Κουπόνια επισιτιστικής βοήθειας (στα πρότυπα των περίφημων food stamps των ΗΠΑ) ύψους 400.000.000 ευρώ, με νέο σύστημα για πιο δίκαιη μεταχείριση των δικαιούχων, αλλά και για τη διεύρυνση του αριθμού τους, προβλέπει η κοινή απόφαση των υπουργείων Οικονομικών και Κοινωνικής Συνοχής που έρχεται να συμβάλει στη στήριξη των πιο φτωχών νοικοκυριών, σε μια περίοδο που ξεκινά νέος κύκλος ανατιμήσεων σε είδη πρώτης ανάγκης και η κυβέρνηση επεξεργάζεται σχέδια ενίσχυσης των καταναλωτών με πρόσθετα κονδύλια τουλάχιστον 500.000.000 ευρώ εφόσον η κρίση στη Μέση Ανατολή εκτραχυνθεί.
Για πρώτη φορά
Η πρωτοβουλία, η οποία χρηματοδοτείται μέσω του ΕΣΠΑ με ορίζοντα το 2029 και δύναται να χρηματοδοτηθεί και από εθνικούς πόρους στη συνέχεια, εισάγει για πρώτη φορά ένα ενιαίο εθνικό σύστημα επισιτιστικής βοήθειας με τη χρήση vouchers, με συνολικό προϋπολογισμό που φτάνει τα 400.000.000 ευρώ για τουλάχιστον 150.000 έως 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά που είναι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος αλλά και σε άλλες κατηγορίες πολιτών που διαβιούν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος θα λάβουν αναδρομικά από την 1η Μαρτίου 2024 το ερχόμενο φθινόπωρο την προπληρωμένη κάρτα σίτισης. Πλέον υπεύθυνη αρχή κατανομής των πόρων θα είναι ο ΟΠΕΚΑ.
500.000.000 ευρώ η επιπλέον «δύναμη πυρός» της κυβέρνησης για στήριξη των καταναλωτών με πρόσθετα κονδύλια, εφόσον η κρίση στη Μέση Ανατολή εκτραχυνθεί
Το εν λόγω πρόγραμμα σύμφωνα με τις χθεσινές ανακοινώσεις της υπ. Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνας Μιχαηλίδου, και του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, θα τρέξει έως το 2029. Αυτό σημαίνει πως κατά μέσο όρο θα καταβάλλονται 100.000.000 ευρώ ετησίως στους δικαιούχους, ο αριθμός των οποίων αλλάζει χρόνο με τον χρόνο. Για να αντιληφθεί το ύψος της επισιτιστικής βοήθειας μέσω τoυ νέου ενιαίου συστήματος μέσω vouchers αρκεί να λάβει υπόψη πως ετησίως καταβάλλονταν περί τα 500.000.000 ευρώ σε κοντά 150.000 δικαιούχους μέσω του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Αυτό σημαίνει πως σε μηνιαία βάση, η μέση μηνιαία ανά δικαιούχο οικονομική ενίσχυση από το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα ανέρχεται σε 277 ευρώ.
Αν ο δικαιούχος αιτηθεί να λάβει και voucher, προκύπτει προς όφελός του ένα επιπλέον ποσό 55 ευρώ μηνιαίως. Συνεπώς η μέση ενίσχυση του, μέσω Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Voucher σίτισης θα ανέλθει στα 332 ευρώ. Δηλαδή για όποιον δεν έπαιρνε ήδη επισιτιστική βοήθεια σε είδος μέσω του Ταμείου Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους, θα προκύψει μία αύξηση 16% στην αγοραστική ικανότητα του σύμφωνα με εκτιμήσεις του powergame.
Νέος τρόπος χορήγησης
Το νέο μοντέλο αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο παροχής της ενίσχυσης. Σε αντίθεση με το προηγούμενο σύστημα, που βασιζόταν στη διανομή προκαθορισμένων πακέτων τροφίμων και προϊόντων, οι δικαιούχοι θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να επιλέγουν οι ίδιοι το είδος, τον χρόνο και το σημείο από όπου θα προμηθεύονται τα απαραίτητα αγαθά, αξιοποιώντας το ποσό που θα τους πιστώνεται. Τα vouchers αυτά θα εξαργυρώνονται αποκλειστικά για τρόφιμα και είδη βασικής υλικής βοήθειας σε καταστήματα λιανικής που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, όπως σουπερμάρκετ, οπωροπωλεία και άλλα καταστήματα τροφίμων. Με τον τρόπο αυτό καθιερώνεται ένα ενιαίο πλαίσιο εφαρμογής σε όλη τη χώρα, καταργώντας τις διαφοροποιήσεις μεταξύ περιφερειών και μειώνοντας τη γραφειοκρατία, ενώ παράλληλα ενισχύονται η διαφάνεια και η ταχύτητα υλοποίησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για αναδρομική καταβολή της ενίσχυσης. Τα ευάλωτα νοικοκυριά θα λάβουν συγκεντρωτικά τα ποσά που αντιστοιχούν στην περίοδο μετάβασης στο νέο σύστημα, ώστε να διασφαλιστεί ότι κανένας δικαιούχος δεν θα στερηθεί τη στήριξη που του αναλογεί. Η οικονομική ενίσχυση θα παρέχεται μέσω κουπονιών σε ηλεκτρονική ή άλλη μορφή, τα οποία θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την αγορά τροφίμων και βασικών αγαθών από συνεργαζόμενα καταστήματα λιανικής, όπως σουπερμάρκετ και οπωροπωλεία. Με τον τρόπο αυτό οι πόροι κατευθύνονται απευθείας στους πολίτες, ενισχύοντας παράλληλα την αγοραστική τους δύναμη.
