Τα νέα της περασμένης εβδομάδας από την Ουάσινγκτον είναι θετικά σε πρώτη ανάγνωση για τον Κάθετο Διάδρομο – με τη σειρά μακροχρόνιων συμφωνιών που υπέγραψε η Atlantic SEE LNG Trade με κράτη και κρατικούς φορείς από Ουκρανία, Βουλγαρία, Αλβανία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη για την προμήθεια αμερικανικού LΝG. Πρόκειται για συμφωνίες διάρκειας σχεδόν 25 ετών που ασφαλώς ενισχύουν τα οικονομικά συμφέροντα των εταιρειών οι οποίες συμμετέχουν στην κοινοπραξία (δηλαδή του ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας), αλλά και τον γεωπολιτικό χαρακτήρα του εγχειρήματος.
Ψιλά γράμματα
Πλην όμως, επειδή -ως γνωστόν- συχνά ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες, οι πληροφορίες κάνουν λόγο για κάποια «ψιλά γράμματα» που εγείρουν προβληματισμό, ιδίως όσον αφορά την απαίτηση της Αλβανίας για κατασκευή πλωτού τερματικού Αποθήκευσης και Αεριοποίησης LNG (FSRU) στο έδαφός της που φέρεται να έχει τεθεί ως όρος στη συμφωνία προμήθειας LNG της Atlantic SEE LNG Trade με τη γειτονική χώρα.
Και τούτο, διότι -όπως σημειώνουν πηγές με άριστη γνώση των τεκταινόμενων- με δεδομένο ότι η κατανάλωση αερίου στην Αλβανία είναι ελάχιστη και σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογεί ένα FSRU με δυναμικότητα 4,5-5 δισ. κυβικά μέτρα αερίου (bcm) τον χρόνο, εγείρεται το ερώτημα: τι ακριβώς το θέλει το τερματικό αυτό η Αλβανία; Και περαιτέρω, με ποιον αγωγό φυσικού αερίου θα το συνδέσει και για ποιον σκοπό;
4,5-5 δισ. κ.μ. φυσικού αερίου η ετήσια δυναμικότητα του προωθούμενου FSRU στην Αλβανία
Αυτήν τη στιγμή, ο μοναδικός αγωγός φυσικού αερίου που διέρχεται από την Αλβανία είναι ο Διαδριατικός Αγωγός ΤΑP που μεταφέρει αζερικό αέριο, για το οποίο υπάρχουν υποψίες ότι μπορεί στην πορεία του από τη Λεκάνη της Κασπίας στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας -και του Νοτίου Διαδρόμου Αερίου- να αναμειγνύεται με ρωσικό αέριο. Με τον αγωγό αυτό, «κουμπώνει» ένα άλλο project για αγωγό φυσικού αερίου που είναι ευθέως ανταγωνιστικό προς τον Κάθετο Διάδρομο, ο αγωγός Ιονίου – Αδριατικής (Ιonian-Adriatic Pipeline – IAP) με μεταφορική ικανότητα έως 5 δισ. κυβικά μέτρα/έτος που σχεδιάζεται να ξεκινά από το Fier (όπου υπάρχει σημείο εξόδου του TAP) και να κατευθύνεται βόρεια μέσω Μαυροβουνίου και Βοσνίας-Ερζεγοβίνης έως την Κροατία.
Επομένως, εύλογα θα μπορούσε να εικάσει κανείς ότι το εν λόγω FSRU θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τους Αμερικανούς στο πλαίσιο μιας εναλλακτικής του ελληνικού Κάθετου Διαδρόμου προς τα Βόρεια. Στην όλη εξίσωση θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το ότι η Αλβανία δεν δεσμεύεται από τους περιορισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που σίγουρα κάνει πιο εύκολα τα πράγματα με τη διοίκηση στην άλλη όχθη του Ατλαντικού.
Mega-deals της Άγκυρας
Την ίδια στιγμή, πρωταγωνιστικό ρόλο στο «παιχνίδι» της κάλυψης των ενεργειακών αναγκών της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης διεκδικούν και οι Τούρκοι, με «όπλο» τα πέντε τερματικά LNG που ήδη διαθέτουν και τις μακροχρόνιες συμφωνίες για προμήθεια LNG που έχουν υπογράψει, όπως αυτή της κρατικής εταιρείας Botas με τη βουλγαρική Bulgargaz ήδη από το 2023 και αυτές με τη Shell, την ExxonMobil και την Total Energies που ακολούθησαν.
Το συμπέρασμα είναι ένα: τίποτε δεν είναι και δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο με τη σημερινή κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον και απαιτείται διαρκής προσπάθεια και επαγρύπνηση για να προστατευθεί και να ενισχυθεί το όποιο ενεργειακό κεκτημένο που κάθε άλλο παρά εγγυημένο είναι. Και όσο εδώ κάποιοι διστάζουν να υπογράψουν μακροχρόνιες συμφωνίες σκεπτόμενοι το υψηλότερο κόστος (σε σχέση με τις κατ’ επίφασιν «εναλλακτικές» που έχουν ημερομηνία λήξης, όπως το ρωσικό αέριο), χωρίς να λαμβάνουν υπόψη το premium που εμπεριέχει η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, η Ελλάδα κινδυνεύει να μείνει πίσω στο παιχνίδι της ενεργειακής κυριαρχίας στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη και να χάσει το πλεονέκτημα από τους Αλβανούς, τους Τούρκους ή και τους δύο μαζί. Σίγουρα όχι το επιθυμητό σενάριο…
Εφημερίδα Απογευματινή
