Η στρατηγική του καθεστώτος του Ιράν δεν περιορίζεται μόνο στον αγώνα κατά του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Ο απώτερος, μη δηλωμένος στόχος του είναι η επικράτηση της πιο ακραίας εκδοχής του Ισλάμ, υπονομεύοντας το μεταρρυθμιστικό ισλαμικό ρεύμα.
Οι δύο τάσεις συγκρούονται σε κομβικά σημεία: ενώ οι μεταρρυθμιστές θεωρούν το «Ιζτιχάντ» (ανεξάρτητη ερμηνεία πηγών) δικαίωμα κάθε μορφωμένου πιστού, οι Αγιατολάδες το περιορίζουν αυστηρά στους ανώτατους θρησκευτικούς αξιωματούχους. Επιπλέον οι μεταρρυθμιστές υποστηρίζουν τον ορθολογισμό και τις εκλογές, ενώ το καθεστώς επιβάλλει τη «Βιλαγιάτ-ε Φακίχ», όπου η βούληση του ανώτατου ηγέτη υπερισχύει κάθε λαϊκής έκφρασης. Ακόμα, οι μεταρρυθμιστές προωθούν την κατάργηση των αναγκαστικών ενδυματολογικών κωδίκων, τους οποίους το καθεστώς θεωρεί «κόκκινη γραμμή» απέναντι στη δυτική ηθική παρακμή. Αυτή η ηγεμονική επιδίωξη στοχεύει στην εγκαθίδρυση μιας παγκόσμιας θεοκρατικής τάξης, μετατρέποντας το Ισλάμ σε όπλο αποσταθεροποίησης.
Η Ευρώπη επέδειξε ιστορική ανικανότητα να αντιληφθεί τη φύση του καθεστώτος, με την αφέλειά της να αγνοεί τη συστηματική καταπίεση στο εσωτερικό του Ιράν και την εξαγωγή τρόμου στο εξωτερικό. Οι απόπειρες κατευνασμού και οι δίαυλοι επικοινωνίας με την πτέρυγα του Ρουχανί απέτυχαν, καθώς το καθεστώς χρησιμοποίησε τον διάλογο μόνο ως προπέτασμα καπνού για τις πυρηνικές του φιλοδοξίες. Η μεταρρύθμιση υπό τους Αγιατολάδες αποδείχθηκε αυταπάτη.
Αντίθετα, χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, η Αίγυπτος και το Μπαχρέιν διαφοροποιήθηκαν με τα χρόνια και επέλεξαν τον διάλογο, την οικονομική ολοκλήρωση και τον εκσυγχρονισμό. Τα ΗΑΕ π.χ. εστιάζουν στην οικονομική διαφοροποίηση, ενώ η Σαουδική Αραβία μέσω του «Vision 2030» υλοποιεί ραγδαίες μεταρρυθμίσεις. Η Αίγυπτος έγινε ένας πυλώνας σταθερότητας, ενώ η Ιορδανία και το Μπαχρέιν ακολουθούν μια πορεία σταθερής προσέγγισης με τη διεθνή κοινότητα. Οι ηγεσίες αυτών των χωρών αναγνωρίζουν την ανάγκη για έναν ορθολογικό εκσυγχρονισμό, οικοδομώντας γέφυρες συνεργασίας βασισμένες στον ρεαλισμό. Αντίθετα η ηγεσία στην Τεχεράνη παρέμεινε εγκλωβισμένη σε έναν ιδεολογικό δογματισμό, που τρέφεται από τη σύγκρουση.
Η Ελλάδα, με το κύρος της και την ιστορική της κληρονομιά, χαράσσει μια ξεκάθαρη στρατηγική στάση απέναντι στον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Με πυξίδα το Διεθνές Δίκαιο, τον ρεαλισμό και την υπεράσπιση της ελευθερίας, η χώρα μας αναδεικνύεται σε σοβαρό παράγοντα σταθερότητας. Αυτή η εθνική στρατηγική αποτελεί μια συνειδητή επιλογή προάσπισης των αξιών της τάξης έναντι του χάους, συμβάλλοντας ενεργά σε μια βιώσιμη αρχιτεκτονική ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή μας.
Νικόλαος Ευ. Μουρούτσος
Εφημερίδα Απογευματινή
