ΓΡΑΦΕΙ Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΑΡΓΚΟΒΑΣ*
Η γεωπολιτική αστάθεια υπήρξε ανέκαθεν ο μαύρος κύκνος της παγκόσμιας οικονομίας και η ανάφλεξη στον Κόλπο δεν αποτελεί εξαίρεση. Καθώς οι σεισμικές δονήσεις της σύγκρουσης μεταφέρονται από το μέτωπο στις διεθνείς αγορές, η ελληνική οικονομία καλείται να διαχειριστεί μια νέα φάση εισαγόμενης αβεβαιότητας. Αν το πρώτο κύμα των επιπτώσεων ήταν η βίαιη άνοδος των τιμών της ενέργειας, το δεύτερο και πιο επικίνδυνο κύμα αφορά τα απόνερα της κρίσης, δηλαδή τη διάχυση του πληθωρισμού σε όλη την αλυσίδα της πραγματικής οικονομίας. Η αρχική άνοδος στην τιμή του πετρελαίου λειτούργησε ως θρυαλλίδα, όμως το πρόβλημα πλέον μετατοπίζεται.
Παρακολουθούμε μια αλυσιδωτή αντίδραση ανατιμήσεων σε μια σειρά βασικών αγαθών, με αιχμή του δόρατος τα τρόφιμα. Το κόστος μεταφοράς, η αύξηση των πρώτων υλών και η διατάραξη των εφοδιαστικών αλυσίδων δημιουργούν εκρηκτικό μείγμα. Ο πληθωρισμός δεν είναι ένα στατικό φαινόμενο, αλλά μια δυναμική διαδικασία που, αν δεν ανακοπεί εγκαίρως, αποκτά μόνιμα χαρακτηριστικά. Ο μεγάλος κίνδυνος που ελλοχεύει σήμερα δεν είναι απλώς μια προσωρινή στενότητα, αλλά η διατήρηση της ακρίβειας σε βάθος χρόνου. Όταν οι τιμές στα τρόφιμα και τα είδη πρώτης ανάγκης παγιώνονται σε υψηλά επίπεδα, συντελείται μια βίαιη και αθόρυβη αναδιανομή του εισοδήματος. Αυτή η αναδιανομή λειτουργεί με αντίστροφη προοδευτικότητα, καθώς πλήττει δυσανάλογα τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, δεδομένου ότι ένα πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματός τους κατευθύνεται στην κάλυψη βασικών αναγκών. Η αγοραστική δύναμη των ασθενέστερων διαβρώνεται, το βιοτικό επίπεδο υποχωρεί και οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται, απειλώντας την κοινωνική συνοχή.
Στο ζήτημα αυτό πρέπει να είμαστε ειλικρινείς: τα επιδόματα τύπου Fuel pass δεν λύνουν το πρόβλημα. Είναι οξύμωρο να θεωρούμε ανακούφιση την παροχή επιδομάτων που προέρχονται από τα χρήματα των ίδιων των φορολογουμένων, τη στιγμή που η φορολογία στα καύσιμα στην Ελλάδα αγγίζει το 60%, τροφοδοτώντας την ακρίβεια στην πηγή της. Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη και αποτυπώνεται στα στοιχεία της Eurostat, όπου η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στην τελευταία θέση μαζί με τη Βουλγαρία σε όρους αγοραστικής δύναμης, επιδεινώνοντας τη θέση της σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση που ήταν προτελευταία. Αυτή η διάβρωση της αγοραστικής δύναμης απειλεί την κοινωνική συνοχή και δείχνει ότι οι προσωρινές ενισχύσεις δεν αρκούν.
Η αντιμετώπιση των συνεπειών του πολέμου απαιτεί στροφή από την επιδοματική πολιτική προς μια στρατηγική ενίσχυσης της προσφοράς, μείωσης των έμμεσων φόρων και τόνωσης του ανταγωνισμού. Ο στόχος μας πρέπει να είναι μόνο η διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας, αλλά και η αποτροπή μιας μόνιμης φτωχοποίησης των πιο ευάλωτων στρωμάτων της κοινωνίας μας.
*Καθηγητής Οικονοµικών στο Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