Στο πρόγραμμα εντάσσονται αυτόματα οι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής και άλλων ατόμων ή νοικοκυριών που ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, κατόπιν σχετικής πιστοποίησης από τις κοινωνικές υπηρεσίες.
Τα vouchers θα έχουν συγκεκριμένη διάρκεια ισχύος και θα επαναφορτίζονται για όσο διάστημα το νοικοκυριό παραμένει επιλέξιμο. Δεν θα είναι δυνατή η εξαργύρωσή τους σε μετρητά, ούτε η χρήση τους για αγορά καπνικών προϊόντων, αλκοόλ ή ειδών τυχερών παιχνιδιών. Παράλληλα, το πρόγραμμα δεν περιορίζεται μόνο στην υλική στήριξη, καθώς συνοδεύεται από δράσεις κοινωνικής ένταξης, που στοχεύουν στη διευκόλυνση της πρόσβασης των ωφελούμενων σε υπηρεσίες υγείας, κοινωνικής φροντίδας και στην αγορά εργασίας.
«Ευελιξία»
Όπως δήλωσε η Δόμνα Μιχαηλίδου, στόχος της μεταρρύθμισης είναι η ενίσχυση της αξιοπρέπειας των πολιτών και η παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στους δικαιούχους. Από την πλευρά του, ο Νίκος Παπαθανάσης σημείωσε ότι η διάθεση των 400.000.000 ευρώ μέσω του ΟΠΕΚΑ αποτελεί έμπρακτη απόδειξη της κυβερνητικής προτεραιότητας για ένα πιο δίκαιο και συμπεριληπτικό κοινωνικό κράτος.
Τι προβλέπεται
Αναλυτικά, η υπουργική απόφαση προβλέπει πως καθορίζεται σύστημα έμμεσης διανομής τροφίμων και/ή βασικής υλικής βοήθειας για την αντιμετώπιση της υλικής στέρησης σε απόρους και όσους διαβιούν σε κίνδυνο ακραίας φτώχειας. Το σύστημα έμμεσης διανομής τροφίμων ή/και βασικής υλικής βοήθειας συνίσταται στην παροχή τροφίμων και ειδών βασικής υλικής βοήθειας (είδη που ικανοποιούν τις βασικές ανάγκες αξιοπρεπούς διαβίωσης) μέσω κουπονιών ή δελτίων, σε ηλεκτρονική ή άλλη μορφή, υπό τον όρο ότι αυτά θα μπορούν να εξαργυρώνονται μόνο με τρόφιμα ή/και βασική υλική βοήθεια. Εντάσσονται οι εξής κατηγορίες:
– Αυτοδίκαια οι Τελικοί Αποδέκτες-Ωφελούμενοι στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα» (ΕΕΕ), αναδρομικά από 1/3/2024 και για όσο διάστημα λαμβάνουν ή έχουν λάβει τις παροχές του ΕΕΕ. Η αίτηση για ένταξη στο πρόγραμμα «Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα» συμπεριλαμβάνει υποχρεωτικά πεδίο προαιρετικής δήλωσης του Τελικού Αποδέκτη-Ωφελούμενου για συμμετοχή του νοικοκυριού του στις δράσεις του προγράμματος των vouchers. Στο μέτρο που υποβληθεί η αίτηση συμμετοχής του Ωφελούμενου στις εν λόγω δράσεις η υπαγωγή στο ΕΕΕ συνεπάγεται αυτοδίκαια και ένταξη στα vouchers. Η για οποιονδήποτε λόγο αποχώρηση-απένταξη του Τελικού Αποδέκτη-Ωφελούμενου του ΕΕΕ από το εν λόγω πρόγραμμα συνεπάγεται αυτοδίκαια την απένταξή του και από τα vouchers.
– Άτομα-Νοικοκυριά που βιώνουν ακραία φτώχεια και χρήζουν στήριξης με παροχή επισιτιστικής βοήθειας και ειδών αντιμετώπισης της υλικής στέρησης, σύμφωνα με έγγραφο αρμόδιας δημόσιας υπηρεσίας, όπως (ενδεικτικά) Κοινωνικής Υπηρεσίας ΟΤΑ Α’ βαθμού της γεωγραφικής περιοχής παρέμβασης ή Κέντρου Κοινότητας ή Υγειονομικής Υπηρεσίας και με τους ειδικότερους όρους και προϋποθέσεις που θα οριστούν στον Οδηγό Εφαρμογής που θα διέπει την υλοποίηση των vouchers.
