Τη μεγαλύτερη ψηφιακή βάση δεδομένων καταγραφής και παρακολούθησης των οφειλών που έχουν όλοι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις σε τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης δανείων και κάθε είδους άλλη χρηματοδοτική επιχείρηση απέκτησε πλέον η χώρα, καθώς η Τράπεζα της Ελλάδος έθεσε σε λειτουργία το περιβόητο Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων.
Πρόκειται για έναν τεράστιο ψηφιακό «φάκελο», στον οποίο συγκεντρώνονται και κατηγοριοποιούνται όλα τα χρέη άνω των 2.000 ευρώ που διατηρούν πολίτες, επιχειρήσεις (όριο 5.000 ευρώ) και ελεύθεροι επαγγελματίες προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα, είτε είναι «κόκκινοι» οφειλέτες είτε εξυπηρετούν κανονικά τα χρέη τους. Και όχι μόνο αυτά. Στο πληροφοριακό σύστημα, που λειτουργεί από την Τράπεζα της Ελλάδος (υπό την αιγίδα του κράτους), συλλέγονται και αποθηκεύονται σε αναλυτική βάση το ιστορικό πληρωμών, τα είδη των παρεχόμενων εξασφαλίσεων και κάθε άλλη πληροφορία που σχετίζεται με κάθε μορφής πίστωση προς φυσικά ή νομικά πρόσωπα από πιστωτικά και εν γένει χρηματοδοτικά ιδρύματα που έχουν την καταστατική έδρα τους στην Ελλάδα, καθώς και από υποκαταστήματα αλλοδαπών πιστωτικών ή χρηματοδοτικών ιδρυμάτων που λειτουργούν στην Ελλάδα.
Έπεται συνέχεια
Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, έχουν καταχωριστεί στο Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων τα συναλλακτικά προφίλ περίπου 2.900.000 οφειλετών με περισσότερες από 11.000.000 εγγραφές δανείων, ενεχύρων και εγγυήσεων, με το συνολικό ύψος των οφειλών να φτάνει τα 245 δισεκατομμύρια ευρώ! Οι αριθμοί αυτοί θα αλλάξουν σημαντικά στα μέσα του Φεβρουαρίου, όταν θα ενταχθούν και τα στοιχεία από τους servicers.
Αποτελεί δε το πρώτο από τα τέσσερα μεγάλα ψηφιακά έργα παρακολούθησης χρεών και της συναλλακτικής συμπεριφοράς των πολιτών και των επιχειρήσεων, καθώς εντός της χρονιάς αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία τρία ακόμη κομβικά εργαλεία αποκάλυψης στοιχείων:
1. Το Μητρώο Πιστοληπτικής Αξιολόγησης, μέσω του οποίου θα συγκεντρώνονται όλα τα στοιχεία οφειλών, πληρωμών και ρυθμίσεων για χρέη προς το Δημόσιο (εφορία, ασφαλιστικά ταμεία κ.λπ.).
2. Το Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών, το οποίο θα αποτελεί μία σημαντική βάση δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς, που θα επηρεάζει όχι μόνο την πρόσβαση σε στεγαστικά δάνεια αλλά και τη δυνατότητα εξασφάλισης κατοικίας μέσω μίσθωσης, παρέχοντας πληροφορίες προς ιδιοκτήτες ακινήτων για την οικονομική συμπεριφορά δυνητικών αγοραστών και ενοικιαστών.
3. Και τέλος, το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, το οποίο θα συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία και θα παρέχει συγκεντρωτικά την εικόνα του ιδιωτικού χρέους.
Μεγάλος Αδελφός
Εστιάζοντας στο Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων, στην ουσία το νέο σύστημα καλείται να λειτουργήσει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, αφενός μεν ως ένας καθρέφτης πληροφόρησης πόσα και πού χρωστά καθένας από εμάς, αφετέρου δε ως ένας «Μεγάλος Αδελφός» για κάθε είδους χρέη προς τις τράπεζες και τους servicers μέσω της δημιουργίας ατομικών προφίλ. Σε αυτά θα έχουν πρόσβαση τόσο οι ίδιοι οι οφειλέτες για να αντλούν πληροφόρηση όσο και οι τράπεζες και οι εταιρείες πιστώσεων, οι οποίες κάθε μήνα θα τροφοδοτούν το μητρώο με νέα δεδομένα, χαρτογραφώντας την οικονομική συμπεριφορά κάθε πολίτη και επιχείρησης.
