Πριν λίγες ημέρες αποδεσμεύθηκε δημόσια από την Intelligence Community των ΗΠΑ, το Annual Threat Assessment για το 2026. Από αυτή την αναφορά εστιάζουμε σε σημεία ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την περιοχή ευθύνης μας, μέσα από την οπτική αξιολόγησης ασφαλείας των ΗΠΑ.
Το Μεταβαλλόμενο Τοπίο Ασφαλείας του 2026
Το παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας το 2026 χαρακτηρίζεται από μια πρωτοφανή πολυπλοκότητα, η οποία τροφοδοτείται από τον αυξανόμενο οικονομικό κατακερματισμό και την ταχεία ανάδυση ανατρεπτικών τεχνολογιών. Η Κοινότητα Πληροφοριών των ΗΠΑ (IC) εκτιμά ότι οι ένοπλες συγκρούσεις καθίστανται συχνότερες, ενώ ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων εντείνεται, δημιουργώντας ένα πλέγμα διασυνδεδεμένων κινδύνων που απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση. Σε αυτό το ρευστό πλαίσιο, η στρατηγική προτεραιοποίηση των προσπαθειών των ΗΠΑ καθίσταται επιτακτική. Παρά την πληθώρα των προκλήσεων, η IC υπογραμμίζει την ανάγκη για μια συνετή προσέγγιση που διακρίνει τις άμεσες απειλές κατά των εθνικών συμφερόντων από δευτερεύουσας σημασίας διεθνή ζητήματα, αποφεύγοντας την υπερεξάπλωση των αμερικανικών πόρων.
Το παρόν σημείωμα από το σύνολο της αναφοράς, αξιολογεί και επικεντρώνεται στους παρακάτω τρεις κεντρικούς πυλώνες:
• Ευρώπη και Ευρασία: Η στρατηγική ανθεκτικότητα έναντι της ρωσικής επιθετικότητας και η διαχείριση των περιφερειακών συγκρούσεων.
• Κυβερνοχώρος και Τεχνολογική Υπεροχή: Ο ανταγωνισμός για την κυριαρχία στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και την Κβαντική Υπολογιστική.
• Τρομοκρατία και Μέση Ανατολή: Η αντιμετώπιση της ισλαμιστικής ριζοσπαστικοποίησης και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις μετά την επιχείρηση «Epic Fury».
Η γενική αστάθεια που παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο εκδηλώνεται με ιδιαίτερη ένταση στην ευρωπαϊκή ήπειρο, η οποία παραμένει το επίκεντρο της αντιπαράθεσης με αναθεωρητικές δυνάμεις, ενώ ταυτόχρονα παλεύει με βαθιές εσωτερικές προκλήσεις.
Ευρώπη και Ευρασία: Στρατηγική Ανθεκτικότητα και Ρωσική Επιθετικότητα
Η Ευρώπη παραμένει ο κρίσιμος οικονομικός και στρατιωτικός εταίρος των ΗΠΑ. Ωστόσο, η ασφάλειά της υπονομεύεται από δεκαετίες υποεπένδυσης στην άμυνα. Αν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιταχύνουν πλέον τις αμυντικές δαπάνες, η ήπειρος αντιμετωπίζει σοβαρές δημοσιονομικές πιέσεις λόγω του δημόσιου χρέους και της γήρανσης του πληθυσμού, με τη διάμεση ηλικία να έχει ήδη ξεπεράσει τα 47 έτη. Αυτή η δημογραφική πίεση, σε συνδυασμό με την παρουσία περίπου 90 εκατομμυρίων διεθνών μεταναστών, δημιουργεί κοινωνικές εντάσεις και προκλήσεις ενσωμάτωσης που επηρεάζουν τη σταθερότητα της ΕΕ.
Ανάλυση Απειλών και Ρωσική Στρατηγική
Η Ρωσία αποτελεί την πιο άμεση και διαρκή απειλή για την περιοχή. Παρά την φθορά των δυνάμεών της στην Ουκρανία, η Μόσχα έχει αναπτύξει περαιτέρω τις χερσαίες δυνάμεις της, ενώ διατηρεί άθικτες τις αεροπορικές και ναυτικές της δυνατότητες. Η ρωσική στρατηγική βασίζεται σε έναν συνδυασμό συμβατικής ισχύος, πυρηνικού εκφοβισμού και επιχειρήσεων στην «γκρίζα ζώνη» των υβριδικών επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας είναι η πρόσφατη αποκλιμάκωση στον Νότιο Καύκασο. Η ειρηνευτική σύνοδος της 8ης Αυγούστου 2025 μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν οδήγησε στη δημιουργία της οδού TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity). Η διαδρομή αυτή, υπό τη διαχείριση των ΗΠΑ, συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν μέσω της νότιας Αρμενίας, ξεκλειδώνοντας εμπορικές ροές και προσφέροντας μια εναλλακτική έναντι της ρωσικής και κινεζικής επιρροής στην περιοχή.
