Η πλήρης ενεργοποίηση και η μακροπρόθεσμη λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου με αμερικανικό LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο) είναι το ζητούμενο της σειράς επαφών υψηλού επιπέδου που θα έχουν αυτές τις ημέρες στην Ουάσινγκτον ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, καθώς και ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic See LNG Trade, που έχει υπογράψει μακροχρόνια σύμβαση προμήθειας LNG με την αμερικανική Venture Global.
Τα πρώτα κρίσιμα ραντεβού που θα έχουν οι κ. Παπασταύρου και Εξάρχου στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ ξεκινούν από σήμερα, καθώς σε μια αίθουσα του Λευκού Οίκου θα συναντηθούν ο υπουργός Εσωτερικών και πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ, και ο υπουργός Ενέργειας και αντιπρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, με τους υπουργούς Ενέργειας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, τους διαχειριστές συστημάτων φυσικού αερίου και τις ρυθμιστικές Αρχές, προκειμένου να συζητήσουν το πώς θα αρθούν τα σημερινά εμπόδια για την εμπορική λειτουργία του.
Κρίσιμη τάση
Παρούσα θα είναι και η επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ντίτε Γιόργκενσεν, στοιχείο το οποίο αναδεικνύει το πολιτικό βάρος των αποφάσεων που αναμένεται να ληφθούν, καθώς η στάση της ΕΕ θεωρείται κρίσιμη για τη χρηματοδότηση υποδομών αύξησης της δυναμικότητας στα συστήματα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας και ενός δεύτερου FSRU (Πλωτός Σταθμός Αποθήκευσης και Επαναεριοποίησης Φυσικού Αερίου) στην Ελλάδα, συνολικού ύψους ενός δισ. ευρώ, αλλά και για την παροχή εγγυήσεων για μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας LNG.
Την έναρξη των εργασιών θα κάνει ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ, θα ακολουθήσει συζήτηση για το μέλλον των ενεργειακών σχέσεων Ευρώπης και ΗΠΑ και μετά θα γίνει η συνάντηση των υπουργών Ενέργειας. Την ίδια ημέρα θα πραγματοποιηθούν συναντήσεις επιχειρηματιών, το πάνελ για τη χρηματοδότηση ενεργειακών υποδομών και το πάνελ των παραγωγών LNG. Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθεί η ανάγκη να καταστεί το έργο εμπορικά βιώσιμο και λειτουργικά ώριμο, ώστε να ξεκινήσει απρόσκοπτα η ροή αμερικανικού LNG από τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς προς την Ουκρανία και περαιτέρω προς Ουγγαρία και Σλοβακία.
Υπέρβαση αγκυλώσεων
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η τεχνική διασύνδεση των υποδομών, αλλά και η υπέρβαση των ρυθμιστικών αγκυλώσεων και των εμπορικών αβεβαιοτήτων που μέχρι σήμερα επιβραδύνουν την ενεργοποίηση του διαδρόμου. Γι’ αυτό και αναμένεται να τεθούν επί τάπητος οι εμπορικές και πολιτικές παράμετροι που κρατούν στον πάγο το εγχείρημα, αλλά και να ασκηθούν πιέσεις στις Βρυξέλλες να βάλει τέλος στις κωλυσιεργίες, με στόχο την ολοκλήρωση μιας συμφωνίας διάρκειας τουλάχιστον 25 ετών. Όσον αφορά το τελετουργικό, τις εργασίες θα κλείσει ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, ενώ θα υπογραφεί και κοινό ανακοινωθέν.
Ως ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται και η παράλληλη συνεδρίαση της Επιτροπής Ενεργειακής Κυριαρχίας (Energy Dominance Committee), με τη συμμετοχή του Αμερικανικού Ιδρύματος Χρηματοδότησης της Ανάπτυξης (DFC), το οποίο έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον να συμμετέχει τόσο χρηματοδοτικά όσο και μετοχικά σε διάφορα έργα υποδομών που αφορούν το LNG στην Ευρώπη αλλά και στη χώρα μας.
