«Η κυβέρνηση θα εφαρμόσει το ίδιο πετυχημένο σχέδιο στήριξης της κοινωνίας και της οικονομίας, όπως και σε προηγούμενες κρίσεις. Κοινωνικά μέτρα με σταθερότητα και ανάλογα του μεγέθους της κρίσης, με όλα τα διαθέσιμα μέσα». Η δήλωση αυτή κορυφαίου στελέχους του κυβερνητικού οικονομικού επιτελείου σκιαγραφεί την αποφασιστικότητα του πρωθυπουργού να στηρίξει την κοινωνία με συγκεκριμένα οικονομικά μέτρα που θα απορροφήσουν -στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό- τους κραδασμούς μιας νέας κρίσης. Τα μέτρα αυτά θα χρηματοδοτηθούν από την ύπαρξη πλεονάσματος, το οποίο λειτουργεί σαν «μάννα εξ ουρανού», με… δύναμη πυρός περί τα 500.000.000 ευρώ.
10% αύξηση στις τιμές των καυσίμων φέρνει άνοδο του πληθωρισμού κατά 0,4%
Αυτήν την ώρα κανείς δεν γνωρίζει το βάθος και την ένταση της κρίσης. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες της «Α», όλα τα συναρμόδια υπουργεία -και κυρίως Οικονομικών, Ανάπτυξης και Ενέργειας- έχουν ήδη παραδώσει τις προτάσεις τους και ο πρωθυπουργός αξιολογεί τι θα πράξει η κυβέρνηση στην κατάλληλη ώρα.
Στα πρώτα βήματα μέτρων στήριξης σύμφωνα με πληροφορίες συγκαταλέγονται:
1. ΚΑΥΣΙΜΑ – ΣΟΥΠΕΡΜΑΡΚΕΤ
Υπάρχει πρόταση και σχεδιασμός για εν νέου περιορισμό του περιθωρίου κέρδους, με ειδικό συντελεστή στα καύσιμα και τις τιμές των σουπερμάρκετ. «Έχουμε τη θετική εμπειρία από το μέτρο αυτό και εδώ θα πέσει το μεγαλύτερο βάρος», τονίζουν στην κυβέρνηση. «Αν οι τιμές του πετρελαίου φτάσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, δηλαδή καλύψουν μια απόσταση μόλις λίγων δολαρίων από το κλείσιμο της Παρασκευής, η κυβέρνηση θα εφαρμόσει το ίδιο πετυχημένο σχέδιο στήριξης της κοινωνίας και της οικονομίας», όπως εξηγούν.
2. ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ PASS
Αν απαιτηθεί, θα εφαρμοστεί με συγκεκριμένα κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια στη βάση των δηλώσεων του 2024, τα μέτρα τύπου «fuel pass» και «market pass», όπως πετυχημένα είχε πράξει η κυβέρνηση κατά την εποχή του κορωνοϊού. Εδώ θα λειτουργήσουν όλα τα γνωστά μέτρα και κριτήρια.
3. ΡΕΥΜΑ
Στην κυβέρνηση τονίζουν ότι «όσες φορές χρειάστηκε, η κυβέρνηση με εντολή Μητσοτάκη ενεργοποίησε την επιδότηση ρεύματος στις κοινωνικές ομάδες που έχουν ανάγκη». Προσθέτουν, δε, ότι «και τώρα -αν χρειαστεί- θα πράξει η κυβέρνηση το ίδιο». Όλα δείχνουν ότι η επιδότηση στο ρεύμα επιχειρήσεων και ευάλωτων νοικοκυριών έχει τεθεί επί τάπητος. Όσοι έχουν επιλέξει σταθερά τιμολόγια ρεύματος δεν απειλούνται με αυξήσεις, γιατί έχουν συγκεκριμένη τιμή κιλοβατώρας για ένα προκαθορισμένο χρονικό διάστημα -συνήθως από 12 έως 24 μήνες- ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις της αγοράς.
4. ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΑΦΙ ΣΤΟ ΡΑΦΙ
Παρακολούθηση και ενδυνάμωση των πωλήσεων «από το χωράφι στο ράφι», όπως πολύ πετυχημένα εφαρμόστηκε από τον υπουργό Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές.
5.300 ΝΕΟΙ ΕΛΕΓΚΤΕΣ
Περί τους 300 ελεγκτές μπαίνουν στη μάχη κατά της ακρίβειας, καθώς οι εντολές του υπουργού Ανάπτυξης είναι σαφείς: «Δεν θα ανεχθούμε κανένα κρούσμα αισχροκέρδειας».
6. ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ
Και αυτή η πρόταση βρίσκεται στο τραπέζι, καθώς αποτελεί μέτρο ανακούφισης για εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες, ιδίως χαμηλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους.
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ
Η στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων έχει σχεδιασθεί μεθοδικά από την πρώτη μέρα του πολέμου, με εντολή του πρωθυπουργού. «Τα μέτρα θα αφορούν κάθε οικονομική δραστηριότητα, θα έχουν βάθος και θα συνεκτιμώνται αναλόγως της πορείας των τιμών των καυσίμων διεθνώς. Δηλαδή, η πορεία της κρίσης θα διαβαθμίζει τις κινήσεις της κυβέρνησης», τονίζει κορυφαίο οικονομικό στέλεχος.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, έθεσε χθες ανοιχτά το όριο συναγερμού για μέτρα στα καύσιμα, στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, παραδεχόμενος ότι «η Ελλάδα δεν θα παραμείνει ανεπηρέαστη από τη Μέση Ανατολή σε ό,τι αφορά τις τιμές στα καύσιμα. Με πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, κινητοποιούμαστε…», ανέφερε χαρακτηριστικά, όταν ρωτήθηκε για το όριο συναγερμού. Αντίστοιχη επισήμανση είχε κάνει την περασμένη εβδομάδα με δηλώσεις του και ο υφυπουργός Ενέργειας, Νίκος Τσάφος.
ΣΕ ΕΠΙΦΥΛΑΚΗ
Εν τω μεταξύ, το οικονομικό επιτελείο βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση υψηλής επιφυλακής, καθώς οι τιμές των καυσίμων και του φυσικού αερίου προκαλούν καθημερινές συσκέψεις και… επανυπολογισμούς. Αυτήν την ώρα η κατάσταση κρίνεται ελεγχόμενη, τονίζουν οι παράγοντες της αγοράς. Έως πότε όμως; Να τονισθεί ότι με αύξηση 10% στις τιμές των καυσίμων, ο πληθωρισμός υπολογίζεται ότι αυξάνεται κατά 0,4%, επιβραδύνοντας την οικονομική ανάπτυξη, ενώ το ΔΝΤ αναφέρει προς τις χώρες-μέλη ότι «πρέπει να αναλάβουν αποφασιστική δράση για να τακτοποιήσουν τα του οίκου τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο σε ένα περιβάλλον μέγιστης αβεβαιότητας».
ΑΝΗΣΥΧΙΑ
Ωστόσο, η κατάσταση δεν δείχνει ούτε καν σημεία εκτόνωσης. Ως εκ τούτου αναμένεται να δημιουργηθούν αναπόφευκτα πληθωριστικές πιέσεις. Η πορεία των τιμών του πετρελαίου και η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες που θα καθορίσουν την εικόνα της αγοράς.
93 δολ/βαρέλι έφτασε ήδη η τιμή του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές
Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ έκανε εφιαλτική πρόβλεψη ακόμη και για 150 δολάρια το βαρέλι. Σενάριο τρόμου για τον πλανήτη, καθώς θα σημειωθεί σοκ στην παγκόσμια αγορά, λόγω διακοπής μεταφοράς του πετρελαίου. Επίσης, το Κατάρ σταμάτησε την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις 3 Μαρτίου, που αντιστοιχεί στο 20% της παγκόσμιας μεταφοράς λόγω των επιθέσεων του Ιράν. Ωστόσο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αναφέρει ότι «υπάρχει πολύ πετρέλαιο στην αγορά».
