Οι νέες διατάξεις του ποινικού κώδικα που θεσπίστηκαν από τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν προκαλούν σοκ διεθνώς, καθώς αφήνουν περιθώριο για ενδοοικογενειακή βία κατά γυναικών και παιδιών, υπό τον όρο ότι δεν προκαλείται σοβαρός τραυματισμός.
Ο κώδικας και οι βασικές του προβλέψεις
Ο ποινικός κώδικας υπογράφηκε από τον Ανώτατο Ηγέτη Χιμπατουλάχ Ακούντζαντα στις 7 Ιανουαρίου και διανεμήθηκε σε όλα τα επαρχιακά δικαστήρια της χώρας. Αποτελείται από τρία μέρη, 10 κεφάλαια και 119 άρθρα.
Ο κώδικας διαχωρίζει τα αδικήματα σε δύο κατηγορίες:
Hadd: Αδικήματα που βασίζονται στο Κοράνι και τις Χαντίθ, με αυστηρές ποινές και περιορισμένες δυνατότητες ελαστικότητας.
Ta’zir: Αδικήματα που αντιμετωπίζονται με διακριτική μεταχείριση, επιτρέποντας ουσιαστικά μέτρα «συνετισμού», όπως η ενδοοικογενειακή βία, χωρίς να θεωρείται σοβαρό ποινικό αδίκημα.
Στο άρθρο 32, η ποινική ευθύνη περιορίζεται μόνο σε περιπτώσεις όπου η σύζυγος χτυπιέται με ραβδί και το αποτέλεσμα είναι σοβαρός τραυματισμός, όπως ανοιχτή πληγή ή μώλωπες. Ακόμη και τότε, η γυναίκα πρέπει να αποδείξει την κακοποίηση ενώπιον του δικαστή, με τη μέγιστη ποινή φυλάκισης να ανέρχεται στις 15 ημέρες.
Καμία προστασία για καταφύγια και ασφάλεια
Το άρθρο 34 ποινικοποιεί την επίσκεψη μιας γυναίκας στο σπίτι των γονιών ή άλλων συγγενών χωρίς τη συγκατάθεση του συζύγου ή την άρνηση επιστροφής σε αυτόν, με ποινή φυλάκισης έως τρεις μήνες. Επιπλέον, τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας που παρέχουν καταφύγιο υπόκεινται σε ποινική ευθύνη. Αυτή η διάταξη αφαιρεί την τελευταία ασπίδα προστασίας για γυναίκες που προσπαθούν να ξεφύγουν από την ενδοοικογενειακή βία.
Η κοινωνική θέση υπερισχύει της φύσης του αδικήματος
Το άρθρο 9 καθορίζει τις ποινές με βάση την κοινωνική τάξη του κατηγορουμένου:
Ουλάμα (θρησκευτικοί λόγιοι): απλή συμβουλή.
Ελίτ (ασράφ): κλήση στο δικαστήριο και συμβουλή.
Μεσαία τάξη: φυλάκιση.
Κατώτερη τάξη: φυλάκιση και σωματική τιμωρία.
Η ίδια πράξη μπορεί να έχει διαφορετική ποινή ανάλογα με την κοινωνική θέση, ανεξάρτητα από τη σοβαρότητα του αδικήματος.
Διεθνείς ανησυχίες και έκκληση για παρέμβαση
Ο φόβος για αντίδραση στον νέο κώδικα είναι έντονος. Η εφημερίδα The Independent αναφέρει ότι η συζήτηση για τον κώδικα θεωρείται ποινικό αδίκημα.
Η αφγανική οργάνωση Rawadari κάλεσε τα Ηνωμένα Έθνη και διεθνείς οργανισμούς να «σταματήσουν αμέσως την εφαρμογή του κώδικα» και να χρησιμοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα νομικά μέσα για να αποτρέψουν την επιβολή του.
Η ειδική εισηγήτρια των Ηνωμένων Εθνών για τη βία κατά των γυναικών, Reem Alsalem, χαρακτήρισε τις συνέπειες του κώδικα «τρομακτικές», προσθέτοντας ότι οι Ταλιμπάν γνωρίζουν πως κανείς δεν θα τους σταματήσει, θέτοντας ερώτημα στη διεθνή κοινότητα για το πότε και αν θα αντιδράσει.