Όσον αφορά το επιχειρηματικό σκέλος, η Atlantic See LNG Trade επιδιώκει να εξασφαλίσει σημαντικό μερίδιο από τις νέες ποσότητες μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, ακολουθώντας τη λογική των «διπλών» συμφωνιών: ταυτόχρονη δέσμευση LNG και «κλείδωμα» τελικού αγοραστή στην Ευρώπη. «Αν η Ευρώπη δεν θέλει να γίνει ξανά όμηρος με βάση την εξάρτησή της από το φυσικό αέριο, θα πρέπει να εξασφαλίσει μακροχρόνιες συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε να διασφαλίσει ισορροπία στο μέλλον και διαθεσιμότητα αερίου σε λογικές τιμές», είχε τονίσει σχετικά ο Αλέξανδρος Εξάρχου στο Reuters. Αναφορικά με το υπόλοιπο πρόγραμμα του κ. Παπασταύρου, αύριο Τετάρτη θα έχει επίσημη διμερή συνάντηση με τον Νταγκ Μπέργκαμ και τον Κρις Ράιτ, ενώ θα πραγματοποιήσει επαφές με μέλη του Αμερικανικού Κογκρέσου και της Γερουσίας των ΗΠΑ.
Τέσσερα deals σε αντίστοιχα μέτωπα κλείνουν Ελλάδα – ΗΠΑ
Δεν είναι μόνο οι διαπραγματεύσεις και οι νέες αναμενόμενες συμφωνίες για την πλήρη ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου μεταφοράς αμερικανικού LNG έως την Ουκρανία που θα απασχολήσουν -ως ύψιστη προτεραιότητα σε αυτήν τη φάση- την ελληνική κυβερνητική και επιχειρηματική αποστολή στην Ουάσινγκτον.
Η επιχειρηματική αποστολή στην Ουάσινγκτον και τα πρότζεκτ σε data centers, λιμάνια, ναυπηγεία και ενεργειακές υποδομές
Το τραπέζι των συζητήσεων αποσκοπεί στην ενδυνάμωση της ελληνοαμερικανικής στρατηγικής συνεργασίας η οποία επιχειρείται σε επίπεδο υπουργών αλλά και απευθείας συζητήσεων μεταξύ ελληνικών και αμερικανικών επιχειρήσεων και αναπτυξιακών τραπεζών των ΗΠΑ. Και σε αυτό το τραπέζι πέφτουν τουλάχιστον άλλα τέσσερα κομβικής σημασίας πρότζεκτ υποδομών σε data centers, λιμάνια, ναυπηγεία και ενεργειακές υποδομές:
1. Η παρουσία του προέδρου και διευθύνοντος σύμβουλου της ΔΕΗ, Γιώργου Στάσση, στις ΗΠΑ αναμένεται ότι θα θέσει ισχυρές βάσεις μελλοντικής συνεργασίας της ελληνικής εταιρείας για το μεγαλόπνοο σχέδιο κατασκευής του giga data center στην Κοζάνη, προϋπολογισμού 2,3 δισ. ευρώ στην πρώτη φάση του, όσο και σε συζητήσεις για προμήθεια φυσικού αερίου από αμερικανικές πηγές για ίδια χρήση. Ο επικεφαλής της ΔΕΗ θα συμμετάσχει στο Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ με θέμα «Transatlantic Gas Security Summit» και το οποίο πραγματοποιείται στο Donald J. Trump Institute of Peace με θέμα το φυσικό αέριο, ενώ θα έχει και κατ’ ιδίαν επαφές με εκπροσώπους αμερικανικών κολοσσών της αποθήκευσης δεδομένων (hyperscalers). Στις ΗΠΑ σήμερα κυριαρχούν εταιρείες όπως οι Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure, Google Cloud Platform (GCP), Meta Platforms Inc (Facebook) κ.ά. Στο μεγάλο αυτό πρότζεκτ της ΔΕΗ είχε αναφερθεί και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ινδία.
2. Η ανάληψη ναυπηγικών εργασιών στην Ελλάδα εκ μέρους του ομίλου ONEX, στο πλαίσιο της συνεργασίας που έκλεισε η εταιρεία με τον νοτιοκορεατικό ναυπηγικό όμιλο Hanwha Ocean, υπό το πρίσμα της συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του νοτιοκορεατικού ομίλου, που αφορά στην κατασκευή αμερικανικών πολεμικών πλοίων τόσο στις ΗΠΑ όσο πιθανόν και στην Ελλάδα (κορβέτες, φρεγάτες) καθώς και εμπορικών πλοίων μεταφοράς ενεργειακών προϊόντων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην υπογραφή της εν λόγω συμφωνίας την Τετάρτη έκανε προσπάθεια να παρευρεθεί και ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, εκπροσωπώντας την Ελλάδα ως «εγγυήτρια» του ομολογιακού δανείου των 120.000.000 ευρώ που έχει λάβει η ONEX από την DFC για την ανασυγκρότηση των ελληνικών ναυπηγείων. Ωστόσο οι σημερινές υποχρεώσεις του στο Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής και η παρουσία του την Πέμπτη στη σύνοδο των υπουργών Ανάπτυξης-Ανταγωνιστικότητας που θα συζητήσουν το δεκαετές πλάνο ανταγωνιστικότητας της ΕΕ δεν άφησαν χρονικά περιθώρια στον κ. Θεοδωρικάκο για το ταξίδι-αστραπή στις ΗΠΑ.
