ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΑΜΠΙΡΗ
Η καταναλωτική συμπεριφορά εμφανώς συγκρατημένη, με έντονα σημάδια οικονομικής πίεσης αλλά και μεγαλύτερης «ωρίμασης» στις αγοραστικές αποφάσεις, καταγράφει η νέα έρευνα που παρουσιάστηκε για λογαριασμό του Ινστιτούτου Πωλήσεων Ελλάδας από τη Circana. Παρουσιάζοντας την έρευνα, ο διευθύνων σύμβουλος της Circana Hellas, Παναγιώτης Μπορέτος, σημείωσε ότι ο Ελληνας καταναλωτής λειτουργεί πλέον πολύ πιο μεθοδικά, προγραμματίζει περισσότερο τις αγορές του και στρέφεται όλο και πιο συστηματικά στα σουπερμάρκετ για την κάλυψη καθημερινών αναγκών.
Σύμφωνα με την έρευνα, 6 στους 10 καταναλωτές δηλώνουν ότι αγοράζουν κυρίως προϊόντα που βρίσκονται σε προσφορά στα σουπερμάρκετ, αναζητώντας τρόπους να περιορίσουν το συνολικό κόστος του καλαθιού. Την ίδια ώρα, το 57% αναφέρουν ότι έχουν μειώσει τις αγορές μη αναγκαίων ειδών, βάζοντας σε πρώτη προτεραιότητα μόνο τα απολύτως απαραίτητα.
Η πίεση εξαιτίας των τιμών οδηγεί, παράλληλα, σε στροφή προς φθηνότερες επιλογές. Πάνω από τους μισούς καταναλωτές, σε ποσοστό 52%, συγκρίνουν τιμές και τελικά επιλέγουν συνήθως τη φθηνότερη μάρκα. Ενδεικτικό της αλλαγής που συντελείται είναι και το γεγονός ότι το 43% δηλώνουν ότι αγοράζουν περισσότερα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, επιβεβαιώνοντας την ενίσχυση της συγκεκριμένης επιλογής στο νέο καταναλωτικό τοπίο.
Την ίδια στιγμή, ένα σημαντικό μέρος των νοικοκυριών περιορίζει ακόμη περισσότερο τις αγορές του: το 29% αγοράζουν μικρότερες ποσότητες ή ψωνίζουν λιγότερο συχνά, ενώ το 21% δηλώνουν ότι έχουν σταματήσει την αγορά συγκεκριμένων προϊόντων. Μικρότερο αλλά υπαρκτό είναι και το ποσοστό εκείνων που στρέφονται περισσότερο στα κατεψυγμένα αντί για φρέσκα προϊόντα, το οποίο διαμορφώνεται στο 10%. Η οικονομική ανασφάλεια είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου διαδοχικών αναταράξεων, που έχουν αλλάξει σε βάθος τις συνήθειες των νοικοκυριών. Η δεκαετής οικονομική κρίση, η πανδημία, η πληθωριστική έκρηξη, αλλά και οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τις νέες εστίες έντασης στη Μέση Ανατολή, έχουν διαμορφώσει έναν καταναλωτή πιο επιφυλακτικό και περισσότερο προσανατολισμένο στην τιμή ενός αγαθού.
Ασφυξία
Τα στοιχεία της έρευνας δείχνουν ότι ένα σημαντικό τμήμα των νοικοκυριών εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση. Από τους 1.300 συμμετέχοντες, το 26% δήλωσαν ότι αρκετά συχνά δεν καταφέρνουν να καλύψουν το σύνολο των εξόδων τους, ενώ στον αντίποδα μόλις το 25% απάντησαν ότι ανταποκρίνονται με σχετική άνεση στις μηνιαίες υποχρεώσεις τους. Ανάμεσα σε όσους δηλώνουν ότι δυσκολεύονται, το 43% αναγκάζονται να χρησιμοποιούν αποταμιεύσεις για να καλύψουν ανάγκες, το 27% έχουν ζητήσει στήριξη από συγγενικά πρόσωπα, το 14% έχουν δανειστεί από φίλους ή οικογένεια, ενώ 7% ανέφεραν ότι προσέφυγαν σε δανεισμό για έκτακτες ανάγκες.