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
Προς το παρόν, δεν απαιτείται αναθεώρηση των στοιχείων του προϋπολογισμού, λόγω της κρίσης με το Ιράν. Η ελληνική οικονομία έχει πλεονάσματα και αντοχές. Αν όμως ξεφύγει ο πληθωρισμός, τότε πιθανόν να υπάρξει λογιστική αναμόρφωση, χωρίς να διακυβεύονται κεκτημένα και επιτυχίες στον οικονομικό τομέα. Ασφαλώς και θα προσμετρηθούν ΑΕΠ και άλλοι δείκτες, ίσως και επανασχεδιασμός της κοινωνικής πολιτικής. Σε κάθε περίπτωση, οι τιμές καυσίμων και ενέργειας είναι το βασικό πρόβλημα:
1. Η τιμή του πετρελαίου μπρεντ κινείται πάνω από 93 δολάρια το βαρέλι, ενώ πριν από λίγους μήνες ήταν περίπου στα 70 δολάρια. Αυτή η επίπτωση μεταφέρεται σταδιακά στην αντλία των πρατηρίων, επειδή πάνω από το 50% της τιμής λιανικής είναι φόροι, ενώ παράλληλα η πτώση της ισοτιμίας δολαρίου-ευρώ λειτουργεί σαν «μαξιλάρι» για τους καταναλωτές. Ωστόσο, κανείς δεν ξέρει τι του ξημερώνει, καθώς η διεθνής τιμή οδεύει προς τα 100 δολάρια. Σε αυτά τα επίπεδα τιμών θα γίνουν οι πρώτες ανακοινώσεις που θα είναι -κατά πάσα πιθανότητα- η επιδότηση του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης.
2. Το φυσικό αέριο από τα 30 ευρώ/μεγαβατώρα κινείται στα 55 ευρώ, με επίπεδο συναγερμού τα 60 ευρώ, επιβαρύνοντας το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς πολλά εργοστάσια το χρησιμοποιούν ως βασικό καύσιμο.
3. Το ηλεκτρικό ρεύμα, σε χονδρική τιμή ήταν τον Ιανουάριο 109 €/MWh, το Φεβρουάριο έπεσε στα 78 €/MWh και τώρα κινείται πάνω από τα 100 €/MWh. Θα κινηθεί ανοδικά και τις επόμενες μέρες.
4. Στα ύψη και τα μεταφορικά κόστη. Οι ναύλοι έφτασαν μέσα σε λίγες ημέρες στην τιμή των 700.000 δολαρίων ημερησίως. Ένα συνεχιζόμενο σοκ στις τιμές του πετρελαίου θα πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού και θα επιβραδύνει την ανάπτυξη.
5. Νέα μείωση των επιτοκίων… αποκλείεται πλέον. «Πάμε μάλλον σε αύξηση», εκτιμούν οι ειδικοί της ΕΚΤ. Η Ευρώπη ετοιμάζεται και γι’ αυτή την εξέλιξη.
6. Η διατήρηση των τιμών ενέργειας σε υψηλά επίπεδα ίσως φέρει την Ευρώπη στα όρια της ύφεσης, κάτι που δεν θέλουν ούτε οι κυβερνήσεις ούτε οι τράπεζες.
7. Ήδη, οι τουριστικές επιχειρήσεις δέχονται ισχυρές πιέσεις λόγω ακυρώσεων. Η εξέλιξη αυτή ιδίως για εκδρομές-ταξίδια στη Μ. Ανατολή αγγίζει τα όρια του μηδενισμού των νέων κρατήσεων.
Ωστόσο, κοινή εκτίμηση αποτελεί ότι όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια του πολέμου, που δεν δείχνει να τελειώνει γρήγορα…
Ο Γ. Αυτιάς είναι ευρωβουλευτής ΝΔ
Εφημερίδα Απογευματινή
