Η επιβολή νέων, οριζόντιων δασμών 15% στις εισαγωγές από τις ΗΠΑ ανεβάζει εκ νέου το θερμόμετρο στις διατλαντικές σχέσεις και αναζωπυρώνει την αβεβαιότητα στις αγορές, μετά το «μπλόκο» του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε βασικό σκέλος της προηγούμενης δασμολογικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ.
Στις 20 Φεβρουαρίου 2026, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε ότι ο πρόεδρος υπερέβη τις εξουσίες του όταν επέβαλε εκτεταμένους δασμούς επικαλούμενος τον νόμο περί έκτακτων οικονομικών εξουσιών (IEEPA), απόφαση με σημαντικές συνέπειες για την εμπορική πολιτική και τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας.
Η «στροφή» στο Άρθρο 122 και το 15%
Σε απάντηση, ο Τραμπ ενεργοποίησε εναλλακτική νομική βάση: το Section 122 του Trade Act του 1974. Με Προεδρική Πράξη στις 20/2 επιβλήθηκε προσωρινός δασμός 10% για 150 ημέρες, ενώ μία ημέρα μετά (21/2) ανακοίνωσε ότι ο συντελεστής θα αυξηθεί στο 15% για όλες τις εισαγωγές. Το πλαίσιο του Section 122 προβλέπει ότι ο προσωρινός «σουρσάζ» (import surcharge) δεν μπορεί να ξεπεράσει το 15% και έχει ανώτατη διάρκεια 150 ημερών, εκτός αν παραταθεί με πράξη του Κογκρέσου, ενώ συνδέεται με την επίκληση «θεμελιωδών προβλημάτων» στο ισοζύγιο πληρωμών.
Η εξέλιξη έρχεται σε φάση επιβράδυνσης της αμερικανικής οικονομίας: σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση του Bureau of Economic Analysis, το ΑΕΠ αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό 1,4% στο δ’ τρίμηνο του 2025 (από 4,4% στο γ’ τρίμηνο), ενώ για το σύνολο του 2025 η ανάπτυξη διαμορφώθηκε στο 2,2%.
Ευρώπη: «Η αβεβαιότητα παραμένει»
Στην Ευρώπη, η απόφαση του Δικαστηρίου δεν θεωρείται ότι αίρει το κλίμα αστάθειας, καθώς –παρά το δικαστικό «στοπ» στο προηγούμενο σχήμα– παραμένουν ενεργές ή/και επανέρχονται δασμολογικές πιέσεις, ενώ οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις καλούνται να αξιολογήσουν νέο νομικό και εμπορικό τοπίο. Ενδεικτικά, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλινγκμπάιλ έχει επισημάνει ότι η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή, ειδικά όσο συνεχίζουν να υφίστανται δασμοί σε κρίσιμους κλάδους.
Από τη γαλλική πλευρά, ο υπουργός Εμπορίου της Γαλλίας, Nicolas Forissier, δήλωσε ότι η Ε.Ε. διαθέτει «εργαλεία» για να απαντήσει, με τη συζήτηση να περιλαμβάνει ακόμη και την ενεργοποίηση του Anti-Coercion Instrument (το λεγόμενο «trade bazooka») ή την επαναφορά πακέτου αντιποίνων που είχε τεθεί σε αναστολή.
Το επόμενο διάστημα, το κρίσιμο ερώτημα για τις αγορές και τους εταίρους των ΗΠΑ είναι διπλό: αφενός αν το νέο σχήμα δασμών μέσω Section 122 θα αντέξει σε πολιτικές και πιθανές νομικές πιέσεις, αφετέρου αν θα υπάρξει ευρωπαϊκή απάντηση που θα κλιμακώσει την εμπορική ένταση εκατέρωθεν του Ατλαντικού
