Με αιχμηρό λόγο, σαφή γεωπολιτικά μηνύματα και ευθεία αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, έθεσε από το Νταβός ένα κρίσιμο δίλημμα: είτε η Ευρώπη θα στηρίξει έμπρακτα την ενεργειακή της απεξάρτηση από τη Ρωσία (προτείνοντας μάλιστα την επιδότηση του λεγόμενου κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου και των υποδομών LNG) ή θα παραμείνει εγκλωβισμένη σε μια κατάσταση στρατηγικής αδυναμίας, ευάλωτη σε εκβιασμούς και γεωπολιτικές πιέσεις.
Μιλώντας την Πέμπτη στο Davos Lodge, στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, σε συζήτηση για τους επενδυτικούς διαδρόμους του μέλλοντος και τον ρόλο της Ελλάδας και της Ρουμανίας, ο Αλέξανδρος Εξάρχου εξαπέλυσε συνολική κριτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε επιμέρους κράτη, κατηγορώντας την ΕΕ για έλλειψη σοβαρότητας, συνέπειας και πολιτικής βούλησης απέναντι στις ίδιες της τις αποφάσεις.
Το βασικό επιχείρημα του επικεφαλής της Aktor, ο οποίος πρόσφατα έλαβε την απόφαση για τη σύσταση από κοινού εταιρείας με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, την ATLANTIC, προκειμένου να δραστηριοποιηθεί στην εισαγωγή και εμπορία, είναι ξεκάθαρο: η ΕΕ έχει αποφασίσει την απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου από το 2028. Αν αυτή η απόφαση είναι πραγματική και όχι προσχηματική, τότε -όπως τόνισε- δεν υπάρχει καμία συζήτηση για το αν το LNG είναι «ακριβότερο». «Πιο ακριβό σε σχέση με τι; Με κάτι που θα είναι παράνομο;», διερωτήθηκε, υπογραμμίζοντας ότι η συζήτηση για την τιμή αποκαλύπτει πως αρκετά κράτη-μέλη δεν πιστεύουν ούτε τα ίδια τις ευρωπαϊκές κυρώσεις.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά σε μια αποστροφή της ομιλίας του: «Από τότε που ανακοινώθηκε στη Σύνοδο Διατλαντικής Συνεργασίας (P-TEC), ακούω πολύ τις φήμες ότι πολλές χώρες που σκέφτονται να υπογράψουν μακροπρόθεσμες συμβάσεις, χρησιμοποιούν εκφράσεις ότι π.χ. “είναι πιο ακριβό”. Πιο ακριβό έναντι τίνος; Του ρωσικού αερίου; Μα θα είναι παράνομο να προμηθευτούν ρωσικό φυσικό αέριο. Αφού θα είναι παράνομο και αφού πρόθεση των χωρών του κάθετου άξονα και της ΕΕ είναι να επιβάλουν αυτές τις κυρώσεις, δεν υπάρχει τίποτε για να συζητήσουμε σχετικά με την τιμή.
»Το μόνο που θα πρέπει να συζητήσουν είναι πού θα βρουν φυσικό αέριο. Και αυτό το μέρος είναι οι ΗΠΑ – και οι ποσότητες δεν είναι απεριόριστες. Υπηρετώ τη χώρα μου, εάν εξασφαλίσω όσο πιο πολλές ποσότητες φυσικού αερίου μπορώ, σε σταθερή τιμή και σε αυτήν τη φάση, μάλιστα, που μπορώ να διαπραγματευτώ μία σταθερή τιμή. Έτσι, στην Ευρώπη όταν μιλάμε και νομοθετούμε, πρέπει να μάθουμε να είμαστε σοβαροί: Είτε απαγορεύεται είτε όχι. Νόμιζα ότι η συζήτηση ήταν λήξασα. Νόμιζα ότι η ΕΕ πήρε μία επίσημη απόφαση να επιβάλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Ή όχι; Γιατί εάν ναι, θα είναι παράνομο -δεν υπάρχει τίποτε να συζητήσουμε. Κάνουμε μία συζήτηση χωρίς καμία απολύτως ουσία».
