Σημαντικές ανατροπές στο πεδίο του διεθνούς εμπορίου, και ειδικότερα για τον αγροτικό και παραγωγικό κλάδο της χώρας μας, σηματοδοτεί η έγκριση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το λεγόμενο «μπλοκ Mercosur» των χωρών της Νότιας Αμερικής.
Η ιστορική αυτή συμφωνία, η οποία εγκρίθηκε ύστερα από περίπου 25 χρόνια διαπραγματεύσεων και αναβολών το μεσημέρι της Παρασκευής από το Συμβούλιο των Μόνιμων Αντιπροσώπων της ΕΕ στις Βρυξέλλες, ανοίγει τον δρόμο για την κατάργηση δασμών και εμπορικών φραγμών μεταξύ των δύο οικονομικών μπλοκ, δημιουργώντας αφενός νέες ευκαιρίες, αλλά παράλληλα και τεράστιες προκλήσεις ή ακόμη και κινδύνους απώλειας εισοδήματος για τις ευρωπαϊκές και ελληνικές επιχειρήσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στους αγρότες και τους παραγωγούς τροφίμων που ανήκουν σε συγκεκριμένες κατηγορίες όπως οι κτηνοτρόφοι βοδινού κρέατος, πουλερικών, ζάχαρης, σόγιας κ.α.
Τι προβλέπεται
Η τελωνειακή ένωση Mercosur περιλαμβάνει μεγάλες οικονομίες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Ουρουγουάη και η Παραγουάη αποτελεί μια αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων καταναλωτών. Μέχρι σήμερα, οι εμπορικές συναλλαγές της ΕΕ με τις χώρες αυτές περιορίζονταν σημαντικά από υψηλούς δασμούς, ιδίως στα αγροδιατροφικά προϊόντα, με αποτέλεσμα να καταγράφεται τεράστιο έλλειμμα, καθώς οι ευρωπαϊκές εισαγωγές ξεπερνούσαν τα 23,3 δισ. δολαρίων στην ΕΕ και οι εξαγωγές ήταν μόλις 3 δισ. δολάρια.
Με τη νέα συμφωνία, το τοπίο αυτό αναμένεται να αλλάξει ριζικά. Επί του παρόντος, τα αγροδιατροφικά προϊόντα αντιπροσωπεύουν μόνο το 5% των συνολικών εξαγωγών της ΕΕ προς τη Mercosur, λόγω των απαγορευτικών δασμών και άλλων περιορισμών που ισχύουν σήμερα στις χώρες αυτές. Οι δασμοί έως και 55% στα αγροδιατροφικά προϊόντα της ΕΕ ουσιαστικά κλείνουν την αγορά για τα προϊόντα της ΕΕ και της Ελλάδας.
Σύμφωνα με ενημερωτικό δελτίο που έδωσε στη δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης ΕΕ – Mercosur προβλέπει την κατάργηση δασμών στο 91% των προϊόντων που διακινούνται μεταξύ των δύο πλευρών. Για την Ελλάδα, αυτό θεωρητικά μεταφράζεται σε ευκολότερη πρόσβαση σε μια δυναμικά αναπτυσσόμενη αγορά που ζητά ελληνικά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας αγορά, χαμηλότερο κόστος εξαγωγών και βελτιωμένες συνθήκες ανταγωνισμού για τα ελληνικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Τι φοβούνται οι αγρότες
Από την πλευρά τους, οι Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφοι εκτιμούν ότι η συμφωνία θα είναι καταστροφή για μια σειρά από προϊόντα, όπως π.χ. το βοδινό, αφού δεν θα μπορούν να ανταγωνιστούν τις χαμηλές τιμές και το μειωμένο κόστος παραγωγής αυτών των χωρών. Ευνοημένα, από την άλλη, αναμένεται να βγουν τυποποιημένα προϊόντα, όπως το ελαιόλαδο ή τα κρασιά, στα οποία οι χώρες της Λατινικής Αμερικής υστερούν, αλλά και βιομηχανικά προϊόντα και υποπροϊόντα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμφωνία για τον αγροτικό τομέα, καθώς μέχρι σήμερα οι χώρες της Mercosur επέβαλλαν δασμούς που έφταναν ακόμη και το 55% στα αγροδιατροφικά προϊόντα της ΕΕ. Οι δασμοί αυτοί λειτουργούσαν αποτρεπτικά, με αποτέλεσμα τα αγροδιατροφικά προϊόντα να αντιπροσωπεύουν μόλις το 5% των συνολικών εξαγωγών της ΕΕ προς τη Mercosur.