Ρωσικές Τακτικές Υβριδικών Επιχειρήσεων Ευρωπαϊκές Αντιδράσεις
Κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και δίκτυα IT Ενίσχυση της κυβερνοάμυνας και επενδύσεις σε τεχνολογίες ανίχνευσης.
Παραπληροφόρηση και επιχειρήσεις επιρροής στην κοινωνία Πρωτοβουλίες ενίσχυσης της κοινωνικής ανθεκτικότητας και κατάρριψη ψευδών ειδήσεων.
Σαμποτάζ (π.χ. έκρηξη σιδηροδρόμου στην Πολωνία, Νοέμβριος 2025) Αυξημένη επιτήρηση υποδομών και ενοποίηση των δικτύων πληροφοριών.
Ενεργειακή χειραγώγηση και χρήση των φυσικών πόρων ως όπλο Διαφοροποίηση πηγών και μείωση εξάρτησης από τις ρωσικές εισαγωγές.
Οι τακτικές αυτές, που εφαρμόζονται στην Ευρώπη για την υπονόμευση της δυτικής ενότητας, αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης παγκόσμιας πρόκλησης στον κυβερνοχώρο και τις αναδυόμενες τεχνολογίες.
Κυβερνοχώρος και Τεχνολογικές Προκλήσεις: Η Νέα Αρένα Ανταγωνισμού
Η ηγετική θέση στην AI και την Κβαντική Υπολογιστική καθορίζει πλέον την παγκόσμια ισχύ. Η Κοινότητα Πληροφοριών εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για την ανάπτυξη ενός Κρυπτογραφικά Σχετικού Κβαντικού Υπολογιστή (CRQC). Ο δρώντας που θα αποκτήσει πρώτος αυτή την τεχνολογία θα έχει τη δυνατότητα να παραβιάσει τις τρέχουσες μεθόδους κρυπτογράφησης, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την εμπιστευτικότητα των κυβερνητικών και κυρίως χρηματοοικονομικών επικοινωνιών παγκοσμίως.
Η κυβερνοαπειλή παρουσιάζει ποιοτικές διαφορές ανάλογα με τον δρώντα:
• Κίνα: Παραμένει ο πιο επίμονος κίνδυνος, στοχεύοντας στη μαζική κατασκοπεία και την κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας για την εκτόπιση των ΗΠΑ έως το 2030.
• Ρωσία: Εστιάζει σε επιθετικές επιχειρήσεις αποσταθεροποίησης, άσκησης επιρροής και διακοπής λειτουργίας κρίσιμων υπηρεσιών και ενεργειακών υποδομών.
• Ιράν: Παρά τις αδυναμίες που επέδειξε στον «Πόλεμο των 12 Ημερών» το 2025, διατηρεί την ικανότητα για στρατηγικά πλήγματα. Η επίθεση της 11ης Μαρτίου 2026 κατά αμερικανικής εταιρείας ιατρικής τεχνολογίας, η οποία οδήγησε στην εξόρυξη 50 terabytes δεδομένων, εκτιμάται ως άμεση απάντηση στις αμερικανικές πιέσεις και τον θάνατο του Khamenei.
• Βόρεια Κορέα: Συνεχίζει να χρηματοδοτεί το εξοπλιστικό της πρόγραμμα μέσω κυβερνοεπιθέσεων σε κρυπτονομίσματα, με έσοδα που ξεπερνούν το 1 δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως.
Η χρήση της AI στη στρατιωτική λήψη αποφάσεων μειώνει δραστικά τους χρόνους αντίδρασης, αυξάνοντας τον κίνδυνο ακούσιας κλιμάκωσης, ενώ οι κυβερνο-δυνατότητες ενισχύουν πλέον τη δράση τρομοκρατικών οργανώσεων μέσω της ψηφιακής στρατολόγησης.
Τρομοκρατία και Ιδεολογική Ριζοσπαστικοποίηση
Το τοπίο της ισλαμιστικής τρομοκρατίας έχει μετατοπιστεί από τις μεγάλες, σύνθετες επιθέσεις στους «μοναχικούς λύκους». Η ιδεολογία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Ευρώπη αποτελεί θεμελιώδη πρόκληση, καθώς προωθεί μια ταυτότητα που έρχεται σε σύγκρουση με τις δυτικές αξίες και υποστηρίζει οργανώσεις όπως η HAMAS.
Η IC εκτιμά ότι οι κυριότεροι παράγοντες ριζοσπαστικοποίησης το 2026 είναι:
1. Ψηφιακές Κοινότητες: Η χρήση σύντομου, συναισθηματικά φορτισμένου περιεχομένου (short-form sensationalist content) που απομονώνει τους νέους σε κλειστά ιδεολογικά περιβάλλοντα (echo chambers / isolation bubbles) στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.
2. Πλαισίωση Παραπόνων: Η σύνδεση προσωπικών αποτυχιών με ένα ευρύτερο αφήγημα «καταπίεσης των Μουσουλμάνων».
