Σε μια κίνηση με άμεσες διεθνείς προεκτάσεις, το Ιράν ανακοίνωσε το κλείσιμο των Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας αναστάτωση στη διεθνή ναυτιλία και έντονη ανησυχία στις αγορές ενέργειας. Η απόφαση ελήφθη εν μέσω κλιμακούμενης γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή, με τα πλοία που δραστηριοποιούνται στην περιοχή να αναμένουν οδηγίες από τις αρμόδιες αρχές.
Η ανακοίνωση του ιρανικού Ναυτικού
Το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης μετέδωσε ηχητικό μήνυμα προς τα διερχόμενα πλοία, γνωστοποιώντας ότι απαγορεύεται κάθε διέλευση από τα Στενά, ξεκαθαρίζοντας ότι «κανένα πλοίο, με κανέναν τρόπο, δεν επιτρέπεται να περάσει».
Μετά την εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με στοιχεία της MarineTraffic, μεγάλος αριθμός δεξαμενόπλοιων έχει αγκυροβολήσει σε ασφαλή απόσταση βορειοδυτικά και νότια της θαλάσσιας διόδου, ενώ περιορισμένα πλοία συνεχίζουν να κινούνται στην περιοχή. Η στάση αυτή αποτυπώνει την αυξημένη επιφυλακτικότητα των πλοιοκτητών, καθώς πρόκειται για μία από τις πιο κρίσιμες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Κρίσιμο πέρασμα για το 20% της παγκόσμιας παραγωγής
Τα Στενά του Ορμούζ, με πλάτος περίπου 21 μιλίων, αποτελούν κομβικό «σημείο συμφόρησης» για σχεδόν 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού ημερησίως — ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής. Μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού διακινείται το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου από τις χώρες του Περσικού Κόλπου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή του Brent crude πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Ωστόσο, πλήρης και μακροχρόνιος αποκλεισμός θεωρείται δύσκολο να διατηρηθεί, καθώς απαιτεί συνεχή στρατιωτικό έλεγχο της περιοχής.
Οι επιπτώσεις για την ιρανική οικονομία
Η απόφαση ενδέχεται να έχει και εσωτερικό κόστος για την Τεχεράνη. Παρότι η οικονομία της χώρας είναι πιο διαφοροποιημένη απ’ όσο συχνά εκτιμάται — με το πετρέλαιο να αντιστοιχεί περίπου στο 10%-15% του ΑΕΠ — περίπου το ήμισυ των κρατικών εσόδων προέρχεται από τις εξαγωγές αργού.
Σύμφωνα με τον OPEC, το Ιράν παράγει κατά μέσο όρο 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δηλαδή περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής, γεγονός που το κατατάσσει έκτο διεθνώς, παρά τις κυρώσεις. Για την παράκαμψή τους χρησιμοποιεί «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων, διαθέτοντας το πετρέλαιο σε μειωμένες τιμές.
Κινητοποίηση των ελληνικών Αρχών
Σε επιφυλακή τέθηκαν και οι ελληνικές Αρχές. Το Λιμενικό Σώμα επικοινώνησε με τις εταιρείες όλων των ελληνικών πλοίων που βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο και στην ευρύτερη περιοχή των Στενών, προκειμένου να διαπιστωθεί ότι δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα και να τους δοθούν συγκεκριμένες οδηγίες.
Μεταξύ των συστάσεων προς τη ναυτιλιακή κοινότητα περιλαμβάνονται:
ενίσχυση επιτήρησης και φυλακών,
περιορισμός μη αναγκαίου προσωπικού στα ανώτερα καταστρώματα,
έλεγχος υδατοστεγανότητας,
διαρκής επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές.
Ο Θάλαμος Επιχειρήσεων παρακολουθεί την κατάσταση σε 24ωρη βάση, διατηρώντας ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με τα υπό ελληνική σημαία πλοία.
Ρευστή η κατάσταση – Σενάρια για αντίποινα
Διπλωματικές πηγές χαρακτηρίζουν το σκηνικό «ρευστό και δυναμικά εξελισσόμενο», χωρίς να αποκλείουν περιορισμένης κλίμακας αντίποινα. Αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και μια συμβολική ενέργεια θα μπορούσε να προκαλέσει προσωρινή διακοπή ή εκτροπή θαλάσσιων ροών.
Δεδομένου ότι η περιοχή αποτελεί ζωτικό κόμβο για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, κάθε παρατεταμένη αναστολή διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να πυροδοτήσει σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
