ΓΡΑΦΕΙ ο Δρ Μάριος Π. Ευθυμιόπουλος
Η πρόσφατη προσωρινή κατάπαυση του πυρός δεν συνιστά πραγματική αποκλιμάκωση αλλά μια ελεγχόμενη φάση επιχειρησιακής παύσης με σαφή στρατηγικά χαρακτηριστικά. Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν ουσιαστική διακοπή των εχθροπραξιών. Αντιθέτως, καταδεικνύουν μια φάση επιχειρησιακής αναδιάταξης, ελεγχόμενης έντασης και στρατηγικής αναμονής.
Πρώτον, η απουσία άμεσων μεγάλων πληγμάτων δεν ισοδυναμεί με αποκλιμάκωση. Οι έμμεσες επιχειρήσεις μέσω περιφερειακών δρώντων συνεχίζονται. Επιθέσεις σε ενεργειακές και ναυτιλιακές υποδομές στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου υποδηλώνουν ότι το επιχειρησιακό περιβάλλον παραμένει ενεργό και ασταθές.
Δεύτερον, οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών, ακόμη και κατά την πρώτη ημέρα εφαρμογής της κατάπαυσης του πυρός, σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Σαουδική Αραβία, ενισχύουν την εκτίμηση ότι πρόκειται για μια μη βιώσιμη και επιφανειακή διαδικασία αποκλιμάκωσης. Καταγεγραμμένα πλήγματα και απόπειρες επιθέσεων σε κρίσιμες εγκαταστάσεις ενέργειας και υποδομών αποδεικνύουν ότι οι ασύμμετρες επιχειρησιακές δυνατότητες παραμένουν ενεργές και λειτουργικές. Τα δίκτυα που συνδέονται με την ιρανική επιρροή συνεχίζουν να δρουν με σχετική αυτονομία, διατηρώντας την ικανότητα πρόκλησης κόστους χωρίς άμεση κρατική εμπλοκή. Η εικόνα που διαμορφώνεται παραπέμπει σε ένα σύνθετο παίγνιο ψυχολογικής πίεσης, επικοινωνιακής διαχείρισης και στοχευμένων προσβολών σε ευάλωτες υποδομές, με ιδιαίτερη έμφαση σε κρίσιμους θαλάσσιους διαύλους όπως το Στενό του Ορμούζ.
Τρίτον, η στάση των αγορών ενέργειας και ναυτιλίας είναι ενδεικτική. Οι τιμές και τα ασφάλιστρα κινδύνου παρουσιάζουν μεταβλητότητα, όχι όμως κατάρρευση. Αυτό υποδηλώνει ότι οι αγορές αξιολογούν την κατάσταση ως διαχειρίσιμη κρίση, με ενσωματωμένο όμως υψηλό ρίσκο περαιτέρω κλιμάκωσης. Η διατήρηση της ροής ενέργειας αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για όλες τις πλευρές.
Τέταρτον, σε στρατιωτικό επίπεδο παρατηρείται αναδιάταξη δυνάμεων και ενίσχυση επιτήρησης σε κρίσιμα σημεία – ιδίως σε θαλάσσιους διαύλους και ενεργειακές υποδομές. Η απουσία μεγάλης σύγκρουσης συνοδεύεται από αυξημένη ετοιμότητα, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι πρόκειται για φάση προετοιμασίας.
Πέμπτον, σε πολιτικό επίπεδο η ρητορική αποκλιμάκωσης λειτουργεί ως εργαλείο επικοινωνιακής διαχείρισης. Παρέχει χρόνο για ανασύνταξη, περιορίζει τις άμεσες πιέσεις και επιτρέπει την επανατοποθέτηση στρατηγικών στόχων χωρίς απώλεια κύρους.
Συνεπώς η παρούσα «προσωρινή κατάπαυση του πυρός» δεν συνιστά το τέλος της αντιπαράθεσης. Αντιθέτως, αποτελεί μια ενδιάμεση φάση. Με αρχή και τέλος. Το Ισραήλ δεν σταματά. Ούτε στον Λίβανο ούτε στο Ιράν. Το Ιράν δεν προτίθεται να σταματήσει. Ζει από αυτό. Αλλά ούτε και οι ΗΠΑ. Κερδίζουν όλοι πολιτικό και διπλωματικό χρόνο. Οι δρώντες επαναξιολογούν επιλογές, μετρούν κόστος και προετοιμάζονται για επόμενα βήματα και «διαπραγματεύσεις» από την επερχόμενη Παρασκευή. Η σταθερότητα που καταγράφεται είναι επιφανειακή. Είναι εύθραυστη και πάντοτε μεταβαλλόμενη.
Η συνολική εικόνα παραπέμπει σε μια σύγκρουση που έχει ήδη χαμηλότερη ένταση αλλά με δυνατότητα ταχείας κλιμάκωσης, καθώς όλοι οι εμπλεκόμενοι παραμένουν επιχειρησιακά έτοιμοι. Δεν έχει σημασία τι αναπαράγεται στα κοινωνικά δίκτυα, ιδίως υπό όρους παραπληροφόρησης. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η ένταση θα επανέλθει αλλά πότε και με ποια μορφή. Για να επιτευχθεί πραγματική εκεχειρία, απαιτείται δομική μεταβολή του ίδιου του καθεστώτος ισχύος. Εκεί ακριβώς αρχίζει η ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Ο Δρ Ευθυμιόπουλος είναι διευθυντής Strategy International (SI), αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής στο Vytautas Magnus University – School of Politics and Diplomacy
Εφημερίδα Απογευματινή