Η πίεση αυτή αποτυπώνεται καθαρά και στις επιλογές κατανάλωσης. Οι περικοπές εντοπίζονται κυρίως σε δαπάνες που δεν θεωρούνται πρώτης ανάγκης. Το 84% δηλώνουν ότι περιορίζουν την έξοδο για φαγητό σε εστιατόρια, ενώ σε ίδιο ποσοστό εμφανίζονται να μειώνουν αγορές σε ρούχα, παπούτσια και αξεσουάρ. Το 81% κόβουν έξοδα διασκέδασης, το 80% προσπαθούν να εξοικονομήσουν χρήματα από την κατανάλωση ρεύματος, το 79% περιορίζουν τις εκδρομές, το 74% μειώνουν τις καλοκαιρινές διακοπές, το 70% ξοδεύουν λιγότερα για δώρα και το 61% περιορίζουν ακόμη και τις μετακινήσεις με το αυτοκίνητο.
Παρά τη γενικευμένη προσπάθεια περιορισμού δαπανών, υπάρχουν κατηγορίες που παραμένουν στον πυρήνα των βασικών αναγκών. Τα τρόφιμα, η υγεία, η ενέργεια και η εκπαίδευση συνεχίζουν να θεωρούνται αδιαπραγμάτευτες δαπάνες, έστω κι αν και σε αυτές τις κατηγορίες το περιθώριο άνεσης έχει περιοριστεί αισθητά. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το κριτήριο της τιμής αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα από τη δύναμη της μάρκας. Οι προσφορές μετατρέπονται σε βασικό εργαλείο επιλογής, ενώ ενισχύεται σταθερά και η παρουσία των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Οπως σημείωσε ο κ. Μπορέτος, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας αντιστοιχούν πλέον περίπου στο 27,5% του συνολικού τζίρου των σουπερμάρκετ, με την τάση να παραμένει ανοδική. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διαφορά τιμής, η οποία στην ελληνική αγορά φθάνει περίπου το 30% υπέρ της ιδιωτικής ετικέτας, όταν σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές το αντίστοιχο χάσμα είναι αισθητά μικρότερο και κινείται κοντά στο 20% ή και χαμηλότερα.
Η έρευνα καταγράφει επίσης ότι το σουπερμάρκετ απορροφά όλο και μεγαλύτερο μερίδιο της συνολικής κατανάλωσης. Τα νοικοκυριά αναζητούν πιο οικονομικές λύσεις εντός σπιτιού, επιλέγοντας προϊόντα που υποκαθιστούν δαπάνες εκτός σπιτιού. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 67% δηλώνουν ότι παραγγέλνουν φαγητό για το σπίτι, ενώ το 59% αγοράζουν καφέ take away ή παραγγέλνουν καφέ. Η τάση αυτή συνδέεται και με την ενίσχυση κατηγοριών όπως είναι τα έτοιμα γεύματα, τα προϊόντα έτοιμα για μαγείρεμα και τα αλκοολούχα ποτά τα οποία πωλούνται μέσα από τα σουπερμάρκετ.
Πέρα από τα αριθμητικά ευρήματα, η μελέτη αποτυπώνει και το ψυχολογικό φορτίο που κουβαλά πλέον ένα μεγάλο μέρος του καταναλωτικού κοινού. Μόλις ένας στους πέντε δηλώνει ότι αισθάνεται οικονομικά ασφαλής, ενώ το 45% αναφέρουν ότι βιώνουν οικονομική ανασφάλεια. Την ίδια στιγμή, μόνο ένας στους έξι δηλώνει ότι ευημερεί, ένδειξη ότι η αβεβαιότητα συνεχίζει να κυριαρχεί στην καθημερινότητα των νοικοκυριών.
Κυριακάτικη Απογευματινή