Μηνύματα
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου έστειλε σαφές μήνυμα ότι, μετά το 2028, όσες χώρες δεν έχουν εξασφαλίσει μακροπρόθεσμες ποσότητες LNG, απλώς δεν θα έχουν φυσικό αέριο. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η κεντρική του πρόταση: η Ευρώπη οφείλει να επιδοτήσει τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο, ώστε να δημιουργηθούν και να αναβαθμιστούν οι απαραίτητες υποδομές -από FSRU έως αγωγούς- που θα καταστήσουν το αμερικανικό LNG ανταγωνιστικό μακροπρόθεσμα. Όπως τόνισε, απαιτείται τουλάχιστον ένα δεύτερο FSRU και εκτεταμένες αναβαθμίσεις, επενδύσεις που δεν μπορούν να επωμιστούν μόνες τους μεμονωμένες χώρες.
Πίσω από την τεχνική επιχειρηματολογία αναδεικνύεται μια βαθύτερη αιχμή: η Ευρώπη, κατά τον κ. Εξάρχου, πάσχει από εσωτερικό κατακερματισμό και από μια νοοτροπία «ο καθένας για τον εαυτό του», που την καθιστά ανίκανη να διαπραγματευτεί ισότιμα με τις μεγάλες δυνάμεις. «Έτσι εξηγείται, γιατί η ΕΕ είναι αδύναμη», είπε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί να σταθεί ούτε απέναντι στη Ρωσία ούτε απέναντι στις ΗΠΑ ούτε να ανταγωνιστεί την Κίνα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη διαφορετική πολιτική κουλτούρα των Ηνωμένων Πολιτειών, λέγοντας πως «όταν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού λένε κάτι, το κάνουν», σε αντίθεση με την Ευρώπη που νομοθετεί, χωρίς να εφαρμόζει. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι μια Ένωση που παραπονιέται για «μπούλινγκ», αλλά δεν θωρακίζεται ουσιαστικά.
Πύλη εισόδου
Στο ίδιο πάνελ, η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, επιβεβαίωσε τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση Τραμπ εργάζεται συστηματικά ώστε η χώρα να αποτελέσει την πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Υπογράμμισε ότι στόχος της Ουάσινγκτον δεν είναι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ, αλλά η ενίσχυση της ικανότητάς της να σταθεί ενεργειακά στα πόδια της, μακριά από το ρωσικό φυσικό αέριο και από κράτη που χρησιμοποιούν την ενέργεια ως όπλο.
Η ελληνική κυβέρνηση, διά του υφυπουργού Εξωτερικών, Χάρη Θεοχάρη, εμφανίστηκε ευθυγραμμισμένη με αυτήν τη στρατηγική, επισημαίνοντας ότι έχει εργαστεί με συνέπεια για την υλοποίηση του Κάθετου Άξονα και ότι η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας αποτελεί προϋπόθεση ανθεκτικότητας. Παράλληλα, ανέδειξε τη σύνδεση των ενεργειακών υποδομών με τις αυξανόμενες ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας και της τεχνητής νοημοσύνης.
Χαμένη ευκαιρία
Το κοινό νήμα όλων των παρεμβάσεων ήταν σαφές, αλλά ο Αλέξανδρος Εξάρχου το διατύπωσε με τον πιο ωμό τρόπο: αν η Ευρώπη δεν αποφασίσει αν θέλει πραγματικά να λειτουργεί ως Ένωση με κοινά συμφέροντα τότε θα οδηγηθεί αναπόφευκτα σε ένα μοντέλο «ο καθένας πρώτα», με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ενεργειακή της ασφάλεια και τη γεωπολιτική της ισχύ. Και σε μια τέτοια περίπτωση, ο Κάθετος Διάδρομος δεν θα είναι απλώς μια χαμένη ευκαιρία, αλλά το σύμβολο μιας ευρωπαϊκής αποτυχίας.
Εφημερίδα Απογευματινή
