Οι εκλογές δεν είναι η λύση στο αδιέξοδο της Ουκρανίας

Το παρασκήνιο, τα πρόσωπα, οι διεθνείς διαπραγµατεύσεις και οι κίνδυνοι µεγαλύτερης αποσταθεροποίησης στο εσωτερικό της χώρας
16:06 - 5 Μαρτίου 2026

Η συζήτηση για την προκήρυξη εκλογών στην Ουκρανία επανέρχεται δυναµικά, µετά τη δήλωση του Βολοντίµιρ Ζελένσκι ότι είναι έτοιµος να προσφύγει στις
κάλπες, εφόσον υπάρξουν εγγυήσεις ασφαλείας και κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, σύµφωνα µε διπλωµατικούς κύκλους που µίλησαν στην «Κυριακάτικη
Απογευµατινή», η διεξαγωγή εκλογών, ακόµη και υπό ιδανικές συνθήκες εκεχειρίας, δεν συνιστά λύση στο ουκρανικό αδιέξοδο. Αντιθέτως, ενδέχεται να
το επιδεινώσει. Το ουκρανικό Σύνταγµα απαγορεύει ρητά τη διεξαγωγή εκλογών όσο βρίσκεται σε ισχύ ο στρατιωτικός νόµος, ο οποίος επιβλήθηκε µετά τη
ρωσική εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022. Ακόµη όµως κι αν ξεπεραστεί το θεσµικό αυτό κώλυµα, το κοινωνικό έρεισµα για εκλογές εν µέσω πολέµου
είναι εξαιρετικά ασθενές. ∆ιπλωµατικές πηγές επισηµαίνουν ότι µόλις 15% των πολιτών τάσσονται υπέρ της διεξαγωγής εκλογών στη σηµερινή συγκυρία. Και
δεν πρόκειται µόνο για πολιτική απροθυµία, αλλά για αντικειµενικές αδυναµίες, καθώς περίπου 3,5 εκατοµµύρια Ουκρανοί ζουν σε εδάφη υπό ρωσική κατοχή, 4,6 εκατοµµύρια είναι εσωτερικά εκτοπισµένοι και 6,9 εκατ. βρίσκονται στο εξωτερικό.

«Μια εκλογική διαδικασία µε τόσο µεγάλο µέρος του εκλογικού σώµατος εκτός κάλπης θα γεννούσε αυτοµάτως ζήτηµα νοµιµοποίησης», σηµειώνουν οι
ίδιες πηγές. Το όποιο αποτέλεσµα θα ήταν αντικείµενο έντονης αµφισβήτησης, µε κίνδυνο εσωτερικών ρηγµάτων και βαθύτερου κοινωνικού διχασµού
ή ακόµη και αποσταθεροποίησης. Παρά τη φθορά του πολέµου και τα σκάνδαλα που κατά καιρούς αγγίζουν το περιβάλλον του, ο Ζελένσκι παραµένει πολιτικά ισχυρός, αν και σαφώς πιο ευάλωτος απ’ ό,τι στα πρώτα στάδια της σύγκρουσης.

Ο πρώην αρχηγός των Ενόπλων ∆υνάµεων και νυν πρέσβης στο Λονδίνο, Βαλερί Ζαλούζνι, διατηρεί αποστάσεις από τις πολιτικές εξελίξεις. Αν και σε
δηµοσκοπήσεις του περασµένου ∆εκεµβρίου συγκέντρωνε ποσοστά έως και 22%, η δηµοτικότητά του εµφανίζει τάσεις υποχώρησης, καθώς ο ίδιος δηλώνει ότι δεν έχει πολιτικές φιλοδοξίες.

Αντίθετα, ο πιο ενδιαφέρων και αινιγµατικός παράγοντας στο ουκρανικό πολιτικό σκηνικό είναι ο Κιρίλο Μπουντάνοφ. Γεννηµένος το 1986 στο Κίεβο, επαγγελµατίας στρατιωτικός, ανέλαβε το 2020, µε απόφαση Ζελένσκι, την ηγεσία της ∆ιεύθυνσης Στρατιωτικών Πληροφοριών (GUR). Τον Ιανουάριο του 2026
τοποθετήθηκε επικεφαλής του γραφείου του προέδρου, αντικαθιστώντας τον Αντρίι Γερµάκ, ο οποίος παραιτήθηκε υπό το βάρος σοβαρών καταγγελιών
για διαφθορά που αφορούσαν και την κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Energoatom. Ο Μπουντάνοφ έχει οικοδοµήσει το προφίλ του στο πεδίο της
µάχης. Τραυµατίστηκε σοβαρά το 2016 στο Λουγκάνσκ και φέρει µόνιµα σωµατικά προβλήµατα από επιχειρήσεις στο Ντονµπάς. Συνέχισε όµως την ενεργό δράση και τιµήθηκε µε τον τίτλο του Ηρωα της Ουκρανίας, την ανώτατη τιµητική διάκριση της χώρας του. Σε πολιτικό επίπεδο τάσσεται υπέρ της συνέχισης του πολέµου µέχρι την πλήρη απελευθέρωση όλων των κατεχόµενων εδαφών και απορρίπτεικάθε ιδέα εδαφικής παραχώρησης.

