Πετρέλαιο, πόλεμος και προϋπολογισμός: Συναγερμός με φόντο τα 100 δολάρια, ψυχραιμία προς το παρόν. Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, έχοντας το βλέμμα στραμμένο στις διεθνείς αγορές ενέργειας (πετρέλαιο και φυσικό αέριο), την εγχώρια κατανάλωση και τον τουρισμό που συνδυαστικά αποτελούν την ατμομηχανή της υψηλότερης ανάπτυξης που καταγράφει τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία.
Άλμα τιμών
Το ερώτημα που πλανάται είναι αν η κρίση στη Μέση Ανατολή θα παραμείνει ελεγχόμενη ή αν θα εξελιχθεί σε έναν νέο γύρο ισχυρών εξωγενών κλυδωνισμών που θα ανατρέψει τις βασικές παραδοχές του προϋπολογισμού, προκαλώντας υφεσιακές πιέσεις και ανατρέποντας τα σχέδια για νέες ελαφρύνσεις έως το ορόσημο της ΔΕΘ.
Χθες, οι τιμές του Brent κατέγραψαν άλμα έως και πάνω από 10% ξεπερνώντας προσωρινά τα 80 δολάρια το βαρέλι, το φυσικό αέριο από το οποίο εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό η ηλεκτροπαραγωγή και η βιομηχανία έκανε άλμα 48%, ενώ η ανησυχία εστιάζεται στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται έως το 20%-30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Ενδεχόμενη παρατεταμένη διαταραχή στη διέλευση θα μπορούσε να ωθήσει το αργό πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, όριο-ορόσημο για τα δημοσιονομικά σενάρια που θα μπορούσε να δρομολογήσει ένα νέο κύμα έκτακτων εισφορών σε επιχειρήσεις για να επιδοτηθεί μέσω fuel pass το κόστος των καυσίμων.
Για την Ελλάδα, που αποτελεί καθαρό εισαγωγέα ενέργειας, με εξαίρεση τις ΑΠΕ, η εξίσωση είναι σκληρή: ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει υψηλότερο κόστος καυσίμων, ηλεκτρικής ενέργειας και μεταφορών, άρα πιέσεις σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία έδειξε πόσο γρήγορα ο διεθνής παράγοντας μεταφέρεται στην αντλία και στο ράφι, αναζωπυρώνοντας τον πληθωρισμό.
Ο προϋπολογισμός του 2026 έχει καταρτιστεί με παραδοχή μέσης τιμής αργού στα 62,4 δολάρια το βαρέλι. Πάνω σε αυτήν τη βάση στηρίζονται οι προβλέψεις για ανάπτυξη 2,4%, πληθωρισμό 2,2% και συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια που τροφοδοτούν τον σχεδιασμό παρεμβάσεων και φορολογικών ελαφρύνσεων. Αν όμως το πετρέλαιο σταθεροποιηθεί πάνω από τα 100 δολάρια, το «εφιαλτικό» σενάριο ευαισθησίας δείχνει επιβράδυνση της αύξησης του ΑΕΠ στο 1,9%, εκτίναξη του πληθωρισμού στο 4,7% και υποχώρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,7%, αντί για αύξηση 1%. Οι επενδύσεις θα μειωθούν κατά 0,9%, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωθεί.
Η κατανάλωση (βασικός πυλώνας του ΑΕΠ) θα δεχθεί πίεση από τη μείωση της αγοραστικής δύναμης. Ο τουρισμός, που το 2025 ξεπέρασε τα 23,5 δισ. ευρώ σε εισπράξεις, παραμένει ευαίσθητος σε παρατεταμένη γεωπολιτική ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά σε αυτήν την περίοδο που τρέχουν οι προκρατήσεις. Αν η κρίση αποδειχθεί σύντομη, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι περιορισμένες. Αν όμως διαρκέσει, οι κρατήσεις, ιδίως από μακρινές αγορές, ενδέχεται να επιβραδυνθούν.
Αβεβαιότητα επικρατεί και στο μέτωπο των επενδύσεων, με ξένους επενδυτές να ενδέχεται να τηρήσουν στάση αναμονής, ενώ στη ναυτιλία καταγράφεται ήδη αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου και ανησυχία για ανακατευθύνσεις δρομολογίων. Το αυξημένο κόστος ναύλωσης μετακυλίεται στο διεθνές εμπόριο, επηρεάζοντας εισαγωγές και εξαγωγές.
Βάσει προγράμματος
Παρά το βαρύ σκηνικό, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας διαμηνύει ότι ο κυβερνητικός προγραμματισμός (συμπεριλαμβανομένων των νέων μέτρων στήριξης πoλιτών και επιχειρήσεων) δεν αλλάζει. Οι κίνδυνοι, υποστηρίζουν κυβερνητικές πηγές, έχουν ενσωματωθεί στον προϋπολογισμό και οι επιπτώσεις, προς το παρόν, παραμένουν «διαχειρίσιμες». Υπάρχουν -σημειώνεται- δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία που μπορούν να ενεργοποιηθούν εφόσον απαιτηθεί.
Το καλό σενάριο θέλει ταχεία αποκλιμάκωση και σταθεροποίηση των τιμών του πετρελαίου κοντά στα σημερινά επίπεδα, με την οικονομία να συνεχίζει την πορεία της χωρίς σοβαρές ανατροπές σε επίπεδο ανάπτυξης και πληθωρισμό. Το αρνητικό σενάριο προβλέπει ένα νέο ενεργειακό σοκ που θα δοκιμάσει τις αντοχές της ανάπτυξης, του πληθωρισμού και των δημόσιων οικονομικών. Προς το παρόν, η γραμμή είναι ψυχραιμία και επαγρύπνηση. Όμως η ισορροπία είναι εύθραυστη – και όλα κρέμονται από μια κλωστή…
Εφημερίδα Απογευματινή
