Η κλιμάκωση των εχθροπραξιών στο Ιράν έχει φέρει αναταραχές στις αγορές. Οι μετοχές υποχωρούν, το ίδιο και τα ομόλογα, τα οποία αποτυγχάνουν στον ρόλο τους σαν ασφαλές καταφύγιο. Ο χρυσός ανεβαίνει, όπως και τα εμπορεύματα, ιδιαιτέρως το φυσικό αέριο και βέβαια το πετρέλαιο. Όσο παράξενο όμως και αν φαίνεται, οι κινήσεις αυτές δεν προκαλούν ιδιαίτερο άγχος, για αρκετούς λόγους:
– Κατ’ αρχάς, η ιστορία. Η συσχέτιση μεταξύ γεωπολιτικών αναταραχών και μακροπρόθεσμων αποδόσεων τόσο των μετοχών όσο και των ομολόγων είναι αρκετά μικρή. Συνήθως οι αγορές περνούν κάποιες μέρες ή και εβδομάδες ανησυχίας και μετά επανέρχονται στα φυσιολογικά τους.
– Κατά δεύτερον, η ίδια η συνθήκη. Το Ιράν είναι αρκετά απομονωμένο, χωρίς πραγματικούς συμμάχους, πρακτικούς ή ιδεολογικούς. Αυτό μειώνει τις πιθανότητες γενίκευσης του πολέμου πέραν του Ιράν και των οργανώσεων που χρηματοδοτεί, όπως η Χαμάς ή η Χεζμπολάχ. Και οι δύο βέβαια είναι αρκετά αποδυναμωμένες, με τη Χαμάς να έχει περιοριστεί και τη Χεζμπολάχ να έχει κηρυχθεί παράνομη από την ίδια την κυβέρνηση του Λιβάνου.
– Τρίτον, οι πραγματικότητες της ναυτιλίας. Είναι γεγονός ότι το πέρασμα από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνάει το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, έχει γίνει πολύ πιο επικίνδυνο και η κίνηση του πετρελαίου μειώνεται.
Όμως τα πλοία μεταφοράς πετρελαίου δεν είναι τρένα. Είναι πολύπλοκες επιχειρήσεις που στηρίζονται από έμπειρους operators και έχουν μάθει να επιχειρούν σε δύσκολες περιοχές, με επίσης πολύπλοκες αλλά αποδοτικές ασφαλιστικές καλύψεις και με στόχο συχνά μεγάλες αποδόσεις. Αναμένουμε βέβαια βραχυπρόθεσμες αναταραχές, αλλά δεν βλέπουμε πως κλείνουν μόνιμα τα Στενά.
– Τέταρτον, οι οικονομικές πραγματικότητες. Το Ιράν δεν μπορεί να συντηρήσει έναν μακροπρόθεσμο πόλεμο. Η χώρα βασίζεται κατά σημαντικό ποσοστό στα πετρελαϊκά έσοδα. Η Κίνα, η οποία παίρνει ένα ποσοστό του δικού της πετρελαίου από το Ιράν, ζήτησε να μείνουν τα Στενά ανοιχτά.
Αν οι Φρουροί της Επανάστασης αποφασίσουν να την αγνοήσουν, θα χάσουν έναν σημαντικό πελάτη (1.400.000 βαρέλια την ημέρα), ενώ δεν θα έχουν κανέναν τρόπο να εξάγουν το δικό τους πετρέλαιο. Αλλά και τα Στενά ανοιχτά να μείνουν, με τόση προσοχή στην περιοχή, το Ιράν δεν θα μπορέσει εύκολα να συνεχίσει τις εξαγωγές του, οι οποίες πολλές φορές είναι λαθραίες, με ταμπέλα «Μαλαισίας».
Αν και είναι δύσκολο να δει κανείς πώς μπορεί να αλλάξει το ιρανικό καθεστώς, που αριθμεί σχεδόν 50 χρόνια ζωής, ιδιαιτέρως χωρίς στρατιωτική παρέμβαση, είναι εξίσου δύσκολο να φανταστούμε τα Στενά να μένουν κλειστά για αρκετό καιρό. Το πιθανότερο σενάριο θα είναι ένας δύσκολος συμβιβασμός για το επαναστατικό καθεστώς, που θα το φέρει σε δυσκολότερη θέση στο εγγύς μέλλον.
Ο κ. Λαγαρίας είναι επικεφαλής οικονομολόγος και διευθυντής του Economics Hub στο Forvis Mazars Financial Planning UK
Εφημερίδα Απογευματινή
