ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΑΜΠΙΡΗ
Η εξαγορά της αλυσίδας Κρητικός από τον Ομιλο Μασούτης δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία επιχειρηματική συμφωνία στον χώρο των σουπερμάρκετ. Λειτουργεί ως καταλύτης για την επόμενη φάση αναδιάταξης του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων, σε μια αγορά που ήδη κινείται με αυξημένες ταχύτητες και έντονη τάση συγκέντρωσης.
Το περιβάλλον, μέσα στο οποίο έρχεται αυτή η κίνηση, είναι κατ’ αρχάς ευνοϊκό σε επίπεδο ζήτησης. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της NielsenIQ για το σύνολο του 2025, ο κύκλος εργασιών του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων αυξήθηκε κατά 7,1%, με τις συνολικές πωλήσεις να διαμορφώνονται στα 16,2 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης του τζίρου προήλθε από αύξηση των πωλήσεων σε όγκο και όχι από ανατιμήσεις, οι οποίες ωστόσο ήταν υπαρκτές και στη διάρκεια του 2025, κυρίως στην κατηγορία τροφίμων και ποτών, που συνεισφέρει πάνω από το 80% του τζίρου των αλυσίδων. Ειδικότερα, η άνοδος δεν ήταν ομοιόμορφη την περσινή χρονιά, καθώς τα φρέσκα και χύμα προϊόντα κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ενίσχυση σε αξία, με άνοδο άνω του 10%, ενώ ακολούθησαν οι κατηγορίες bazaar -είδη σπιτιού, ρουχισμός, παιχνίδια και μικροσυσκευές- με αύξηση κοντά στο 9,6%. Πρόκειται για ενδείξεις ότι ο καταναλωτής επιστρέφει σταδιακά σε μεγαλύτερα «καλάθια», έστω και με προσεκτικές επιλογές.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η συμφωνία Μασούτη – Κρητικού έρχεται να αλλάξει τις ισορροπίες στην κορυφαία εξάδα της αγοράς. Ο Σκλαβενίτης εξακολουθεί να προηγείται με μεγάλη διαφορά, ακολουθούμενος από τη Lidl, ενώ στη συνέχεια τοποθετούνται η ΑΒ Βασιλόπουλος και τα My market. Ωστόσο, με την απορρόφηση του Κρητικού -εκκρεμεί η έγκριση της συναλλαγής από την Επιτροπή Ανταγωνισμού- ο Μασούτης αποκτά μέγεθος που τον φέρνει αισθητά πιο κοντά στην τρίτη θέση και στην ΑΒ Βασιλόπουλος, η οποία το 2024 είχε κύκλο εργασιών 1,935 δισ. ευρώ, ελαφρώς χαμηλότερο από το 2023.
Οι κορυφαίοι
Οι μεγάλοι παίκτες, πάντως, συνεχίζουν να «τρέχουν» ταχύτερα από την αγορά. Ο Σκλαβενίτης κινείται με ρυθμούς ανάπτυξης άνω του 7%, γεγονός που τον φέρνει, πρώτη φορά στην ιστορία του, κοντά στο ορόσημο των 6 δισ. ευρώ σε ετήσιο τζίρο. Αντίστοιχα, η Lidl διατηρεί ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική, βασιζόμενη αποκλειστικά σε οργανική επέκταση, χωρίς εξαγορές, με νέα καταστήματα σε όλη τη χώρα, κινούμενη, σύμφωνα με πληροφορίες, πάνω από τον μέσον όρο του 7,1% που είχε η αγορά πέρυσι. Η σκυτάλη στη διοίκηση θα περάσει από την 1η Μαρτίου στον Μίλτο Φοροζίδη, μετά την επικείμενη αποχώρηση του σημερινού προέδρου διοίκησης, Μάρτιν Μπραντεμπούργκερ, σε μια περίοδο που η αλυσίδα έχει ήδη καλλιεργήσει το έδαφος για περαιτέρω επέκταση και ανάπτυξη των μεγεθών της σε συνδυασμό με στοχευμένες επενδύσεις σε δίκτυο καταστημάτων και υποδομές logistics.
