Οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν να ενισχύσουν σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, με την επαναλειτουργία μιας πρώην βάσης της εποχής του Ψυχρού Πολέμου και τη δημιουργία στρατιωτικής παρουσίας σε εγκατάσταση στην ανατολική ακτή του νησιού, σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters και τρεις πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές διαπραγματεύσεις.
Οι δύο τοποθεσίες που αναφέρονται είναι το Ναρσαρσουάκ (Narsarsuaq) στη νότια Γροιλανδία και το Μέστερσβιγκ (Mestersvig) στην ανατολική ακτή. Οι σχετικές προβλέψεις εντάσσονται στη νέα συμφωνία ασφαλείας μεταξύ ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας, η οποία αναμένεται να υπογραφεί την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Επαναλειτουργεί βάση του Ψυχρού Πολέμου
Στο Ναρσαρσουάκ, όπου σήμερα ζουν μόλις μερικές δεκάδες άνθρωποι, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να επαναφέρουν σε στρατιωτική χρήση εγκατάσταση που λειτουργούσε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Πρόκειται για τη βάση Bluie West One, την οποία οι αμερικανικές δυνάμεις έκλεισαν τη δεκαετία του 1950. Η επαναλειτουργία της θα σηματοδοτήσει την επιστροφή αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας σε μια περιοχή με ιδιαίτερη γεωγραφική και στρατηγική σημασία για τις επιχειρήσεις στην Αρκτική.
Η δεύτερη τοποθεσία είναι το Μέστερσβιγκ, στρατιωτικό φυλάκιο στην ανατολική ακτή της Γροιλανδίας, το οποίο χρησιμοποιείται σήμερα από τη Sirius Dog Sled Patrol, ειδική μονάδα των δανικών ενόπλων δυνάμεων.
Σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να αποκτήσουν στρατιωτική παρουσία και στη συγκεκριμένη εγκατάσταση.
Η συμφωνία ΗΠΑ – Δανίας – Γροιλανδίας
Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, ενώ οι λεπτομέρειες της νέας στρατιωτικής παρουσίας αναμένεται να οριστικοποιηθούν με την υπογραφή της.
Η συμφωνία αφορά την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό και, σύμφωνα με τη δανική κυβέρνηση, εντάσσει την προστασία της περιοχής σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας του ΝΑΤΟ. Η Κοπεγχάγη έχει υπογραμμίσει ότι το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει παράλληλα την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας.
Η συμφωνία, πάντως, θα χρειαστεί να ακολουθήσει τις απαραίτητες εθνικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες για να τεθεί πλήρως σε ισχύ.
Οι πιέσεις Τραμπ και η στρατηγική της Αρκτικής
Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από μήνες έντονης πίεσης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα αναφερθεί στη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας και έχει επιδιώξει μεγαλύτερο αμερικανικό έλεγχο στην ασφάλεια του νησιού.
Οι προηγούμενες δηλώσεις του, στις οποίες είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο χρήσης οικονομικής ή στρατιωτικής ισχύος για την απόκτηση της Γροιλανδίας, είχαν προκαλέσει σοβαρές εντάσεις στις σχέσεις της Ουάσινγκτον με τη Δανία και ευρύτερα στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
Η νέα συμφωνία κινείται σε διαφορετική κατεύθυνση, καθώς η αμερικανική στρατιωτική παρουσία ενισχύεται χωρίς να αλλάζει, σύμφωνα με τις κυβερνήσεις της Δανίας και της Γροιλανδίας, το καθεστώς κυριαρχίας του νησιού.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία έχει βαθιές ρίζες. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ διατηρούσαν 17 στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί και περισσότερους από 10.000 στρατιωτικούς.
Σήμερα, η βασική αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση είναι η Pituffik Space Base στη βορειοδυτική Γροιλανδία, όπου σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες υπηρετούν περίπου 150 Αμερικανοί στρατιωτικοί.
Η επαναλειτουργία του Ναρσαρσουάκ και η αμερικανική παρουσία στο Μέστερσβιγκ θα διευρύνουν έτσι το αμερικανικό στρατιωτικό αποτύπωμα σε δύο διαφορετικές περιοχές της Γροιλανδίας, ενισχύοντας τη δυνατότητα επιχειρήσεων και επιτήρησης στον Αρκτικό χώρο και τον Βόρειο Ατλαντικό.
Η εξέλιξη εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια των ΗΠΑ και των ευρωπαϊκών συμμάχων τους να ενισχύσουν την παρουσία τους στην Αρκτική, περιοχή που αποκτά αυξανόμενη στρατηγική σημασία.
Η Δανία έχει δηλώσει ότι το νέο πλαίσιο αποσκοπεί στην ενίσχυση της συλλογικής ασφάλειας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό, ενώ η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει τη Γροιλανδία ως κρίσιμο σημείο για την άμυνα και την επιτήρηση της ευρύτερης περιοχής.
Το ακριβές μέγεθος της νέας αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, ο αριθμός των δυνάμεων και οι επιχειρησιακές δυνατότητες των δύο εγκαταστάσεων αναμένεται να αποσαφηνιστούν μετά την υπογραφή και τη δημοσιοποίηση των όρων της συμφωνίας.