Ασκεί σκληρή κριτική σε φαινόµενα διαφθοράς, κρατώντας αποστάσεις από το παραδοσιακό πολιτικό σύστηµα, γεγονός το οποίο τον καθιστά ελκυστικό σε πολίτες
απογοητευµένους τόσο από τον Ζελένσκι όσο και από πρόσωπα όπως ο Πέτρο Ποροσένκο. Σύµφωνα µε διπλωµατικές εκτιµήσεις, σε ενδεχόµενη εκλογική αναµέτρηση θα ήταν το µεγάλο φαβορί.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διεθνής αποδοχή του. Στη ∆ύση και ειδικά στις ΗΠΑ αντιµετωπίζεται ως αξιόπιστος και πραγµατιστής συνοµιλητής.
Πηγές µε γνώση των επαφών στην Ουάσινγκτον αναφέρουν ότι έχει αναπτύξει στενές σχέσεις µε αµερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, ενώ έχει ήδη συναντηθεί µε τον Τραµπ στο Νταβός τον Ιανουάριο 2026. Από ρωσικής πλευράς, η εικόνα του παραµένει αµφιλεγόµενη. Η ρωσική προπαγάνδα τον παρουσιάζει ως «τροµοκράτη» λόγω των επιχειρήσεων της GUR σε ρωσικό έδαφος. Ωστόσο, σύµφωνα µε διπλωµατικές πηγές που παρακολουθούν τις τριµερείς συνοµιλίες στη Γενεύη, η Μόσχα φαίνεται να τον αποδέχεται ως αναπόφευκτο συνοµιλητή.

Γιατί οι κάλπες δεν τερµατίζουν τον πόλεµο

Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι η συµπεριφορά των Ρώσων στο τραπέζι των διαπραγµατεύσεων είναι «διπλωµατικά ορθή και επαγγελµατική», ενώ έχει ταχθεί κατά
επιθέσεων σε «πολιτικά κέντρα», είτε πρόκειται για το Κίεβο είτε για την κατοικία του Βλαντίµιρ Πούτιν στο Βαλντάι. Σύµφωνα µε τις ίδιες πηγές, ο Μπουντάνοφ συγκεντρώνει ένα ιδιότυπο τρίπτυχο: εσωτερική νοµιµοποίηση, δυτική εµπιστοσύνη και αναγκαστική ρωσική αποδοχή.

Παρά το ότι η σύγκρουση έχει εισέλθει σε φάση σχετικής στασιµότητας, µε τη Μόσχα να µην έχει επιτύχει θεαµατική εδαφική πρόοδο σε σχέση µε τα αρχικά στάδια της εισβολής, η λήξη του πολέµου δεν διαφαίνεται άµεση. Οπως χαρακτηριστικά ανέφεραν στην «Κυριακάτικη Α» διπλωµατικές πηγές, ένα πιθανό παράθυρο συµφωνίας θα µπορούσε να ανοίξει στις αρχές του καλοκαιριού, υπό την πίεση που δέχεται ο Τραµπ ενόψει των ενδιάµεσων εκλογών για το Κογκρέσο τον ερχόµενο Νοέµβριο. Οι ίδιες πηγές σηµειώνουν ότι και η ρωσική οικονοµία βρίσκεται υπό πίεση, στοιχείο που ενδέχεται να ωθήσει τη Μόσχα σε διαπραγµατευτικό συµβιβασµό.

Ακόµη και αν υπάρξει συµφωνία «εκεί που κανείς δεν το περιµένει», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά έµπειρος διπλωµάτης, οι εκλογές δεν αποτελούν προϋπόθεση για την επίτευξή της. Αντιθέτως, µια πρόωρη εκλογική αναµέτρηση σε συνθήκες πολέµου θα µπορούσε να αποσταθεροποιήσει το εσωτερικό µέτωπο, να υπονοµεύσει τη διαπραγµατευτική θέση της χώρας και να προσφέρει στη Μόσχα στρατηγικό πλεονέκτηµα. Στο σηµερινό περιβάλλον, το ουκρανικό ζήτηµα δεν είναι πρωτίστως εκλογικό. Είναι ζήτηµα ασφάλειας, εδαφικής ακεραιότητας και διεθνούς νοµιµότητας. Και σύµφωνα µε διπλωµατικούς κύκλους, δεν επιλύεται µε κάλπες, αλλά µε όρους ισχύος και διαπραγµάτευσης.

Κυριακάτικη Απογευματινή