Ανοίγει ο δρόμος για αναδρομικά στις συντάξεις χηρείας, κατ’ αρχάς για όσους απόστρατους είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη την περίοδο 2016-2019, που δικαιούνται έως 5.000 ευρώ, ενώ ανοιχτό είναι το θέμα του επανυπολογισμού λαθών στις εν λόγω συντάξεις περίπου 50.000 δικαιούχων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, διόρθωση η οποία θα φέρει μηνιαία αύξηση 200-300 ευρώ.
Σύμφωνα με το ΣτΕ, είναι λανθασμένες οι συντάξεις που χορηγήθηκαν τη συγκεκριμένη περίοδο κατά παράβαση των νόμων 4387/2016 και 4611/2019. Πρόκειται για συντάξεις απόστρατων που εκδόθηκαν μετά την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου 4387/2016, έκρινε ότι ο υπολογισμός των συντάξεων χηρείας στο 50% της νέας σύνταξης (που ήταν μειωμένη) ήταν εσφαλμένος και ότι η σύνταξη έπρεπε να υπολογιστεί στο 70% της αρχικής σύνταξης του θανόντος. Έτσι οι νέοι δικαιούχοι (χήρες/χήροι) δικαιούνται αναδρομικές αυξήσεις για την τριετία 2016-2019, με ποσά κοντά στις 5.000 ευρώ και μηνιαίες αυξήσεις έως 300 ευρώ. Η απόφαση αφορά περίπου 15.000 συντάξεις χηρείας απόστρατων του Δημοσίου.
Σύμφωνα με την απόφαση αυτή και τις διατάξεις των ανωτέρω νόμων, όπως επισημαίνει ο εργατολόγος Αλέξης Μητρόπουλος, όλες οι συντάξεις χηρείας που απονεμήθηκαν μεταξύ 2016 και 2019 πρέπει να επανυπολογιστούν και οι χήρες/χήροι να λάβουν το 50% της αρχικής σύνταξης του θανόντος/της θανούσης. Συνεπώς, οι 15.000 χήρες/χήροι του Δημοσίου και οι σχεδόν 35.000 του ιδιωτικού τομέα δικαιούνται να λάβουν μηνιαία αύξηση 200-300 ευρώ και αναδρομικά για τα 3 έτη από 5.000-7.000 ευρώ.
Το βασικό σφάλμα που έχει γίνει στις 50.000 αυτές συντάξεις λόγω θανάτου είναι ότι το 50% της σύνταξης που έλαβαν αντιστοιχούσε στην επανυπολογισμένη-αναπροσαρμοσμένη σύνταξη του θανόντος, χωρίς να έχει ληφθεί η προκύψασα από τον επανυπολογισμό προσωπική διαφορά. Αντ’ αυτού, η χήρα/χήρος έπρεπε να λάβουν το 50% της σύνταξης του θανόντος πριν από τον επανυπολογισμό και την αναπροσαρμογή τής σύνταξης.
Σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 4β του ν. 4387/2016, το συνολικό ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου του επιζώντος ή και του διαζευγμένου συζύγου δεν μπορεί να υπολείπεται («κατώτατο όριο») του ποσού της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης (446,87 € για το 2026). Αν ο χρόνος ασφάλισης του θανόντος ήταν μικρότερος των 20 ετών, το ως άνω ποσό βαίνει μειούμενο κατά 1,25% για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται μέχρι την 20ετία. Για χρόνο ασφάλισης μικρότερο των 15 ετών, το ποσό που δικαιούται ο επιζών ή και ο διαζευγμένος σύζυγος δεν μπορεί να υπολείπεται του κατώτατου ορίου (των 15 ετών).
Από 1/1/2026, με την αύξηση της εθνικής σύνταξης κατά 2,4%, το συνολικό ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου του επιζώντος ή και του διαζευγμένου συζύγου δεν μπορεί να υπολείπεται («κατώτατο όριο») του ποσού της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης, δηλαδή 446,87 € (μεικτά). Η κατώτατη σύνταξη χηρείας με 15 ή λιγότερα χρόνια ασφάλισης ορίζεται από 1/1/2026 στα 418,94 € (μεικτά).
Καταβολή
Ειδικότερα όμως για τις συντάξεις λόγω θανάτου, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 12 του ν. 4387/2016, στον επιζώντα σύζυγο καταβάλλεται το 70% της σύνταξης για μία τριετία από την πρώτη του επομένου του θανάτου μήνα. Μετά την πάροδο της τριετίας, αν ο επιζών εργάζεται ή αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει σύνταξη από οποιαδήποτε πηγή, καταβάλλεται, αναλόγως της χρονικής διάρκειας της εργασίας ή αυτοαπασχόλησης, το 50% της σύνταξης, η οποία δεν μπορεί να υπολείπεται των κατώτατων ορίων. Εάν ο επιζών σύζυγος, κατά την ημερομηνία θανάτου, είναι ανάπηρος σωματικά ή πνευματικά σε ποσοστό 67% και άνω, λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξη, για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η αναπηρία του, ανεξαρτήτως άλλων προϋποθέσεων.
Κατανομή
Σύμφωνα με την έκθεση «ΗΛΙΟΣ» του υπουργείου Εργασίας και της ΗΔΙΚΑ ΑΕ, οι συντάξεις θανάτου ανήλθαν σε 383.409 με μέσο εισόδημα ύψους 755,15 ευρώ:
– Οι κύριες συντάξεις λόγω θανάτου ανέρχονται σε 657.463 με μέση σύνταξη τα 617,09 ευρώ,
– οι επικουρικές λόγω θανάτου ανέρχονται σε 312.038 με μέση σύνταξη 128,83 ευρώ και
– τα μερίσματα λόγω θανάτου ανέρχονται σε 76.879 με μέσο ύψος 75,17 ευρώ.
Εφημερίδα Απογευματινή