3. Στις ΗΠΑ μεταβαίνουν επίσης στελέχη της Gastrade συμφερόντων του Ομίλου Κοπελούζου, με στόχο τη διερεύνηση του ενδιαφέροντος χρηματοδότησης από αμερικανικές αναπτυξιακές τράπεζες της κατασκευής δεύτερης Πλωτής Μονάδας Αποθήκευσης και Επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Αιγαίο, προκειμένου να αυξηθεί η δυναμικότητα των εισαγωγών στο μέλλον.
4. Το «παρών» στην Ουάσινγκτον αναμένεται να δώσει και ο Όμιλος Metlen του επιχειρηματία Ευ. Μυτιληναίου μέσω στελεχών της εταιρείας, η οποία σταθερά αναζητά ευκαιρίες εισαγωγής ποσοτήτων αερίου.
Κάθετος Διάδρομος: Κάλυψη 100% της δημοπρασίας από Atlantic See
Θετικό σήμα για τον Κάθετο Διάδρομο έστειλε η δημοπρασία που διεξήχθη χθες για μηνιαία δέσμευση δυναμικότητας ποσοτήτων φυσικού αερίου με κατάληξη την Ουκρανία. Η επιτυχής δημοπρασία πραγματοποιήθηκε παραμονή της Συνόδου Transatlantic Gas Security Summit στην Ουάσινγκτον και της υπουργικής συνάντησης των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, που θα διεξαχθεί στο πλαίσιό της σήμερα.
Στη δημοπρασία δέσμευσης δυναμικότητας για το λεγόμενο «Route 1», δηλαδή το προϊόν που έχει ως σημείο αφετηρίας το τερματικό LNG της Ρεβυθούσας και καταλήγει στις αποθήκες φυσικού αερίου της Ουκρανίας, δεσμεύτηκε σχεδόν όλη η προσφερόμενη δυναμικότητα των 25,5 GWh/ημερησίως, καθώς κλείστηκε το 98%, δηλαδή 25 GWh/ημερησίως.
Αγοράστρια ήταν η κοινοπραξία των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας, Atlantic See LNG Trade και η συναλλαγή συνδέεται με την εμπορική συμφωνία που σύναψε η Atlantic στα τέλη Ιανουαρίου με την κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Ουκρανίας Naftogaz για την πώληση φορτίου αμερικανικού LNG, με προμηθεύτρια την BP, την οποία είχε προαναγγείλει προ μερικών εβδομάδων ο επικεφαλής της κοινοπραξίας Αλέξανδρος Εξάρχου.
Όπως είχε γίνει γνωστό τότε, το φορτίο θα έφτανε στη Ρεβυθούσα και θα μεταφερόταν μέσω του Route 1, επομένως η δέσμευση της δυναμικότητας συνδέεται με την υλοποίηση της συγκεκριμένης συμφωνίας που θα πραγματοποιηθεί τον Μάρτιο. Αυτό εξηγεί και ότι στο Route 1 υπήρξε η μεγαλύτερη δέσμευση δυναμικότητας που έχει καταγραφεί από τότε που ξεκίνησαν οι δημοπρασίες, τον περασμένο Μάιο, ενώ αντίθετα στα προϊόντα Route 2 (με σημείο αφετηρίας το FSRU της Αλεξανδρούπολης) και Route 3 (με σημείο αφετηρίας την Κομοτηνή) δεν υπήρξε ενδιαφέρον για έναν ακόμα μήνα.
Σύμφωνα με τον ΔΕΣΦΑ, η επιτυχία της χθεσινής δημοπρασίας ενόψει μιας σειράς κρίσιμων συναντήσεων για το θέμα, που ξεκινούν αύριο στην Ουάσινγκτον, υπογραμμίζουν τη δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου να εδραιωθεί ως η νέα ενεργειακή ραχοκοκαλιά της Ευρώπης – μια αξιόπιστη και ανταγωνιστική εναλλακτική διαδρομή για την προμήθεια διαφοροποιημένων ποσοτήτων φυσικού αερίου από τον Νότο στον Βορρά. Ταυτόχρονα αναδεικνύουν τον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική-Ανατολική Ευρώπη.