Η ίδια υπουργική απόφαση ορίζει πως πάροχοι των τροφίμων και της βασικής υλικής βοήθειας ορίζονται επιχειρήσεις λιανικής πώλησης τροφίμων και ειδών βασικής υλικής συνδρομής, όπου θα εξαργυρώνονται έναντι τροφίμων και/ή βασικής υλικής βοήθειας οι αξίες που ενσωματώνονται στα κουπόνια ή δελτία, σε ηλεκτρονική ή άλλη μορφή (vouchers). Οι πάροχοι εγγράφονται σε Μητρώο Παρόχων που θα τηρεί ο δικαιούχος. Το Μητρώο θα είναι ανοιχτό, ώστε να μπορεί να υποβάλλει αίτηση για ένταξη, οποτεδήποτε, οποιοσδήποτε οικονομικός φορέας λιανικής πώλησης τροφίμων και βασικής υλικής βοήθειας το επιθυμεί.
Για την ένταξη στο Μητρώο εκδίδεται από τον δικαιούχο Πρόσκληση Ένταξης, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια και υποχρεώσεις που θα ορίζονται στην Πρόσκληση αυτή, όπως ενδεικτικά η νόμιμη λειτουργία του κατά τον χρόνο και καθόλη τη διάρκεια παραμονής του στο Μητρώο, ο υποχρεωτικά ελάχιστος χρόνος παραμονής στο Μητρώο, η υποχρέωση εξυπηρέτησης των τελικών αποδεκτών/ωφελουμένων με την επίδειξη των κουπονιών ή δελτίων σε ηλεκτρονική ή άλλη μορφή.
Vouchers
Η ίδια απόφαση κάνει σαφές τι είναι τα vouchers: Ως voucher ορίζεται τo κουπόνι ή δελτίo, σε ηλεκτρονική ή άλλη μορφή, τo οποίo θα μπορεί να εξαργυρώνεται από τον Τελικό Αποδέκτη – Ωφελούμενο, στα καταστήματα λιανικής πώλησης του Μητρώου μόνο έναντι τροφίμων και/ή βασικής υλικής βοήθειας. Το voucher δημιουργείται κατά τον χρόνο υπαγωγής του Τελικού Αποδέκτη – Ωφελούμενου στο πρόγραμμα του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος για κάθε νοικοκυριό Τελικού Αποδέκτη – Ωφελούμενου που εισέρχεται στο σύστημα μέσω της πλατφόρμας του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και αφορά σε εγκεκριμένες αιτήσεις υπαγωγής στο πρόγραμμα Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα.
Eκδίδεται επίσης κατόπιν ασφαλούς αποστολής είτε της βεβαίωσης απορίας ΟΤΑ Α’ βαθμού είτε των κοινωνικών εκθέσεων των αρμοδίων οργάνων των ΟΤΑ Α’ βαθμού και αίτησης που υπογράφεται από τον ωφελούμενο και επισυνάπτεται στο σύστημα μαζί με τη βεβαίωση απορίας ή την κοινωνική έκθεση των αρμοδίων οργάνων ΟΤΑ Α’ βαθμού.
Το voucher έχει μοναδικό αναγνωριστικό (π.χ. barcode ή αριθμό) και μπορεί να εκδίδεται είτε σε ηλεκτρονική, ψηφιακή μορφή είτε να είναι εκτυπώσιμο και εξαργυρώνεται αποκλειστικά έναντι τροφίμων και/ή βασικής υλικής βοήθειας από το ωφελούμενο νοικοκυριό. Δεν είναι επιλέξιμη και δεν καλύπτεται από την αξία του voucher εξαργύρωση για την αγορά καπνικών και συναφών ειδών όπως επίσης για την αγορά αλκοολούχων και συναφών ειδών καθώς και μεταχειρισμένων ειδών βασικής υλικής βοήθειας και ειδών τυχερών παιγνίων και δεν εξαργυρώνονται σε χρήμα οιασδήποτε μορφής.
Το ποσό του voucher μπορεί να εξαργυρωθεί οπουδήποτε στα καταστήματα των παρόχων και αποκλειστικά έναντι τροφίμων και/ή βασικής υλικής βοήθειας από τους τελικούς αποδέκτες – ωφελουμένους εφόσον έχει εκδοθεί κατά τον χρόνο αναγνώρισής τους ως ωφελούμενων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος κ.λπ.
Στο voucher ενσωματώνεται ισόποση χρηματική αξία διάρκειας εξαμήνου. Εφόσον ο ωφελούμενος παραμένει στο πρόγραμμα του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος ή η επικαιροποιημένη έκθεση που πιστοποιεί την κατάσταση απορίας – ευαλωτότητας του ωφελουμένου, το voucher επαναφορτίζεται με ισόποση αξία εξαμήνου. Η εξαργύρωση του voucher θα είναι δυνατή εντός έτους από τον χρόνο της εκάστοτε φόρτισης-επαναφόρτισής του, ακόμα κι αν εν τω μεταξύ έχει παύσει η ισχύς της υπαγωγής του ωφελούμενου νοικοκυριού στο Πρόγραμμα Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα.
Εφημερίδα Απογευματινή
