Του Κώστα Σαρρή
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, εντείνοντας τη γεωπολιτική και ενεργειακή αβεβαιότητα, καθώς δοκιμάζεται η ναυσιπλοΐα και οι αντοχές της παγκόσμιας οικονομίας. Το στενό πέρασμα που χωρίζει το Ιράν από το Ομάν αποτελεί βασική αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων.
Βασική αρτηρία
Πριν από την έναρξη της κρίσης διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξέσπασε η πολεμική σύρραξη, η κίνηση των πλοίων έχει μειωθεί σχεδόν κατά 97%. Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη επηρεάσει τις τιμές ενέργειας. Το πετρέλαιο έχει καταγράψει άνοδο περίπου 40% μέσα σε δύο εβδομάδες, με το Brent να κινείται νευρικά πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Αναλυτές στο Reuters προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων παγκοσμίως, θυμίζοντας τις ενεργειακές αναταράξεις που ακολούθησαν τον πόλεμο στην Ουκρανία. «Οι τιμές του πετρελαίου θα πέσουν σαν πέτρα», ισχυρίζεται από την πλευρά του ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Σε συνέντευξη που παραχώρησε χθες στο PBS News, εκτίμησε πως ο πόλεμος με το Ιράν δεν θα διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα και ότι η αγορά ενέργειας θα αντιδράσει με πτώση τιμών.
Η σημασία του Ορμούζ δεν περιορίζεται μόνο στο πετρέλαιο. Διακινούνται επίσης σημαντικές ποσότητες λιπασμάτων, όπως θείο και αμμωνία, που αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου. Η διαταραχή αυτών των ροών ενδέχεται να επηρεάσει και την αγροτική παραγωγή, αυξάνοντας τους κινδύνους για την επισιτιστική ασφάλεια.
Παράλληλα, η ένταση στο πεδίο αυξάνει την αβεβαιότητα για τη ναυτιλία. Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι πλοία που επιχειρούν να περάσουν ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο. Οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν αντιδράσει αυξάνοντας δραστικά τα ασφάλιστρα, σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 300%, γεγονός που επιβαρύνει σημαντικά το κόστος μεταφοράς.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θα προστατεύσει τη ναυσιπλοΐα και θα στηρίξει τις ναυτιλιακές εταιρείες με εγγυήσεις ασφάλισης μέσω της United States Development Finance Corporation. Ωστόσο, η προστασία του Ορμούζ δεν είναι εύκολη υπόθεση. Η γεωγραφία της περιοχής, με στενά περάσματα, νησιά και ορεινές ακτές, προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα στις ιρανικές δυνάμεις. Επιπλέον, η Τεχεράνη διαθέτει ένα ευρύ φάσμα ασύμμετρων μέσων, όπως ταχύπλοα, drones και μικρά υποβρύχια.
«Πράσινο φως»
Παρά την ένταση, οι ΗΠΑ αποφάσισαν χθες να επιτρέπουν προς το παρόν σε ιρανικά πετρελαιοφόρα να εγκαταλείπουν την περιοχή, επιδιώκοντας να αποφευχθεί πλήρης διακοπή της παγκόσμιας προσφοράς. Όπως δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, η επιλογή αυτή στοχεύει στη διατήρηση της ισορροπίας στην αγορά ενέργειας. Ειδικοί στο Reuters εκτιμούν ότι η ασφαλής λειτουργία του περάσματος θα απαιτήσει συνδυασμό στρατιωτικής παρουσίας, διεθνούς συνεργασίας και διπλωματικής διαχείρισης. Σε διαφορετική περίπτωση, το στενό αυτό σημείο του χάρτη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους παράγοντες αποσταθεροποίησης του παγκόσμιου status quo.
Εφημερίδα Απογευματινή
