Η αποδοχή εκ µέρους του Ιράν της παύσης πυρός για δύο εβδοµάδες και του ανοίγµατος των Στενών του Ορµούζ για διέλευση των ενεργειακών ροών συνιστά στρατηγική επιτυχία των ΗΠΑ και εκπλήρωση των στρατηγικών στόχων της Επιχείρησης «Epic Fury». Η στρατηγική επιτυχία του Τραµπ στην εν εξελίξει
πολεµική παρέµβαση στο Ιράν διαθέτει σαφές γεωπολιτικό υπόβαθρο. Aντανακλά τον δυτικό τρόπο πολέµου (Western way of war), όπως αυτός ορίστηκε από
τον ιστορικό Victor Davis Hanson: αποφασιστική χρήση καταστροφικής βίας για την εκµηδένιση του εχθρού σε άµεσο χρόνο και αποφασιστική σύγκρουση.
Το Ιράν εφάρµοσε τον ανατολικό τρόπο πολέµου της φθοράς, διασποράς και τριβής. Με τη χρήση αεροπορικού πολέµου και υπέρτερης τεχνολογίας και χωρίς χερσαία εµπλοκή, οι ΗΠΑ εξάλειψαν τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, εφαρµόζοντας απλώς τµήµα της λανθάνουσας ισχύος τους, στέλνοντας µήνυµα
για τις τεχνολογικές στρατιωτικές δυνατότητές τους στο ευρύτερο διεθνές σύστηµα.
Ο Τραµπ αντιλήφθηκε ότι η συναλλαγή στο διεθνές σύστηµα απαιτεί διαφορετικές πρακτικές διαχείρισης των κρατών: αλλιώς θα αντιµετωπιστεί το ισλαµιστικό και έντονα παρεµβατικό Ιράν (µε απειλή ολοκληρωτικής εξάλειψης), αλλιώς άλλα παρεµβατικά κράτη (Βενεζουέλα).
Το Ιράν απονοµιµοποιήθηκε µε τον έντονο διεθνή παρεµβατισµό του, οπότε επιλέχθηκε η σκληρή στάση, στη Βενεζουέλα επιλέχθηκε ο αποκεφαλισµός της ηγεσίας και καταδείχθηκε η δυνατότητα άσκησης σηµαντικής πίεσης στο καθεστώς και αποµόνωσής του εντός του γενικότερου πλαισίου της αµερικανικής ηπείρου. Στην περίπτωση του Ιράν, η διακηρυγµένη απειλή του Τραµπ για καταστροφή των ενεργειακών υποδοµών της χώρας, που απαιτούν δεκαετίες αποκατάστασης, οδήγησε την Τεχεράνη σε αναγκαστική κατάπαυση πυρός και άνοιγµα των Στενών του Ορµούζ, παρά τις αναλύσεις ότι το θεοκρατικό καθεστώς δεν θα συµβιβαστεί και παρά την εσφαλµένη ευχετήριο αναλογία για «νέο Βιετνάµ».
Ο τρόπος πολέµου του Τραµπ οδήγησε στην εκπλήρωση των στρατηγικών στόχων των ΗΠΑ, που έχουν αναφερθεί επανειληµµένως και δη ad nauseam από την αµερικανική προεδρία, τα υπουργεία Εξωτερικών και Αµυνας, αλλά συχνά παραβλέπονται σε πολλές αναλύσεις, ώστε να δοµηθεί ένα αφήγηµα υποτιθέµενης
στρατηγικής αποτυχίας των ΗΠΑ.
Οι στρατηγικοί στόχοι των Ηνωµένων Πολιτειών ήταν οι εξής:
1. Τερµατισµός του πυρηνικού οπλικού προγράµµατος και καταστροφή συναφών εγκαταστάσεων.
2. Εξάλειψη του Πολεµικού Ναυτικού του Ιράν. Η θαλάσσια προβολή ισχύος του Ιράν στον Περσικό Κόλπο και την Αραβική Θάλασσα έχει εξαλειφθεί: περισσότερα από 120 σκάφη κατεστράφησαν, ενώ µόνο µικρά σκάφη παράκτιας εµβέλειας απέµειναν.
3. Εξάλειψη των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν (90% εξάλειψη).
