Η πριγκίπισσα Ειρήνη, αδελφή του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου, και της επίτιμης βασίλισσας (νυν βασιλομήτορος) της Ισπανίας, Σοφίας, έφυγε από τη ζωή αθόρυβα στα 83 της. Όπως ακριβώς επέλεξε να πορευτεί: με σεμνότητα. Τραγική ειρωνεία, ότι το τέλος της γνωστοποιήθηκε χθες, λίγο μετά τις 14.30, ενώ μόλις είχε ολοκληρωθεί το τριετές μνημόσυνο του αδελφού της στο Τατόι, παρουσία της χήρας του Άννας-Μαρίας και των παιδιών του (ακολούθησε τρισάγιο στο μνήμα του, ενώ κατατέθηκαν, ως είθισται, δάφνινα στεφάνια με τα μονογράμματα των μελών των βασιλικών οικογενειών Ελλάδας και Ισπανίας).
Ο θάνατός της σηματοδοτεί το τέλος μιας ξεχωριστής παρουσίας— μιας γαλαζοαίματης η οποία, αν και γεννημένη σε προνόμια και τίτλους, αφιέρωσε τη ζωή της στην υπηρεσία των άλλων. Δεν επιδίωξε ποτέ την προβολή, από νωρίς φάνηκε ότι αντιλαμβανόταν τη θέση της όχι ως προνόμιο, αλλά ως ευθύνη. Σε έναν κόσμο όπου η δημόσια εικόνα συχνά υπερισχύει της ουσίας, εκείνη επέλεξε τη σιωπηλή συνέπεια. Η διαδρομή της υπήρξε σταθερή άρνηση του επιδερμικού, απεναντίας ταυτίστηκε με επίμονη προσήλωση στο ουσιώδες.
Απόφοιτη του Ζάλεμ της Γερμανίας, ακολούθησε καριέρα πιανίστριας δίπλα στη διάσημη πιανίστρια Τζίνα Μπαχάουερ. Αργότερα ολοκλήρωσε τις σπουδές της στην Αρχαιολογία υπό την καθοδήγηση της Θεοφανούς Αρβανιτοπούλου. Το 1960 δημοσίευσε μαζί με την αδελφή της, Σοφία, και τη Θεοφανώ Αρβανιτοπούλου, το έργο με τον τίτλο «Αρχαιολογικά ποικίλα». Από τις 6/3/1964 έως τις 10/7/1965 όταν και γεννήθηκε η ανιψιά της, Αλεξία, διετέλεσε Διάδοχος του Ελληνικού Θρόνου. Υπήρξε και Αρχηγός του Σώματος Ελληνίδων Οδηγών (ΣΕΟ). Το 1974, έπειτα από την κατάργηση της μοναρχίας στην Ελλάδα, αφού έζησε προσωρινά στην Ινδία, εγκαταστάθηκε στην Ισπανία κοντά στην αδελφή της, Σοφία, και τα ανίψια της.
Σε αναπηρικό καροτσάκι
Μετά τον θάνατο της Φρειδερίκης έζησε σε διαμέρισμα στο Παλάτι Zarzuela στη Μαδρίτη με την αδελφή της και τον Χουάν Κάρλος. Υπήρξε ζευγάρι με τον πρίγκιπα Μισέλ της Ορλεάνης, μέχρι αυτός να παντρευτεί άλλη. Η ίδια δεν παντρεύτηκε ποτέ, ενώ ήταν πολύ κοντά με τον αδελφό της, Κωνσταντίνο. Γι’ αυτό και η γνωστική παρακμή που αντιμετώπισε, ιδίως μετά την απώλειά του, το 2023, την οδήγησε σε απόσυρση από τις επάλξεις. Οι εμφανίσεις της ελαχιστοποιήθηκαν, η παρουσία της πιο εύθραυστη, συχνά σε αναπηρικό καροτσάκι. Και όμως, ακόμη και τότε, διατηρούσε κάτι από το σθένος που τη χαρακτήριζε πάντα. Αλλά και το ήθος της: μια γλυκύτητα στο βλέμμα, μαζί και αποδοχή της ανθρώπινης φθοράς. Στο πλευρό της, αδιάλειπτα παρούσα, μέχρι τέλους, στάθηκε η Σοφία. Όχι ως βασίλισσα, αλλά ως αδελφή. Με πράξεις καθημερινής φροντίδας και χωρίς δηλώσεις, ακύρωσε υποχρεώσεις (επρόκειτο να απονείμει το Βραβείο Gorila 2024 στα Κανάρια Νησιά και να αναγορευτεί επίτιμη διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Λας Πάλμας).
«Mundo en Armonia»
Το όνομά της θα μείνει άρρηκτα συνδεδεμένο με το ανθρωπιστικό της έργο και με το ίδρυμα «Mundo en Armonía», το οποίο υπηρέτησε επί 37 χρόνια, καθώς αποτέλεσε το προσωπικό της όραμα για έναν κόσμο πιο δίκαιο, ανθρώπινο. Από δράσεις σε τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός, στήριξε κοινότητες στην Ελλάδα, την Ισπανία, τη Νότια Αφρική, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ινδία, χωρίς διακρίσεις εθνικότητας, θρησκείας ή πολιτικών πεποιθήσεων. Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η απόφασή της να διαθέσει στο ίδρυμα το σύνολο της αποζημίωσης που έλαβε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για τη δήμευση της περιουσίας της βασιλικής οικογένειας.
Ήταν μια πράξη βαθιάς ηθικής συνέπειας, που επιβεβαίωνε ότι για εκείνη η προσφορά ήταν -πρωτίστως- στάση ζωής. Όταν το 2023 ανακοίνωσε το κλείσιμο του «Mundo en Armonía», το έπραξε με σύντομο μήνυμα ευγνωμοσύνης. Δεν μίλησε για τον εαυτό της, αλλά για τους ανθρώπους με τους οποίους συμπορεύτηκε. Ήταν ο δικός της τρόπος να αποχαιρετά: με χαμηλή φωνή, με ευγένεια, με ήθος.
Η απουσία της αφήνει ένα διακριτό κενό στη «σφαίρα» των γαλαζοαίματων – αλλά και των ουμανιστών. Θα μείνει στη μνήμη για το μεγαλείο της ψυχής της, το οποίο γνωρίζουν οι πολλοί που στήριξε σιωπηλά. Η Ειρήνη, στα 83, «έφυγε» όπως έζησε: αθόρυβα, με αξιοπρέπεια και με μια βαθιά πίστη ότι η αγάπη για τον άνθρωπο δεν είναι ιδέα, αλλά πράξη. Όσο για το τελευταίο αντίο, από το περασμένο καλοκαίρι έχει γνωστοποιηθεί ότι θα ταφεί δίπλα στον αδελφό της, «στην πατρίδα τους», όπως ανέφεραν στο «Monarquía Confidencial», πηγές προσκείμενες στον Οίκο του βασιλιά της Ισπανίας. Τι μένει; Το μότο μιας ταπεινής γαλαζοαίματης: «Είμαι πριγκίπισσα, αυτό όμως δεν με εμποδίζει να καθαρίσω ένα μπάνιο…». Ατάκα που δεν ξεχνιέται – από κανέναν.
Εφημερίδα Απογευματινή
