Ηχηρό σήμα κινδύνου για την πορεία της οικονομίας και την καθημερινότητα στην αγορά χτυπά ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, προειδοποιώντας ότι η νέα κρίση ακρίβειας που φέρνει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο δύσκολη από εκείνη του 2021-2022, όταν ο πληθωρισμός έτρεχε με διψήφια ποσοστά. Για τους πολίτες, το μήνυμα είναι ανησυχητικό. Αν η κρίση κλιμακωθεί, η ακρίβεια μπορεί να επιστρέψει με μεγαλύτερη ένταση και να επηρεάσει ξανά τρόφιμα και άλλα βασικά αγαθά, ενέργεια και υπηρεσίες.
Μιλώντας στο διεθνές φόρουμ του Economist στο Βουκουρέστι, ο διοικητής της ΤτΕ, ένας από τους λίγους ανθρώπους που έχει στη διάθεσή του στοιχεία και μελέτες, στις οποίες μπορούν να βασιστούν αξιόπιστες εκτιμήσεις για το άμεσο μέλλον, έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα πως η κατάσταση δεν είναι καθόλου απλή και ενδέχεται να ξεφύγει από τον έλεγχο. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί, τότε υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να ανατραπούν οι προβλέψεις όχι μόνο για την Ελλάδα (σ.σ. η ΤτΕ έχει ήδη προχωρήσει σε μια πρώτη αναθεώρηση για χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης), αλλά και συνολικά για την οικονομία της Ευρωζώνης, οδηγώντας σε επιβράδυνση της αύξησης του ΑΕΠ και σε έναν πληθωρισμό ιδιαίτερα υψηλό, ο οποίος μάλιστα θα διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Εφησυχασμός
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με τον Γιάννη Στουρνάρα, είναι ότι αυτήν τη φορά η κοινωνία δεν ξεκινά από το ίδιο σημείο, όπως το 2021. Τότε, νοικοκυριά και επιχειρήσεις δεν είχαν πρόσφατη εμπειρία από μεγάλες αυξήσεις τιμών και δεν περίμεναν ότι ο πληθωρισμός θα ξεπεράσει το 10%, καθώς είχε προηγηθεί μία μακρά περίοδος χαμηλού πληθωρισμού που είχε δημιουργήσει εφησυχασμό.
Σήμερα όμως, τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Η εμπειρία της ακρίβειας είναι ακόμη νωπή από τις διαδοχικές κρίσεις και αυτό επηρεάζει τη συμπεριφορά όλων. Οι επιχειρήσεις, φοβούμενες νέα άνοδο του κόστους, αυξάνουν πιο γρήγορα τις τιμές. Οι εργαζόμενοι πιέζουν πιο άμεσα για αυξήσεις μισθών, ώστε να μπορέσουν να τα βγάλουν πέρα. Και οι αγορές αντιδρούν πιο έντονα σε κάθε νέο σοκ. Αυτό δημιουργεί έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο: οι αυξήσεις φέρνουν νέες αυξήσεις και ο πληθωρισμός μπορεί να «κολλήσει» σε υψηλά επίπεδα για πολύ περισσότερο απ’ ό,τι στο παρελθόν.
Αλλεπάλληλα σοκ
Η νέα αυτή απειλή δεν έρχεται μόνη της. Προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη κατάσταση για την παγκόσμια οικονομία. Τα τελευταία χρόνια, οι πολίτες έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με αλλεπάλληλα σοκ: πανδημία, ενεργειακή κρίση, πόλεμο στην Ουκρανία και τώρα νέα ένταση στη Μέση Ανατολή. Δεδομένου λοιπόν του κινδύνου να υποστούν νέα ισχυρά πλήγματα στην αγοραστική τους δύναμη και στο επίπεδο ζωής τους, εκτιμάται ότι θα αντιδράσουν πολύ πιο γρήγορα και έντονα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι, αν δεν ληφθούν κατάλληλα μέτρα, θα μπορούσαμε να έρθουμε αντιμέτωποι με κοινωνικές αναταραχές μέσω αιτημάτων για αυξήσεις αποδοχών και πολιτικές στήριξης του εισοδήματος.
Ο Γιάννης Στουρνάρας προειδοποιεί ότι αυτή η συσσώρευση κρίσεων ενισχύει την αβεβαιότητα και δημιουργεί την αίσθηση ότι ο πληθωρισμός δεν μπορεί να ελεγχθεί εύκολα. Και όταν χαθεί αυτή η εμπιστοσύνη, τότε η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη, αφού οι τιμές αρχίζουν να ανεβαίνουν γρήγορα και ανεξέλεγκτα.
Στο επίκεντρο των αποφάσεων βρίσκεται και πάλι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία καλείται να ισορροπήσει σε μια πολύ λεπτή γραμμή. Από τη μία πρέπει να συγκρατήσει τον πληθωρισμό και, από την άλλη, να μην «πνίξει» την οικονομική ανάπτυξη. Ο διοικητής της ΤτΕ ξεκαθαρίζει ότι, αν υπάρξουν σημάδια πως ο πληθωρισμός παγιώνεται ή ότι οι προσδοκίες των πολιτών αλλάζουν προς το χειρότερο, τότε η ΕΚΤ θα πρέπει να δράσει άμεσα, ακόμη και με πιο αυστηρά μέτρα, όπως αυξήσεις επιτοκίων.
Παρότι αναγνωρίζει ότι σε σχέση με το 2021 οι κεντρικές τράπεζες είναι καλύτερα προετοιμασμένες και διαθέτουν περισσότερα εργαλεία, δεν κρύβει ότι η πρόκληση αυτήν τη φορά είναι μεγαλύτερη. Ο λόγος είναι ότι τα προβλήματα προέρχονται κυρίως από εξωτερικούς παράγοντες, όπως οι γεωπολιτικές εντάσεις, που δεν μπορούν να ελεγχθούν εύκολα με οικονομικά μέτρα.
Εφημερίδα Απογευματινή
