Σε μια συγκυρία μακροοικονομικής σταθερότητας και θετικών προβλέψεων για την ανάπτυξη, αλλά και αυξημένων απαιτήσεων, εισέρχονται το 2026 οι ελληνικές επιχειρήσεις. Η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, η εντατικοποίηση των ελέγχων, η ψηφιοποίηση του κράτους και ο ενισχυμένος ανταγωνισμός διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η στρατηγική σκέψη, η σωστή οργάνωση και η συμμόρφωση με το θεσμικό πλαίσιο δεν αποτελούν πλέον ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, αλλά βασική προϋπόθεση επιβίωσης.
Όπως επισημαίνει ο διευθύνων σύμβουλος της NEPA Economic Consulting, Κωνσταντίνος Πατήρης, το 2026 αναμένεται να φέρει έξι κρίσιμες προκλήσεις, που θα καθορίσουν την πορεία και την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων.
Αυστηρότερο πλαίσιο συμμόρφωσης και αναδρομικοί έλεγχοι
Πρώτη και άμεση πρόκληση αποτελεί η αυστηροποίηση του πλαισίου συμμόρφωσης, με αιχμή το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ). Τα πρόστιμα και οι διοικητικές κυρώσεις για παραλείψεις προηγούμενων ετών ενεργοποιούνται, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για επιχειρήσεις που λειτουργούσαν μέχρι σήμερα με χαλαρό έλεγχο στις τυπικές τους υποχρεώσεις.
Όπως σημειώνει ο κ. Πατήρης, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το ύψος των προστίμων, αλλά το γεγονός ότι οι έλεγχοι θα είναι αναδρομικοί έως και πέντε χρόνια, καθιστώντας αναγκαίο τον άμεσο έλεγχο και την τακτοποίηση των εταιρικών φακέλων.
Πλήρης ενεργοποίηση του Μητρώου Πιστώσεων
Δεύτερη πρόκληση είναι η πλήρης εφαρμογή του Μητρώου Πιστώσεων από τις αρχές του 2026. Για πρώτη φορά, κάθε επιχείρηση και φυσικό πρόσωπο θα διαθέτει ένα ολοκληρωμένο πιστωτικό προφίλ, στο οποίο θα αποτυπώνονται δάνεια, ρυθμίσεις, εγγυήσεις, καθυστερήσεις και συνολική τραπεζική συμπεριφορά.
Η εξέλιξη αυτή βάζει τέλος στην αποσπασματική εικόνα του παρελθόντος και καθιστά τη συνέπεια στις πληρωμές καθοριστικό παράγοντα για την πρόσβαση σε μελλοντική χρηματοδότηση. Επιχειρήσεις που δεν οργανώσουν εγκαίρως τις υποχρεώσεις τους κινδυνεύουν να αποκλειστούν από το τραπεζικό σύστημα.
Η «επόμενη μέρα» μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Τρίτη πρόκληση αφορά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης εντός του 2026. Με την απορρόφηση να κινείται χαμηλότερα από τον αρχικό σχεδιασμό, πολλές επιχειρήσεις – κυρίως μικρομεσαίες – θα κληθούν να λειτουργήσουν χωρίς την υποστήριξη φθηνών δανείων και επιδοτούμενων επιτοκίων.
Σύμφωνα με τον κ. Πατήρη, η μετάβαση αυτή δεν θα είναι ομαλή, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών από 2 έως 10 εκατ. ευρώ, οι οποίες δυσκολεύτηκαν να αξιοποιήσουν το RRF λόγω κόστους και γραφειοκρατικών εμποδίων.
Φορολογικός και ασφαλιστικός σχεδιασμός στο προσκήνιο
Η τέταρτη πρόκληση σχετίζεται με το φορολογικό και ασφαλιστικό περιβάλλον. Παρά τα διαθέσιμα κίνητρα – όπως εκπτώσεις για έρευνα και ανάπτυξη, ευνοϊκές ρυθμίσεις για συγχωνεύσεις και απαλλαγές ενδοομιλικών συναλλαγών – πολλές επιχειρήσεις δεν τα αξιοποιούν, είτε λόγω άγνοιας είτε λόγω έλλειψης ολοκληρωμένου σχεδιασμού.
Για το 2026, η σωστή επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας, η δομή της επιχείρησης και η συνεργασία με εξειδικευμένους συμβούλους αναμένεται να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη βιωσιμότητα και την κερδοφορία.
Ιδιωτικό χρέος: τέλος στην αναμονή
Πέμπτη πρόκληση αποτελεί η αναδιάρθρωση και διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Παρά τις βελτιώσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό και τα εργαλεία εξυγίανσης, πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αναβάλλουν κρίσιμες αποφάσεις.
Το 2026, ωστόσο, δεν θα αφήνει περιθώρια καθυστερήσεων: είτε θα υπάρξει έγκαιρη ρύθμιση, είτε η πίεση από τράπεζες και Δημόσιο θα καταστεί ασφυκτική.
Το ανθρώπινο δυναμικό ως παράγοντας επιβίωσης
Έκτη και εξίσου καθοριστική πρόκληση είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Η έλλειψη εξειδικευμένων στελεχών και τεχνικών επαγγελμάτων, κυρίως σε κατασκευές και υπηρεσίες, παραμένει έντονη. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις αμοιβές, αλλά αφορά την εκπαίδευση, τις δεξιότητες και τη συνολική οργανωτική δομή των επιχειρήσεων.
Το 2026 αναμένεται να αναδείξει εκείνες τις επιχειρήσεις που επενδύουν συστηματικά στους ανθρώπους και στις δομές τους, αφήνοντας πίσω όσες παραμένουν εγκλωβισμένες στη λογική της απλής επιβίωσης.
Χρονιά ωρίμανσης, όχι κρίσης
Συνολικά, το 2026 δεν προδιαγράφεται ως χρονιά κρίσης, αλλά ως χρονιά ωρίμανσης για την ελληνική επιχειρηματικότητα. Όσες επιχειρήσεις προσαρμοστούν έγκαιρα, οργανωθούν και κινηθούν στρατηγικά θα βρουν μπροστά τους σημαντικές ευκαιρίες. Για τις υπόλοιπες, το περιβάλλον θα είναι σαφώς πιο απαιτητικό και λιγότερο ανεκτικό στα λάθη.