3. Αποτυχία Ενσωμάτωσης: Η έλλειψη ευκαιριών και οι πολιτισμικές συγκρούσεις καθιστούν τους μετανάστες ευάλωτους σε εξτρεμιστικά κηρύγματα.
Ανησυχητική είναι η αύξηση της εμπλοκής εφήβων σε τρομοκρατικά σχέδια, όπως η περίπτωση του 16χρονου στη Βιρτζίνια τον Μάρτιο του 2025. Παρά την εξασθένηση των κεντρικών πυρήνων, η al-Qa’ida διατηρεί 15.000–28.000 μέλη παγκοσμίως, ενώ ο ISIS διαθέτει 12.000–18.000 μέλη, με την ισχυρότερη παρουσία του να εντοπίζεται πλέον στην Αφρική. Η τρομοκρατική δράση παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή.
Μέση Ανατολή: Γεωπολιτική Ανακατάταξη και η Επιχείρηση «Epic Fury»
Η επιχείρηση «Epic Fury», που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου 2026, επέφερε καίριο πλήγμα στο Ιράν και τους αντιπροσώπους του. Η αποδυνάμωση της Τεχεράνης επιταχύνθηκε από τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Ali Khamenei στις 28 Φεβρουαρίου 2026, γεγονός που προκάλεσε εσωτερική αστάθεια και οδήγησε σε εκκλήσεις για εκδίκηση κατά δυτικών στόχων.
Το Ισραήλ έχει υιοθετήσει πλέον μια στάση προληπτικής στρατιωτικής ισχύος (proactive military force), αρνούμενο να ανεχθεί απειλές στα σύνορά του. Αυτή η δομική αλλαγή πιέζει τους Άραβες ηγέτες και περιπλέκει τα οικονομικά σχέδια των κρατών του Κόλπου, καθώς η απαιτούμενη σταθερότητα για μεγάλες επενδύσεις τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Στις περιφερειακές δυναμικές σημειώνονται τα εξής:
• Συρία: Ο Ahmad al-Shara’ επιχειρεί να ενοποιήσει τη χώρα, στοχεύοντας στην ανάκτηση εδαφών από τις κουρδικές δυνάμεις, αντιμετωπίζοντας όμως τη διεθνή καχυποψία λόγω των σκληροπυρηνικών ισλαμιστικών στοιχείων στην κυβέρνησή του.
• Άξονας της Αντίστασης: Η Χεζμπολάχ και η Χαμάς βρίσκονται σε θέση άμυνας. Η Χαμάς πιέζεται για πλήρη αφοπλισμό βάσει του ειρηνευτικού σχεδίου των ΗΠΑ, αν και επιδιώκει το ελάχιστο δυνατό επίπεδο υποχωρήσεων για να διατηρήσει τον έλεγχο στη Γάζα.
• Ιρανικές Αντιδράσεις: Αναμένονται ασύμμετρες επιθέσεις με UAVs και βαλλιστικούς πυραύλους, καθώς και τρομοκρατικά χτυπήματα κατά Αμερικανών αξιωματούχων ως αντίποινα για τον Khamenei και τον Soleimani.
Συμπερασματικές Στρατηγικές Προοπτικές
Η αξιολόγηση του 2026 αναδεικνύει μια «ευθυγράμμιση αντιπάλων» (Κίνα, Ρωσία, Ιράν, Βόρεια Κορέα), η οποία όμως δεν αποτελεί μονολιθικό μπλοκ. Πρόκειται για μια επιλεκτική συνεργασία που βασίζεται στην κοινή επιθυμία εξισορρόπησης της αμερικανικής ισχύος, αλλά περιορίζεται από αποκλίνοντα εθνικά συμφέροντα και τον φόβο μιας άμεσης ολοκληρωτικής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ.
Η επιτυχία της αμερικανικής στρατηγικής εξαρτάται από την προστασία των συνόρων —όπου οι συλλήψεις μειώθηκαν κατά 83,8% τον Ιανουάριο του 2026— και την καταπολέμηση των Transnational Criminal Organizations (TCOs) που ευθύνονται για 38.000 θανάτους από συνθετικά οπιοειδή (2024-2025). Η αξιοποίηση διπλωματικών ευκαιριών, όπως η Συμφωνία του Μπουσάν (Οκτώβριος 2025) για τον έλεγχο των πρόδρομων ουσιών φαιντανύλης, είναι εξίσου κρίσιμη με τη διατήρηση της τεχνολογικής και στρατιωτικής υπεροχής.
«Το παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας καθίσταται όλο και πιο περίπλοκο. Σε έναν κόσμο όπου οι κίνδυνοι είναι διασυνδεδεμένοι, είναι απαραίτητο να σκεφτόμαστε συνετά και να ιεραρχούμε τις προσπάθειές μας, αναζητώντας ευκαιρίες για ειρήνη, χωρίς όμως να υποτιμούμε τις απειλές που πλήττουν την ελευθερία και τα συμφέροντά μας.»
*Ο κ. Κοσμόπουλος είναι επιχειρησιακός συντονιστής, Παρατηρητήριο Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών, υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης
Εφημερίδα Απογευματινή
