Η ελληνική οικονοµία βαδίζει ξανά πάνω στην κινούµενη άµµο της ενεργειακής κρίσης, αντιµετωπίζοντας για δεύτερη φορά µέσα σε λίγα χρόνια ένα σύνθετο
και αβέβαιο πεδίο κινδύνων. Η πρόσφατη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή φέρνει στο προσκήνιο µια σειρά από προκλήσεις, που εκτείνονται από την εκτίναξη του
πληθωρισµού και της ακρίβειας σε βασικά προϊόντα και υπηρεσίες έως τις πιέσεις στα δηµόσια οικονοµικά, την ανάπτυξη, τον τουρισµό και τις επενδύσεις.
Οπως επισηµαίνουν υψηλόβαθµες πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών, η πορεία της ελληνικής οικονοµίας θα εξαρτηθεί σε µεγάλο
βαθµό από την έκταση και τη διάρκεια της γεωπολιτικής κρίσης. Σύµφωνα µε τα ίδια στελέχη, το κρίσιµο χρονικό όριο για να αποφευχθούν σοβαρές αναταράξεις στην πραγµατική οικονοµία είναι η πολεµική σύρραξη να διαρκέσει λιγότερο από 21 ηµέρες. Αν η κρίση αποκτήσει µονιµότερα χαρακτηριστικά, οι ρωγµές στις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως η βιοµηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι µεταφορές, αλλά και γενικότερα στην αγορά θα είναι βαθύτερες.
Ανατροπές θα υπάρξουν και στις προβλέψεις του Προϋπολογισµού, καθώς ένα νέο ενεργειακό σοκ θα αναζωπυρώσει τον πληθωρισµό και την ακρίβεια,
που µε τη σειρά τους θα συµπιέσουν την αγοραστική δύναµη των νοικοκυριών, προκαλώντας ισχυρό πλήγµα στην κατανάλωση, που αποτελεί έναν από τους
βασικότερους κινητήρες της ανάπτυξης.
Σε αυτή την περίπτωση, ο στόχος για επιτάχυνση του ΑΕΠ κατά 2,4% το 2026 αποµακρύνεται από τον χάρτη, ενώ η εκτίναξη των τιµών θα απαιτήσει µεγάλη δέσµη παρεµβάσεων, όπως fuel pass, νέες επιδοτήσεις στο ρεύµα και επιταγές ακρίβειας, προκειµένου να συγκρατηθεί µέρος της πίεσης, χωρίς όµως να εξαλειφθούν πλήρως οι αυξήσεις, και να αµβλυνθεί η κοινωνική δυσαρέσκεια.
Αυτό µεταφράζεται σε επιπλέον δηµοσιονοµικό κόστος για τον Προϋπολογισµό, παρά το γεγονός ότι τα µέτρα θα είναι πολύ πιο στοχευµένα σε σχέση µε το
παρελθόν, εκτός αν ανοίξει µια νέα ευρωπαϊκή «οµπρέλα», καθώς η ενέργεια θα είναι κεντρικό θέµα στο Eurogroup της ∆ευτέρας. Ετσι, δεν αποκλείεται να
γίνει µια πρώτη κουβέντα, αν όχι κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, τότε στο περιθώριο ή στο άτυπο δείπνο που θα ακολουθήσει αµέσως µετά.
Ντόµινο επιπτώσεων
Το τοπίο των κινδύνων που απειλεί την ελληνική οικονοµία έχει ως εξής:
1. Ενεργειακό σοκ και πληθωρισµός: Η νέα ενεργειακή κρίση αναµένεται να επηρεάσει άµεσα τον πληθωρισµό, πυροδοτώντας ένα ντόµινο ανατιµήσεων σε προϊόντα, υπηρεσίες, καύσιµα (πετρέλαιο, βενζίνη) και κόστη µετακίνησης, όπως εισιτήρια και ναύλα. Οι λογαριασµοί ρεύµατος και φυσικού αερίου θα «φουσκώσουν» περαιτέρω και, σε συνδυασµό µε τις υπόλοιπες ανατιµήσεις, θα ασκήσουν ασφυκτική πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πληθωρισµός τον Ιανουάριο κινούνταν στο 2,5%, ένα ήδη υψηλό ποσοστό, χωρίς επιβαρύνσεις από την τιµή του πετρελαίου, η οποία τότε βρισκόταν στα 60 δολάρια το βαρέλι. Μετά την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, η τιµή του Brent σκαρφάλωσε στα 83-85 δολάρια – διόλου ασήµαντη άνοδος, δεδοµένου πως οι αυξήσεις στα καύσιµα λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής κόστους σε όλη την οικονοµία.