Πιέσεις
Το πραγματικό βάρος της εξαγοράς του Κρητικού από τον Μασούτη, ωστόσο, θα γίνει πιο αισθητό στον λεγόμενο μεσαίο χώρο. Οι αλυσίδες με κύκλο εργασιών μεσαίας κλίμακας -μεταξύ 200 έως 500 εκατομμυρίων ευρώ- βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με ακόμη εντονότερες πιέσεις, καθώς μειώνονται οι αυτόνομοι παίκτες και αυξάνεται η σημασία της μεγαλύτερης κλίμακας.
Σήμερα, οι βασικοί εκπρόσωποι αυτής της κατηγορίας είναι ο Γαλαξίας, με τζίρο περί τα 500 εκατομμύρια ευρώ, το Market In, με τζίρο περί τα 420 εκατομμύρια ευρώ, και η Bazaar, με τζίρο κοντά στα 250 εκατομμύρια ευρώ.
Η πορεία συγκέντρωσης δεν ξεκίνησε τώρα. Τα προηγούμενα χρόνια, αλυσίδες με ισχυρή περιφερειακή παρουσία είτε απορροφήθηκαν είτε αναζήτησαν στρατηγικές συμμαχίες. Οι Συνεργαζόμενοι Παντοπώλες της Βόρειας Ελλάδας, με τζίρο κοντά στα 100 εκατ. ευρώ, ενσωματώθηκαν στον Κρητικό, ενώ ο SYNKA επέλεξε συνεργασία με τον Μασούτη, δημιουργώντας κοινή εταιρεία λιανικής στην Κρήτη.
Σε ό,τι αφορά τον όμιλο αγορών ΕΛΟΜΑΣ, που συγκεντρώνει μικρές και μεσαίες αλυσίδες, τα τελευταία χρόνια έχει αποδυναμωθεί σημαντικά μετά την αποχώρηση και ανεξαρτητοποίηση πολλών από τα μέλη του, μεταξύ των οποίων ήταν κατά καιρούς η Bazaar, ο Κρητικός, ο SYNKA Χανίων και πολλοί ακόμα. Αντίστοιχα, η Bazaar διερεύνησε το 2025 σενάρια συνεργασίας με τον όμιλο AVE, με στόχο τη μελλοντική ένταξη στο δίκτυο Carrefour στην Ελλάδα, το οποίο διαχειρίζεται ο όμιλος του Νίκου Βαρδινογιάννη, χωρίς τελικά να προχωρήσει η συμφωνία.
Ακόμη πιο σύνθετη είναι η εικόνα στο Market In, όπου οι εσωτερικές μετοχικές και διοικητικές αντιπαραθέσεις μεταξύ της Ευλαμπίας και της Μαργαρίτας Ράμμου έχουν δημιουργήσει παρατεταμένη αβεβαιότητα, επηρεάζοντας τη στρατηγική και την καθημερινή λειτουργία της αλυσίδας.
Στο νέο τοπίο που δημιουργείται, οι μεσαίες αλυσίδες καλούνται να επιλέξουν κατεύθυνση. Η αυτόνομη πορεία απαιτεί περαιτέρω επενδύσεις σε logistics, τεχνολογία, προσφορές στα ράφια και συνολικότερα ανταγωνιστική τιμολόγηση, ενώ οι συνεργασίες και οι εξαγορές προσφέρουν ασφάλεια και μέγεθος, αλλά περιορίζουν την ανεξαρτησία. Το βέβαιο είναι ότι μετά τη συμφωνία Μασούτη – Κρητικού ο χώρος των σουπερμάρκετ μπαίνει σε μια φάση όπου οι αποφάσεις αναμένεται να εντατικοποιηθούν και θα δούμε να λαμβάνουν χώρα εξελίξεις που θα αναμορφώσουν το τοπίο, επιφέροντας περαιτέρω συγκέντρωση στα χέρια των μεγαλύτερων παικτών.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