Με την άρση αυτών των εμποδίων, οι Έλληνες αγρότες και παραγωγοί τροφίμων αποκτούν τη δυνατότητα να αυξήσουν σημαντικά τις εξαγωγές τους σε μια αγορά με αυξανόμενη ζήτηση για ποιοτικά και πιστοποιημένα ευρωπαϊκά προϊόντα. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η συμφωνία θα επιτρέψει στις ελληνικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων, να δραστηριοποιηθούν ευκολότερα στις χώρες της Νότιας Αμερικής.
Η μείωση ή κατάργηση των δασμών, σε συνδυασμό με την απλούστευση των τελωνειακών και διοικητικών διαδικασιών, αναμένεται να περιορίσει το κόστος και να καταστήσει τις ελληνικές εξαγωγές πιο ανταγωνιστικές. Παράλληλα, οι ελληνικές εταιρείες θα μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες με λιγότερα εμπόδια και χαμηλότερο λειτουργικό κόστος. Σήμερα, το συνολικό εμπόριο μεταξύ Ελλάδας και Mercosur ανέρχεται σε περίπου 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών της Ελλάδας προς τις χώρες αυτές φτάνουν το 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Κυρίαρχο ρόλο στις εξαγωγές υπηρεσιών διαδραματίζουν οι μεταφορές, με αξία περίπου 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ, ενώ ακολουθούν ο τουρισμός και οι πολιτιστικές υπηρεσίες.
Η συμφωνία αναμένεται να ανοίξει περαιτέρω αγορές σε τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, οι τηλεπικοινωνίες, το ψηφιακό εμπόριο, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες και οι περιβαλλοντικές δραστηριότητες.
Ειδικό καθεστώς προστασίας για 21 ελληνικά ΠΟΠ και ΠΓΕ προϊόντα
Κομβικής σημασίας για την Ελλάδα θεωρείται η ενίσχυση της προστασίας των προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης, ένα ζήτημα που έχει δημιουργήσει έντονο προβληματισμό στους Έλληνες παραγωγούς. Η συμφωνία προβλέπει την προστασία 344 ευρωπαϊκών προϊόντων τροφίμων και ποτών από απομιμήσεις στις χώρες της Mercosur, εκ των οποίων τα 21 είναι ελληνικά.
Αυτή η προστασία συμβάλλει στην αύξηση της διακριτότητας αυτών των προϊόντων και θα συμβάλει στην πώληση περισσότερων ελληνικών προϊόντων και σε πιο υψηλές τιμές, καθώς η τιμή πώλησης των προϊόντων που προστατεύονται από Γεωγραφική Ένδειξη είναι 2-3 φορές υψηλότερη από αυτή των υπόλοιπων προϊόντων. Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur θα προστατεύσει 21 ελληνικές ΠΟΠ και γεωγραφικές ενδείξεις (ΠΓΕ): ελιά Καλαμάτας (Επιτραπέζιες ελιές), Κονσερβολιά Αμφίσσης (Επιτραπέζια ελιά), ελαιόλαδο (Κολυμβάρι Χανίων Κρήτης), ελαιόλαδο (Καλαμάτα), ελαιόλαδο (Σητεία Λασιθίου Κρήτης), ελαιόλαδο (Λυγουριό Ασκληπιείου), φέτα, κεφαλογραβιέρα, κορινθιακή σταφίδα Βοστίτσα, κρόκος Κοζάνης (Σαφράν), μανούρι (μαλακό λακτόζηρο), μαστίχα Χίου (φυσικά κόμμεα και ρητίνες), οίνος (Αμύνταιο), οίνος (Μαντίνεια), οίνος (Νάουσα), οίνος (Νεμέα), οίνος (Σάμος), οίνος (Σαντορίνη), ρετσίνα Αττικής (οίνος), τσίπουρο (αλκοολούχα ποτά).
Μεταβατική περίοδος
Από την άλλη μεριά, αν και προβλέπεται η προστασία ελληνικών προϊόντων από απομιμήσεις στις τοπικές αγορές, ειδικά όσον αφορά στη φέτα (καθώς και για άλλα ευρωπαϊκά προϊόντα, όπως το γαλλικό ροκφόρ και η ιταλική παρμεζάνα), ορίζεται μεταβατική περίοδος 7 ετών. Συγκεκριμένα, στο παράρτημα της συμφωνίας αναφέρεται ότι «η προστασία της γεωγραφικής ένδειξης «Φέτα (Feta)» δεν εμποδίζει τη συνέχιση της παρόμοιας χρήσης του όρου «Feta» από οποιοδήποτε πρόσωπο, συμπεριλαμβανομένων των διαδόχων και των εκδοχέων τους, για μέγιστο διάστημα 7 ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας, υπό την προϋπόθεση ότι κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας έχουν χρησιμοποιήσει τη γεωγραφική ένδειξη αυτή με συνεχή τρόπο σε σχέση με τα ίδια ή παρόμοια προϊόντα στα εδάφη της Αργεντινής, της Βραζιλίας και της Ουρουγουάης. Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, η χρήση του όρου “Φέτα” πρέπει να συνοδεύεται από ευανάγνωστη και ορατή ένδειξη της γεωγραφικής προέλευσης του εν λόγω προϊόντος».