4. Εξουδετέρωση του δικτύου δρώντων του Ιράν (αποδυνάµωση, όχι εξάλειψη, γι’ αυτό οι επιχειρήσεις συνεχίζονται από το Ισραήλ στον Λίβανο). Ταυτοχρόνως, µεγάλο τµήµα της ιρανικής ηγεσίας -πολιτικοί, αξιωµατικοί, στελέχη ασφάλειας- εξοντώθηκαν προκαλώντας εσωτερική αποδιάρθρωση των καθεστωτικών δικτύων.
Ουδέποτε τέθηκε ως στρατηγικός στόχος των ΗΠΑ η αλλαγή καθεστώτος και η εξαγωγή της δηµοκρατίας, αλλά συγκεκριµένοι στόχοι σε αµιγές επίπεδο ασφάλειας. Αν θα προέκυπτε δευτερογενώς καθεστωτική µεταβολή είναι άλλο ζήτηµα. Βασική αρχή της στρατηγικής είναι η υποταγή του εχθρού στη βούλησή σου και βασική αρχή του πολέµου είναι η εξουδετέρωση του εχθρού χωρίς ιδεολογικά πρόσηµα, όχι η προαγωγή αφαιρετικών αρχών. Το Ιράν εξουδετερώθηκε για µεγάλο διάστηµα, οι πυρηνικές του προοπτικές τερµατίστηκαν και οι σύµµαχοι των ΗΠΑ κέρδισαν χρόνο.
Η µελλοντική αποτροπή του Ιράν ως περιφερειακής απειλής είναι δική τους ευθύνη, όχι των ΗΠΑ. Αυτή ήταν η στρατηγική των ΗΠΑ και διακηρύχθηκε
επανειληµµένως: ζούµε στην εποχή της ταχείας ροής της πληροφορίας και των ανοικτών προθέσεων των ηγεµονικών κρατών.
Εκεί όπου απέτυχε ο Οµπάµα
Ο Τραµπ πέτυχε σε στρατηγικό επίπεδο εκεί όπου απέτυχε προηγουµένως ο Οµπάµα, που είχε δώσει σηµαντική χρηµατική ενίσχυση στο Ιράν ως κίνητρο συµµόρφωσης, και ο Μπάιντεν, που ήρε τµήµα των οικονοµικών κυρώσεων.
Επί των ηµερών των ανωτέρω προέδρων το Ιράν συνέχισε απτόητο τον εµπλουτισµό ουρανίου και στήριξε µείζονες τροµοκρατικές επιθέσεις στο Ισραήλ και την Ευρώπη. Οι Ευρωπαίοι από την πλευρά τους, δέσµιοι ενός αντανακλαστικού αντιαµερικανισµού ως επιβεβαίωση της γεωπολιτικής αυτονοµίας τους, αφού δήλωσαν ότι η επίθεση στο Ιράν δεν είναι δικός τους πόλεµος, αναγκάζονται να εξέλθουν της αδράνειάς τους και να συµµετέχουν στη διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορµούζ, µε στόχο την προστασία των εµπορικών συµφερόντων µε αποστολή ναυτικών δυνάµεων από 15 κράτη υπό γαλλική πρωτοβουλία.
Η ιδεοληπτική εµµονή κατά του Τραµπ, η οποία παρατηρείται ως φαινόµενο στον ακαδηµαϊκό και πολιτικό χώρο, οδηγεί πολλές αναλύσεις σε εσφαλµένες κρίσεις. Εν γένει, ο Τραµπ πέτυχε στη Βενεζουέλα µε τη συµµόρφωση της ηγεσίας και την οικονοµική ενεργειακή συνεργασία, πέτυχε µε την πίεση στην Ευρώπη για µετακύλιση του κόστους ασφάλειας µε αύξηση της συµµετοχής της στην πολεµική προετοιµασία µε αύξηση των αµυντικών δαπανών και µε την έµµεση συµµετοχή στη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας των Στενών του Ορµούζ, πέτυχε στο Ιράν, επειδή εφαρµόζει τη λανθάνουσα ισχύ των ΗΠΑ βάσει του δυτικού τρόπου πολέµου.
*Ο Ιωάννης Ε. Κωτούλας είναι Ιστορικός και διδάσκων Γεωπολιτική
Κυριακάτικη Απογευματινή
