Μια κομβική συμφωνία που αλλάζει τα δεδομένα στην ενεργειακή αγορά της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης επιτεύχθηκε χθες στην Αθήνα, ύστερα από διήμερες διαπραγματεύσεις για τη λειτουργική αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, μέσω του οποίου πλέον θα προσφέρεται η δυνατότητα μεταφοράς φορτίων σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση με ανταγωνιστικά τιμολόγια.
Κοινή γραμμή
Ο -στρατηγικός για τη χώρα μας- ενεργειακός άξονας μεταφοράς αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου θα λειτουργεί πλέον με χαμηλές χρεώσεις και σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο. Η κοινή γραμμή Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς και Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενισχύει τη δυναμική του έργου, καθιστώντας το πιο ελκυστικό για την αγορά και αναδεικνύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου.
Στη συμφωνία που κλείδωσε χθες συμμετέχουν οι διαχειριστές ΔΕΣΦΑ (Ελλάδα), BULGARTRANSGAZ (Βουλγαρία), TRANSGAZ (Ρουμανία), VESTMOLDTRANSGAZ (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία), καθώς και ο ICGB (διασύνδεση Ελλάδας-Βουλγαρίας), καταλήγοντας σε μια κοινά αποδεκτή πρόταση ύστερα από εντατικές διαβουλεύσεις. Το αποτέλεσμα σηματοδοτεί ένα νέο στάδιο για τον Διαβαλκανικό Αγωγό, ενισχύοντας τον ρόλο του ως βασικής ενεργειακής αρτηρίας. Η νέα μεθοδολογία, που συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την παρουσία του ACER και των αντίστοιχων Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών, είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με το κεκτημένο της ΕΕ.
Η συμφωνία σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια μακροπρόθεσμη λύση, πλήρως συμβατή με τους Κανονισμούς της ΕΕ, με ένα διαφανές πλαίσιο τιμολόγησης σε όλο το μήκος του Διαδρόμου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού 2017/460 της ΕΕ. Η συμφωνημένη εμπορική προσέγγιση εισάγει νέα τιμολόγια που καθιστούν τον Κάθετο Διάδρομο μια εξαιρετικά ανταγωνιστική και στρατηγική ενεργειακή αρτηρία για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.
Συγκεκριμένα, οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) θα προσφέρουν για πρώτη φορά το πλήρες φάσμα προϊόντων δυναμικότητας σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση, ξεκινώντας από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027 (26 Οκτωβρίου) σε μια εξαιρετικά ανταγωνιστική τιμολόγηση. Αυτή η προσέγγιση τιμολόγησης αυξάνει σημαντικά την ελκυστικότητα των προσφερόμενων προϊόντων, παρέχοντας παράλληλα στους χρήστες βελτιωμένη ορατότητα κόστους και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου ενεργειακού σχεδιασμού.
Με αυτόν τον τρόπο, ο Κάθετος Διάδρομος εδραιώνεται ως κρίσιμη οδός ενεργειακού εφοδιασμού για την περιοχή και ως ζωτικό εργαλείο για την ενίσχυση της διαφοροποίησης και της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
Για τη μεταβατική περίοδο μέχρι την πλήρη εφαρμογή των νέων προϊόντων, οι Διαχειριστές υποβάλλουν αίτημα στις αρμόδιες εθνικές ρυθμιστικές Αρχές για την παράταση της διαθεσιμότητας των υφιστάμενων προϊόντων έως τον Οκτώβριο του 2026, υποστηρίζοντας την ασφάλεια εφοδιασμού της Ουκρανίας κατά τη μεταβατική φάση.
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και ενεργειακών προκλήσεων, η συμφωνία μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη διαμόρφωση ενός πιο αξιόπιστου και ανταγωνιστικού ενεργειακού τοπίου στην Ευρώπη. Παράλληλα, επιβεβαιώνει την ορθότητα των ελληνικών θέσεων για την ανάγκη ενίσχυσης της ρυθμιστικής σταθερότητας.
Η εξέλιξη αυτή είναι αποτέλεσμα συντονισμένης προσπάθειας μεταξύ του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, του ΔΕΣΦΑ, της ΡΑΑΕΥ αλλά και της κοινοπραξίας που έχουν συστήσει οι όμιλοι AKTOR-ΔΕΠΑ, οι οποίοι εργάστηκαν από κοινού για την προώθηση ενός ξεκάθαρου και ανταγωνιστικού λειτουργικού πλαισίου. Η συμφωνία αποτελεί δε το αποτέλεσμα της πάγιας θέσης του επικεφαλής της Atlantic See, Αλέξανδρου Εξάρχου, ξεκινώντας από τις τοποθετήσεις του στο Νταβός και στη συνέχεια σε διεθνή φόρα και συνεντεύξεις του.
«Ελκυστικό εμπορικά»
Το project είχε -δε- αναδειχθεί διεθνώς και από τον υπουργό Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, ο οποίος επέμενε εμφατικά στη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών και στήριξης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να καταστεί εμπορικά πιο ελκυστικός και αξιόπιστος. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας είχε αναδείξει το θέμα κατά την πρόσφατη παρουσία του στην κορυφαία ενεργειακή διοργάνωση CERAWeek στο Χιούστον των Ηνωμένων Πολιτειών, τονίζοντας ότι «χρειάζεται τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου να συνεργαστούν, ώστε το προϊόν να γίνει πολύ πιο ελκυστικό εμπορικά. Χρειάζεται όμως, και όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στηρίξουν το εγχείρημα. Υπάρχει και η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξαλείψει κάθε μορφή ρυθμιστικής αβεβαιότητας, ώστε να υπάρχει για την αγορά ένα αξιόπιστο, ασφαλές και σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον».
Εφημερίδα Απογευματινή