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι έχουν προβλεφθεί μηχανισμοί προστασίας για τους Έλληνες αγρότες σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς. Συγκεκριμένα, τίθενται ανώτατα όρια στις ποσότητες αγροτικών προϊόντων που μπορούν να εισάγονται από τη Mercosur με ευνοϊκούς δασμούς, ώστε να μην πληγεί ο ανταγωνισμός και καταρρεύσουν οι τιμές στην Ελλάδα για συγκεκριμένα προϊόντα. Επίσης, η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα διασφάλισης για την προστασία των αγροτών της ΕΕ από οποιαδήποτε αιφνίδια αύξηση των εισαγωγών. Είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο μέτρο περιλαμβάνεται σε συμφωνία της ΕΕ, ακόμη και για προϊόντα που υπόκεινται ήδη σε ποσόστωση. Συγκεκριμένα τίθενται όρια ως εξής:
- 99.000 τόνοι για το βόειο κρέας – αντιστοιχεί στο 1,5% της συνολικής παραγωγής της ΕΕ.
- 25.000 τόνοι χοιρινού κρέατος (0,1% της ετήσιας συνολικής παραγωγής της ΕΕ), και
- 180.000 τόνοι για πουλερικά (1,3% της ευρωπαϊκής παραγωγής).
Ασφάλεια τροφίμων
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη διατήρηση των υψηλών προτύπων της ΕΕ σε θέματα ασφάλειας τροφίμων και βιωσιμότητας. Η Κομισιόν διαβεβαιώνει ότι κανένα προϊόν από τη Mercosur δεν θα μπορεί να εισέλθει στην ευρωπαϊκή και εκ των πραγμάτων στην ελληνική αγορά, εάν δεν πληροί τους αυστηρούς κανονισμούς της ΕΕ, ενώ οι δεσμεύσεις για το περιβάλλον και την αειφορία θα ισχύουν και για τις δύο πλευρές.
Τέλος, η συμφωνία φιλοδοξεί να στηρίξει ουσιαστικά τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις της Ελλάδας, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν δυσανάλογες δυσκολίες στην πρόσβαση σε αγορές εκτός ΕΕ. Με τη μείωση του κόστους, την απλούστευση των διαδικασιών, την καλύτερη πρόσβαση σε δημόσιες συμβάσεις και την παροχή στοχευμένης πληροφόρησης και υποστήριξης, η ΕΕ εκτιμά ότι οι ελληνικές ΜμΕ θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις νέες ευκαιρίες που ανοίγονται στη Λατινική Αμερική.
Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur, όπως τονίζει η Κομισιόν, δεν αποτελεί μόνο ένα εμπορικό άνοιγμα, αλλά μια στρατηγική επιλογή που συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη, την απασχόληση και τη διεθνή παρουσία της ελληνικής οικονομίας. Δεν είναι τυχαίο ότι περίπου 631.000 θέσεις εργασίας στην Ελλάδα συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τις εξαγωγές, γεγονός που καθιστά το εμπόριο βασικό πυλώνα της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας.
«Δικλείδες»
Αναφερόμενος χθες στη συμφωνία, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κ. Τσιάρας, σχολίασε ότι πρόκειται για μια σύνθετη συμφωνία, με στοιχεία που οφείλουν να εξετάζονται με προσοχή και χωρίς απλουστεύσεις. «Πρέπει πρώτα να γίνουν γνωστά τα δεδομένα, γιατί ο καθένας μπορεί να διαμορφώνει άποψη, αλλά δεν μπορεί να το κάνει χωρίς να ξέρει τι ακριβώς συζητείται», σημείωσε, υπενθυμίζοντας ότι το πλαίσιο της συμφωνίας δεν τέθηκε σήμερα, αλλά «υπάρχει από το 2019».
Επισήμανε ότι η ελληνική πλευρά επιδιώκει την ενσωμάτωση σαφών ασφαλιστικών δικλείδων, με βασική τη ρήτρα αμοιβαιότητας, ώστε «τα προϊόντα που εισάγονται να καλλιεργούνται με τους ίδιους κανόνες ασφάλειας που ισχύουν στην Ευρώπη». Παράλληλα, τόνισε ότι προβλέπονται μηχανισμοί προστασίας της αγοράς, επισημαίνοντας ότι «αν οι τιμές πέσουν κάτω από συγκεκριμένα όρια -περίπου στο 8%- θα ενεργοποιούνται δασμοί», ώστε να προστατεύονται τα ευρωπαϊκά αγροτικά προϊόντα.
Εφημερίδα Απογευματινή
