Νέες ελαφρύνσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά και μείωση χρέους, φέρνουν σωρευτικά η ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες και το υπερπλεόνασμα του 2025 και τα υψηλότερα φορολογικά έσοδα που προκύπτουν από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Το νέο πακέτο θετικών παρεμβάσεων δεν αποκλείεται να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 1,2 δισ. ευρώ συνολικά στη διετία 2026-2027.
Στην εκτίμηση αυτή συγκλίνουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, λόγω μείωσης δαπανών, η Τράπεζα της Ελλάδος αλλά και το γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, την ώρα που (λόγω υπεραπόδοσης της οικονομίας) ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, αφήνει να εννοηθεί ότι κάθε πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος που δημιουργείται, θα επιστρέφει μέσω παροχών και ελαφρύνσεων στους πολίτες και την πραγματική οικονομία.
Μόνο από την εξαίρεση των αμυντικών δαπανών το ποσό που θα κατευθυνθεί σε θετικές οικονομικές παρεμβάσεις το 2026 υπολογίζεται ότι θα είναι από 550.000.000 έως 750.000.000 ευρώ. Το γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής στην τελευταία έκθεσή του σημειώνει ότι δημιουργείται πρόσθετος χώρος για θετικές παρεμβάσεις ύψους 750.000.000 ευρώ για το 2026 με αρωγό τη ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Η συγκεκριμένη υπεραπόδοση μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μείωση του δημόσιου χρέους και για τη δημιουργία δημοσιονομικών «μαξιλαριών» που θα συμβάλουν στη στήριξη των δημόσιων δαπανών σε περιόδους οικονομικής επιβράδυνσης.
Με αφορμή την εκτίμηση για δημοσιονομικό χώρο έως 750.000.000 ευρώ από το γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης διευκρίνισε την περασμένη εβδομάδα ότι τέτοιου τύπου χώρος αφορά κατά βάση την επόμενη χρονιά και ότι η ΔΕΘ αποτελεί το ορόσημο για τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού που αφορούν το επόμενο έτος. Θύμισε, ωστόσο, ότι στο παρελθόν έγιναν και ενδιάμεσες παρεμβάσεις, όταν η οικονομία πήγε καλύτερα από ό,τι είχαν δείξει αρχικά τα στοιχεία. Σημείωσε δε με νόημα, ότι «σήμερα δεν υπάρχει κάτι άλλο» πέρα από τον συγκεκριμένο χώρο και ότι, αν η οικονομία αποδώσει καλύτερα, τότε «εκείνη τη στιγμή» η κυβέρνηση θα είναι παρούσα με στοχευμένα μέτρα.
Κομβικός ο Απρίλιος
Ο Απρίλιος θα αποδειχθεί καθοριστικός μήνας, καθώς θα οριστικοποιηθούν τα δημοσιονομικά στοιχεία του 2025. Το ίδιο έγινε και το 2024. Το Πάσχα ανακοινώθηκαν η επιστροφή ενός ενοικίου σε περίπου 950.000 νοικοκυριά και το μόνιμο επίδομα των 250 ευρώ σε συνταξιούχους άνω των 65 ετών. Εφόσον ευοδωθούν οι εκτιμήσεις για πορεία καλύτερη του αναμενόμενου, ειδικά στο μέτωπο των μόνιμων εσόδων από τα έσοδα κατά της φοροδιαφυγής, ανάβει το «πράσινο φως» στην κυβέρνηση για την προώθηση μέτρων, όπως: νέες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, περαιτέρω διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων του επιδόματος των 250 ευρώ για τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών, από το οποίο εξαιρούνται πάνω από 1.000.000 συνταξιούχοι, κοινωνικές παροχές μέσω αυξήσεων των επιδομάτων του ΟΠΕΚΑ, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, μείωση προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις, δημιουργία δημοσιονομικών «μαξιλαριών», μείωση δημοσίου χρέους.