Τα είδη των πιστώσεων που συλλέγονται περιλαμβάνουν ενδεικτικά στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια, χρηματοδοτικές μισθώσεις (leasing) και συμβάσεις πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring) καθώς και τις παρεχόμενες εξασφαλίσεις των πιστώσεων αυτών. Τα στοιχεία κάθε οφειλέτη θα είναι διαθέσιμα 25 εργάσιμες ημέρες μετά το τέλος του εκάστοτε μήνα αναφοράς. Για παράδειγμα, τα στοιχεία που παρασχέθηκαν από τους πιστωτές με ημερομηνία αναφοράς την 30ή Νοεμβρίου 2025 είναι ήδη διαθέσιμα και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πιστωτικών εκθέσεων, ενώ τα στοιχεία με ημερομηνία αναφοράς την 31η Δεκεμβρίου 2025 θα είναι διαθέσιμα μετά την 6η Φεβρουαρίου.
Παράλληλα, τα απαραίτητα στοιχεία ταυτοποίησης και οι γενικές πληροφορίες των οφειλετών διασταυρώνονται με δεδομένα που αντλούνται από κρατικούς φορείς, όπως η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) και η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ). Όπως μπορεί κανείς να καταλάβει, πλέον μιλάμε για μία ριζική αλλαγή στην πολιτική διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα, που αποτελεί παρόμοια αν όχι μεγαλύτερη «πληγή» από το δημόσιο χρέος, το οποίο βρίσκεται σε τροχιά απομείωσης.
Κριτήριο φερεγγυότητας
Μία αλλαγή που έχει και τα θετικά και τα αρνητικά της, δεδομένου ότι η πλήρης αποκάλυψη της συναλλακτικής συμπεριφοράς κάθε σημερινού ή αυριανού οφειλέτη θα επηρεάζει άμεσα την έγκριση νέων δανείων υπέρ των συνεπών δανειοληπτών και κατά των αφερέγγυων, θα καθορίζει όρους και επιτόκια χρηματοδότησης και θα λειτουργεί ως κριτήριο φερεγγυότητας σε όλες τις δανειακές συμβάσεις.
Ο βασικός σκοπός του μητρώου είναι διττός. Από τη μία πλευρά, επιτρέπει στις τράπεζες να αξιολογούν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πιστοληπτική ικανότητα ενός δανειολήπτη πριν από τη χορήγηση νέας πίστωσης. Από την άλλη, προσφέρει στις εποπτικές Αρχές ένα πολύτιμο εργαλείο για τη συνολική παρακολούθηση του χρηματοπιστωτικού κινδύνου στην οικονομία. Με απλά λόγια, το μητρώο λειτουργεί ως «ραντάρ» που εντοπίζει υπερβολική μόχλευση, συσσώρευση κινδύνων και πιθανά σημεία αστάθειας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων δεν αφορά μόνο τις «κόκκινες» οφειλές. Καταγράφει και τα ενήμερα δάνεια, προσφέροντας μια πλήρη εικόνα του δανειακού προφίλ κάθε οφειλέτη. Αυτό διαφοροποιεί τον ρόλο του από παλαιότερες ή πιο περιορισμένες βάσεις δεδομένων, οι οποίες εστίαζαν κυρίως σε καθυστερήσεις και αρνητικά στοιχεία. Η πλήρης εικόνα επιτρέπει πιο δίκαιες και τεκμηριωμένες αποφάσεις, μειώνοντας τόσο τον κίνδυνο για τις τράπεζες όσο και τον αποκλεισμό αξιόπιστων δανειοληπτών από τη χρηματοδότηση.
Από κοινωνική σκοπιά, το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων έχει δεχθεί και κριτική. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός αποκλεισμού για ευάλωτες ομάδες, ιδίως σε περιόδους οικονομικής ύφεσης. Ένα αρνητικό ιστορικό, ακόμη και αν οφείλεται σε συγκυριακούς λόγους όπως η ανεργία ή μια υγειονομική κρίση, μπορεί να ακολουθεί τον πολίτη για χρόνια και να περιορίζει την πρόσβασή του σε νέα χρηματοδότηση. Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του θεσμού, που γνωρίζει άνθηση σε όλη την Ευρώπη μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, επισημαίνουν ότι χωρίς ένα τέτοιο εργαλείο το κόστος δανεισμού θα ήταν υψηλότερο για όλους, καθώς οι τράπεζες θα ενσωμάτωναν μεγαλύτερο ρίσκο στα επιτόκια.
Εφημερίδα Απογευματινή
