ΓΡΑΦΕΙ Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ε. ΠΕΤΡΑΚΗΣ*
Η κλιµακούµενη ένταση στο γεωπολιτικό τρίγωνο ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν συνιστά µια κρίση, η εξέλιξη της οποίας εξαρτάται από ένα σύνθετο πλέγµα στρατιωτικών, πολιτικών και οικονοµικών παραγόντων. Η διάρκεια της σύγκρουσης µπορεί να ακολουθήσει τέσσερις διακριτές διαδροµές, καθεµία µε σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσµια αγορά ενέργειας.
Το σενάριο της σύντοµης στρατιωτικής κρίσης εκτιµάται σε 1 µε 3 µήνες και περιλαµβάνει στοχευµένα, περιορισµένα στρατιωτικά πλήγµατα σε ιρανικές πυρηνικές ή στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Υπό την προϋπόθεση ότι η διεθνής διαµεσολάβηση θα είναι ταχεία και η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Hormuz δεν θα διακοπεί πλήρως, η διαταραχή θα είναι παροδική. Σε αυτή την περίπτωση, η τιµή του πετρελαίου Brent αναµένεται να αυξηθεί στα 85 δολάρια ανά βαρέλι το 2026, προτού σταδιακά αποκλιµακωθεί.
Το σενάριο της περιφερειακής σύγκρουσης µέσης διάρκειας παρατείνεται στους 6 µε 18 µήνες και η αντιπαράθεση διευρύνεται µε την ενεργό εµπλοκή συµµαχικών οργανώσεων του Ιράν όπως η Hezbollah και οι Houthis, καθώς και τη διενέργεια επιθέσεων σε ενεργειακές υποδοµές του Περσικού Κόλπου. Ακόµη και µια µερική διακοπή των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου θα µπορούσε να αυξήσει το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου, ωθώντας την τιµή του Brent γύρω στα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Το σενάριο του παρατεταµένου πολέµου φθοράς αποτελεί µακροχρόνια αναµέτρηση χαµηλής έως µέσης έντασης, διάρκειας 3 έως 5 ετών. Χαρακτηρίζεται από κυβερνοεπιθέσεις, σαµποτάζ και συνεχή στρατιωτική τριβή, δηµιουργώντας µόνιµο κίνδυνο διαταραχής της προσφοράς. Υπό αυτές τις συνθήκες, η τιµή του Brent θα µπορούσε να κορυφωθεί στα 135 δολάρια το 2027.
Το σενάριο της µακροχρόνιας στρατηγικής αντιπαράθεσης εκτείνεται σε δεκαετία και πλέον, µε την κρίση να παγιώνεται ως νέος «Ψυχρός Πόλεµος» στη Μέση Ανατολή. Η ανοιχτή, γενικευµένη σύγκρουση αποφεύγεται, ωστόσο η αγορά ενσωµατώνει ένα σταθερό ασφάλιστρο κινδύνου, διατηρώντας το Brent στα 95 µε 100 δολάρια κατά τα πρώτα έτη της κρίσης.
Το τρίτο σενάριο της παρατεταµένης σύγκρουσης φθοράς συγκεντρώνει σηµαντικές πιθανότητες επαλήθευσης, καθώς συνδέεται µε τη στρατηγική του Ιράν να αποφύγει άµεση πολεµική αναµέτρηση και την απροθυµία των ΗΠΑ να εµπλακούν σε νέους, πολυδάπανους χερσαίους πολέµους. Σε όλα τα σενάρια, ο ετήσιος πληθωρισµός ανέρχεται 1,5 έως 2 µονάδες (στο τρίτο σενάριο), ενώ ο ρυθµός ανάπτυξης χάνει 0,3 έως 0,5 µονάδα. Οι επιπτώσεις αυτές αφορούν κυρίως το πρώτο έτος της κρίσης.
Η διάρκεια της κρίσης παραµένει ευάλωτη σε κρίσιµες µεταβλητές. Η εσωτερική πολιτική κατάσταση στο Ιράν ενδέχεται να λειτουργήσει είτε ως καταλύτης διπλωµατικής αποκλιµάκωσης, µε γνώµονα την επιβίωση του καθεστώτος, είτε ως µηχανισµός «εξαγωγής της κρίσης» για λόγους εθνικής συσπείρωσης. Αρκετοί αναλυτές προκρίνουν το «σενάριο της έκπληξης», όπου µαζική αεροπορική επιχείρηση στις ιρανικές πυρηνικές υποδοµές θα µπορούσε να τερµατίσει την ενεργή κρίση σε 2 µε 3 εβδοµάδες. Εξίσου ρεαλιστική θεωρείται η πιθανότητα της σιωπηρής διπλωµατίας (quiet diplomacy), όπου οι δύο πλευρές καταλήγουν σε άτυπη συµφωνία παγώµατος των εχθροπραξιών, προστατεύοντας τη σταθερότητα της παγκόσµιας οικονοµίας.
*Οµότιµος καθηγητής του Τµήµατος Οικονοµικών Επιστηµών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών – Οι απόψεις που διατυπώνονται δεν αποτελούν απόψεις του ΚΕΠ
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