Μήνυμα των «FT» στην Ελλάδα για τον ρόλο της στη μετα-ρωσική εποχή
Η Ελλάδα «νότια πύλη» της Ευρώπης για το LNG, σε μια περίοδο που η Ευρωπη προετοιμάζεται να απεξαρτηθεί πλήρως από το ρωσικό αέριο
Τη στρατηγική στόχευση της Ελλάδας να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου στη μετα-ρωσική εποχή, με αιχμή του δόρατος τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αναδεικνύει δημοσίευμα των «Financial Times».
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η Ελλάδα τοποθετείται ως «νότια πύλη» της Ευρώπης για το LNG, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027. Όπως επισημαίνεται, η Αθήνα επενδύει στη γεωγραφική της θέση, στην επέκταση της δυναμικότητας LNG, στις αναβαθμίσεις των ενεργειακών υποδομών και στους στενούς δεσμούς με την Ουάσινγκτον, προκειμένου να εξασφαλίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης.
Το δημοσίευμα υπενθυμίζει ότι πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα κάλυπτε περίπου το 40% των αναγκών της ΕΕ σε φυσικό αέριο, ποσοστό που έως το 2024 είχε περιοριστεί στο 11%. Το μεγαλύτερο μέρος του κενού καλύφθηκε από αμερικανικό LNG, το οποίο πλέον αντιστοιχεί σχεδόν στο 60% των εισαγωγών LNG της Ένωσης.
Στους «FT» φιλοξενούνται δηλώσεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, ο οποίος τονίζει: «Δεν πρόκειται πλέον να χρηματοδοτούμε τον επιτιθέμενο. Πρέπει να γίνουν περισσότερες προσπάθειες για τη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων. Αυτή η αποσύνδεση δεν θα συμβεί από μόνη της».
Όπως αναφέρεται, από την ανάληψη των καθηκόντων του το 2025, ο κ. Παπασταύρου έχει επιδιώξει την ενίσχυση των ελληνοαμερικανικών ενεργειακών σχέσεων, παρουσιάζοντας την ενέργεια ως «γέφυρα των διατλαντικών σχέσεων» σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Βρυξελλών. «Αυτό που ξεκίνησε ως έκτακτη προμήθεια LNG από τις ΗΠΑ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε μια πιο μακροπρόθεσμη αναδιάταξη των ενεργειακών πηγών της ΕΕ», σημειώνει ο υπουργός, προσθέτοντας ότι «η αμερικανική ενέργεια έχει μετατραπεί σε δομικό πυλώνα της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ευρώπης».
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Ρεβυθούσα, όπου βρίσκεται ο βασικός τερματικός σταθμός LNG της χώρας, δυτικά της Αθήνας. Πρόσφατα αμερικανικό φορτίο εκφορτώθηκε στον επεκτεινόμενο σταθμό, με το επαναεριοποιημένο LNG να διοχετεύεται προς τα Βαλκάνια και άλλες αγορές μέσω του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου, ενός συστήματος ροής από Νότο προς Βορρά που συγκροτήθηκε από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία μετά το 2022.
Το άρθρο επισημαίνει ότι οι χώρες του Διαδρόμου αξιοποίησαν και προσάρμοσαν υφιστάμενες υποδομές, ενώ η Βουλγαρία υλοποιεί επένδυση ύψους 400.000.000 ευρώ για την άρση σημείων συμφόρησης έως το 2027. Υπενθυμίζεται ότι πριν από το 2022 οι ροές φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατευθύνονταν επί δεκαετίες από Βορρά προς Νότο.
Αναφορά γίνεται και στον Διαδριατικό Αγωγό Φυσικού Αερίου (Trans Adriatic Pipeline – TAP), επένδυση ύψους 4,5 δισ. ευρώ που ολοκληρώθηκε το 2020 και συνδέει τα ελληνοτουρκικά σύνορα με την Ιταλία μέσω Αλβανίας και Αδριατικής, καθώς και στον διασυνδετήριο αγωγό Ελλάδας-Βουλγαρίας και στους νέους σταθμούς συμπίεσης στη Βόρεια Ελλάδα.
Εφημερίδα Απογευματινή
