Του Ιωάννη Κρασσά
Την 28η Φεβρουαρίου 2026 οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδισαν το Ιράν, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός ακόμα πολέμου στην πολύπαθη Μέση Ανατολή. Ο Κλαούζεβιτς στο έργο του «Η φιλοσοφία του πολέμου» έγραψε ότι η ύπαρξη μίσους συνιστά προαπαιτούμενο για την έναρξή του.
Οι εμπόλεμοι διακατέχονται από φυλετικό, θρησκευτικό, πολιτιστικό και ιδεολογικό μίσος, αποτέλεσμα εκ διαμέτρου αντιθέτων πεποιθήσεων και πιστεύω. Η επιβίωση, η συνύπαρξη και η κυριαρχία αποτελούν τους στόχους των εθνών στην πορεία τους στον χρόνο.
Ο ιστορικός ρεαλισμός έχει δείξει ότι όταν αυξάνεται η ισχύς, τα έθνη επιδιώκουν την επέκταση της κυριαρχίας τους (Πέρσες, Ρωμαίοι, Μογγόλοι κ.ά.). Τα παραπάνω αποτελούν τις βασικές αιτίες και αυτού του πολέμου. Από την επομένη του τερματισμού της συρράξεως οι προσπάθειες όλων θα εστιασθούν στην ενίσχυση και στην ανασυγκρότηση των ενόπλων τους δυνάμεων. Η διερεύνηση των αιτιών που οδήγησαν στην αντιπαράθεση, ώστε να μην επαναληφθεί, δεν θα αποτελέσει δυστυχώς αντικείμενο ιδιαιτέρας ενασχολήσεως.
Ο Άγγλος φιλόσοφος Τόμας Χομπς υποστήριξε ότι οι άνθρωποι είναι εκ φύσεως ανταγωνιστικοί και εγωιστές, αναζητώντας την επικράτηση για λόγους ασφάλειας και δόξας. Ο Θουκυδίδης πίστευε ότι ο πόλεμος θα είναι αναπόφευκτος όσο η ανθρώπινη φύση παραμένει η ίδια και αναγνώριζε ότι ο φόβος, η τιμή και το συμφέρον αποτελούν τις βασικές αιτίες του. Οι Ρωμαίοι διατύπωσαν το ρητό: «Εάν επιθυμείς την ειρήνη, να προετοιμάζεσαι για πόλεμο» («Si vis pacem para bellum)».
Ο Βρετανός δημοσιογράφος και ιστορικός Λίντελ Χαρτ θεωρεί ορθότερη τη διατύπωση: «Εάν επιθυμείς την ειρήνη, επιβάλλεται να κατανοήσεις τον πόλεμο». Η μελέτη των πολέμων και η αποδοχή των θεμελιωδών αρχών που τους διέπουν δύνανται να αποτρέψουν μια ένοπλη αναμέτρηση.
Η επίκληση της ειρήνης και της εφαρμογής του δικαίου είναι αποτέλεσμα πεποιθήσεως ή αναγκαιότητα; Το ερώτημα αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα διλήμματα της πολιτικής ηθικής, καθώς κινείται μεταξύ του ιδεαλισμού και του ρεαλισμού. Όταν ένα κράτος δεν είναι ισχυρό (οικονομικά και στρατιωτικά), το Διεθνές Δίκαιο καθίσταται μονόδρομος για την επιβίωσή του.
Η πατρίδα μας έχει υιοθετήσει το «Δόγμα της Αποτροπής», σύμφωνα με το οποίο ο επίδοξος επιτιθέμενος συνειδητοποιώντας ότι οι απώλειες που θα υποστεί θα είναι πολύ περισσότερες από τα επιδιωκόμενα οφέλη δεν θα το επιχειρήσει. Για να λειτουργήσει θα πρέπει να συντρέχουν δύο βασικές προϋποθέσεις. Να διαθέτουμε ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις και να έχουμε τη βούληση να τις χρησιμοποιήσουμε. Tο μήνυμα πρέπει να εκπέμπεται με σαφήνεια και αποφασιστικότητα, ειδάλλως δεν πρόκειται να «αποτρέψουμε» κανέναν.
*Ο κ. Κρασσάς είναι αντιστράτηγος ε.α.
Εφημερίδα Απογευματινή