2. Ακρίβεια στα τρόφιµα και καταναλωτική στασιµότητα: Η νέα γεωπολιτική ανάφλεξη έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυµένο περιβάλλον τιµών,
αυξάνοντας την ανησυχία για διευρυµένο κύµα ανατιµήσεων στα τρόφιµα. Σύµφωνα µε την ΕΛ.ΣΤΑΤ., οι τιµές στην κατηγορία των τροφίµων αυξήθηκαν 4,5%
µέσα σε έναν χρόνο, µε εκρηκτική άνοδο στο µοσχάρι, στα φρούτα, στον καφέ και στις σοκολάτες, ενώ ακολουθούν τα γαλακτοκοµικά και το ψωµί. Η διαρκής
αυτή άνοδος σηµαίνει ότι οι οικογένειες θα χρειάζονται ολοένα και µεγαλύτερο µέρος του εισοδήµατός τους για τις βασικές αγορές, περιορίζοντας τη δυνατότητα κατανάλωσης σε άλλες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών. Η εξέλιξη αυτή αναµένεται να επηρεάσει άµεσα την κατανάλωση και συνολικά τη δυναµική της εγχώριας οικονοµίας. Ο Προϋπολογισµός του 2026 είχε καταρτιστεί µε την πρόβλεψη ότι η ιδιωτική κατανάλωση θα κινηθεί µε ρυθµό 1,7%, ποσοστό που κινδυνεύει να ανατραπεί από µια νέα ανάφλεξη στις τιµές.
3. Αβεβαιότητα στις επενδύσεις: Η γεωπολιτική αβεβαιότητα δηµιουργεί κλίµα διστακτικότητας για νέες επενδύσεις. Παρά τις προβλέψεις για αύξηση
των επενδύσεων κατά 10,2% φέτος, τελευταία χρονιά αξιοποίησης των πόρων από το Ταµείο Ανάκαµψης, η αβεβαιότητα λειτουργεί ως τροχοπέδη για τη δηµιουργία νέων θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της χώρας.
4. Προϋπολογισµός και µέτρα στήριξης: Θα ασκηθούν µεγαλύτερες πιέσεις στα δηµόσια οικονοµικά, καθώς θα απαιτηθούν µέτρα αντιµετώπισης του αυξηµένου ενεργειακού κόστους. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η επιστροφή του fuel pass, της επιδότησης καυσίµων στην αντλία, και του µοντέλου για επιδοτήσεις στους λογαριασµούς του ηλεκτρικού ρεύµατος για ορισµένο χρονικό διάστηµα, µε κριτήρια και προϋποθέσεις.
Το σχέδιο προβλέπει πακέτο έκτακτων επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων σε επιχειρήσεις που θα υποστούν πλήγµατα, ενώ παρεµβάσεις θα υπάρξουν σε περίπτωση που η διεθνής τιµή του πετρελαίου εκτιναχθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και διατηρηθεί για έναν µήνα σε αυτό το ύψος, επιδεινώνοντας καθολικά την αγορά ενέργειας.
5. Τουρισµός: Στον τουρισµό, βασικό µοχλό ανάπτυξης της χώρας, η ανησυχία επικεντρώνεται στη διάρκεια της κρίσης. Αν η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή
αποδειχθεί σύντοµη, οι επιπτώσεις µπορεί να είναι περιορισµένες.
Κυριακάτικη Απογευματινή
