Σε μια λεπτή ισορροπία μεταξύ αποκλιμάκωσης και συνεχιζόμενης έντασης κινούνται οι σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν, μετά τη συμφωνία για προσωρινή εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων. Παρά τη συμφωνία, η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή παραμένει ρευστή, ενώ το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις επικείμενες διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν, όπου θα εξεταστούν τα επόμενα βήματα προς μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Τεχεράνης θα είναι ο Μοχάμεντ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του κοινοβουλίου, ενώ τις Ηνωμένες Πολιτείες θα εκπροσωπήσει ο Τζέι Ντι Βανς. Ο τελευταίος φέρεται να διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη της προσωρινής συμφωνίας, από τη Βουδαπέστη, όπου βρισκόταν, εκφράζοντας παράλληλα τη στήριξή του στον Βίκτορ Όρμπαν. Μάλιστα, η συμφωνία επετεύχθη μόλις 90 λεπτά πριν τη λήξη του τελεσίγραφου που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Οι «παίκτες-κλειδιά» και το παρασκήνιο των διαβουλεύσεων
Ο Τζέι Ντι Βανς είχε επιχειρήσει στο παρελθόν να πραγματοποιήσει ανάλογη αποστολή στο Πακιστάν για απευθείας συνομιλίες με το Ιράν, χωρίς όμως επιτυχία, καθώς η Τεχεράνη δεν επιθυμούσε τότε επαφές με την Ουάσιγκτον.
Αμφότεροι οι επικεφαλής των αποστολών θεωρούνται κατάλληλοι για τον ρόλο τους: ο Βανς εκτιμάται ότι είναι πιο δεκτικός στις ιρανικές θέσεις, ενώ δεν φέρει το βάρος κατηγοριών περί «προδοσίας» που είχαν αποδοθεί σε άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους στο παρελθόν. Από την άλλη πλευρά, ο Γκαλιμπάφ είχε ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης, όπως είχε επισημάνει και ο ίδιος ο Τραμπ.
Τα ειρηνευτικά σχέδια στο τραπέζι
Βάση των συνομιλιών αναμένεται να αποτελέσει το σχέδιο δέκα σημείων που έχει καταθέσει το Ιράν, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται παράλληλα και αμερικανική πρόταση δεκαπέντε σημείων. Όπως δήλωσε ο Αμπάς Αραγτσί, οι ΗΠΑ έχουν αποδεχθεί σε γενικές γραμμές το πλαίσιο της ιρανικής πρότασης.
Οι βασικοί άξονες της αμερικανικής πρότασης
Με βάση διεθνή μέσα ενημέρωσης, η πρόταση των ΗΠΑ φέρεται να περιλαμβάνει:
Δέσμευση του Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα
Παράδοση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου
Περιορισμούς στις στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας
Διακοπή στήριξης σε περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις
Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ
Πιθανή αναγνώριση του δικαιώματος ύπαρξης του Ισραήλ
Η Τεχεράνη έχει απορρίψει στο παρελθόν την πρόταση αυτή, χαρακτηρίζοντάς την υπερβολική και μη ρεαλιστική.
Τι προβλέπει το ιρανικό σχέδιο
Από την πλευρά του, το Ιράν προτείνει:
Ρύθμιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ
Τερματισμό επιθέσεων κατά της χώρας και των συμμάχων της
Απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή
Καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων
Άρση κυρώσεων και αποδέσμευση δεσμευμένων κεφαλαίων
Έγκριση δεσμευτικού ψηφίσματος από τον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών
Το «αγκάθι» του εμπλουτισμού ουρανίου
Ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα παραμένει ο εμπλουτισμός ουρανίου. Σε σχετική ανάρτηση της ιρανικής πρεσβείας στην Ινδία γίνεται αναφορά στην «αποδοχή του εμπλουτισμού», ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα της The Guardian, η συγκεκριμένη διατύπωση εμφανίζεται μόνο στην περσική εκδοχή του κειμένου και όχι στις αγγλικές εκδόσεις που διανεμήθηκαν στους δημοσιογράφους.
Η ασάφεια αυτή δημιουργεί ερωτήματα για τη στάση της Τεχεράνης, καθώς η αποδοχή ενός τέτοιου όρου θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη από την πλευρά των ΗΠΑ – ιδίως υπό το πρίσμα της απόφασης του Ντόναλντ Τραμπ να αποχωρήσει από τη συμφωνία του 2015, η οποία είχε επιτευχθεί επί προεδρίας του Μπαράκ Ομπάμα.