Για το 2025 το πρωτογενές πλεόνασμα υπολογίζεται ότι τελικά θα κινηθεί πάνω από το 4% του ΑΕΠ και θα διαμορφωθεί στα 10 δισ. ευρώ ή ακόμη και να προσεγγίσει τα 11 δισ. ευρώ (επισήμως το 2024 έκλεισε με 8,1 δισ. ευρώ), ενώ ο Προϋπολογισμός είχε στο 12ηνο φορολογικά έσοδα αυξημένα κατά 400.000.000 ευρώ σε σύγκριση με τον στόχο, και μένει να φανεί τι παραπάνω θα μπει στο δημόσιο ταμείο από τον Φεβρουάριο από την είσπραξη των τελών κυκλοφορίας, τις εναπομείνασες δόσεις πληρωμής του ΕΝΦΙΑ και του ΦΠΑ του 2025. Έχουν ήδη βεβαιωθεί 683.000.000 ευρώ και εκτιμάται ότι έως τη λήξη του δημοσιονομικού έτους, ενδέχεται να αυξηθούν στα 800.000.000 – 900.000.000 ευρώ.
Παράλληλα, η υπέρβαση των τακτικών εσόδων και η συγκράτηση δαπανών στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης μπορούν να προσθέσουν ακόμη περίπου 500.000.000 ευρώ και συνολικά έως το τέλος Απριλίου είναι πιθανό να διαμορφωθεί πρόσθετος χώρος κοντά στο 1,8-2 δισ. ευρώ. Από αυτά θεωρείται ρεαλιστικό ότι μπορεί να διατεθεί για μόνιμες ελαφρύνσεις περί το 1,2 δισ. ευρώ.
Παρεμβάσεις
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, σε εκδήλωση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης στις 13/1/2026 είχε αναφέρει -μεταξύ άλλων- ότι το 2026 προγραμματίζονται:
- – Νέες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, που θα ανακοινωθούν από τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, από το βήμα της ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο,
- – περαιτέρω απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και 4.050 διαφορετικών διαδικασιών του Δημοσίου,
- – προώθηση των ειδικών χωροταξικών σχεδίων για τον τουρισμό και στη συνέχεια τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη βιομηχανία,
- – ολοκλήρωση του κτηματολογίου,
- – περαιτέρω επιτάχυνση στη δικαιοσύνη, με στόχο το 2027 η Ελλάδα να φτάσει στον μέσο όρο της ΕΕ για την έκδοση τελεσίδικων αποφάσεων (650 ημέρες),
- – εφαρμογή του μεγαλύτερου προγράμματος δημοσίων επενδύσεων ιστορικά με 16 δισ. ευρώ το 2026,
- – διαπραγμάτευση για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει για την Ελλάδα 49 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034,
- – εντονότερη παρουσία της Αναπτυξιακής Τράπεζας, ξεκινώντας από το Ταμείο της Αγροτικής Επιχειρηματικότητας,
- – ενίσχυση των εξαγωγών, με ανανέωση και αναβάθμιση του Enterprise Greece και συμμετοχή των εξαγωγέων και του ιδιωτικού τομέα στις αποφάσεις, και
- – προώθηση μεγάλων έργων σε όλη την Ελλάδα.
Η Ευρώπη
Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, η σωρευτική αύξηση δαπανών τα έτη 2024-2026 παραμένει συμβατή με τη σύσταση του Συμβουλίου για σωρευτική αύξηση 9,9%, καθώς το 2024 είχαμε μείωση καθαρών δαπανών κατά 0,2%. Μετά την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, έχουμε αρνητικό σωρευτικό υπόλοιπο περίπου -0,3% του ΑΕΠ το 2026 ή περίπου 750.000.000 ευρώ, δηλαδή κάτω από το ανώτατο όριο που ορίζει η ΕΕ.
Εφημερίδα Απογευματινή
