ΓΡΑΦΕΙ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΔΑΛΗΣ
Μόλις πριν από έξι χρόνια, στις 20 Απριλίου 2020, το αμερικανικό αργό (WTI) κατέρρευσε ακόμα και στα -40 $, κλείνοντας την ημέρα εκείνη στα -37,63 δολάρια το βαρέλι. Οι έμποροι πλήρωναν για να ξεφορτωθούν φορτία, επειδή τότε δεν υπήρχε χώρος αποθήκευσης. Φυσικά το Brent είχε καταγράψει κι αυτό μεγάλη πτώση, αλλά δεν έπεσε σε αρνητικά επίπεδα και φρέναρε στα 16 $. Τότε η διαφορά (spread) ήταν τεράστια, με το WTI να είναι περίπου 53 δολάρια φθηνότερο. Η αγορά έλεγε τότε: «Δεν θέλω πετρέλαιο, γιατί δεν έχω πού να το αποθηκεύσω και ειδικά το αμερικανικό, που είναι εγκλωβισμένο στο εσωτερικό των ΗΠΑ».
Σήμερα, Απρίλιος του 2026, ακριβώς έξι χρόνια μετά, η εικόνα έχει αντιστραφεί πλήρως. Το αμερικανικό WTI την περασμένη Πέμπτη, με ένα άλμα της τάξης του 13%, ξεπέρασε την τιμή του Brent. Το WTI διαπραγματεύεται στα 112 δολάρια, ενώ το Brent στα 109. Έτσι, βρεθήκαμε να ζούμε ένα πολύ σπάνιο φαινόμενο, με το αμερικανικό πετρέλαιο να είναι ακριβότερο από το Brent. Σχεδόν πάντα ιστορικά, το βαρέλι Brent διαπραγματεύεται 2 με 5 δολάρια ακριβότερα από το WTI. Το spread λοιπόν έχει γυρίσει σε +3 δολάρια υπέρ του WTI. Με αποτέλεσμα η αγορά να ουρλιάζει και πάλι όπως πριν από 6 χρόνια. Μόνο που σήμερα ουρλιάζει από… την ανάποδη! Η αγορά σήμερα μας λέει λοιπόν το αντίθετο: «Σήμερα θέλω το αμερικανικό αργό, γιατί θεωρείται πιο άμεσα προσβάσιμο και λιγότερο εκτεθειμένο σε γεωπολιτικούς κινδύνους». Και η αντιστροφή αυτή θεωρώ ότι δεν είναι μια απλή τεχνική κίνηση. Είναι η αγορά που επαναπροσδιορίζει τι σημαίνει «ασφαλές πετρέλαιο» σε συνθήκες μεγάλης γεωπολιτικής κρίσης.
Το Brent, ως διεθνής δείκτης, είναι εκτεθειμένο στα Στενά του Ορμούζ, στις ιρανικές απειλές και στις επιθέσεις στα τάνκερ. Το WTI, αντίθετα, είναι εσωτερικό (domestic) αμερικανικό αργό, μακριά από τα choke points της Μέσης Ανατολής και τους κινδύνους εκεί. Τα διυλιστήρια και οι traders προτιμούν να πληρώσουν κάτι παραπάνω (premium) για να εξασφαλίσουν προμήθειες που δεν κινδυνεύουν να «κοπούν από τα κανόνια».
Η ιστορία λοιπόν γράφεται ανάποδα και είναι προφανές ακόμη και σε αμύητους στην πολύπλοκη βιομηχανία του αργού πετρελαίου. Το 2020 η αγορά απέρριπτε το αμερικανικό πετρέλαιο (WTI) γιατί θεωρούσε πολύ δυσκολότερη την πρόσβαση σε αυτό. Το 2026 προτιμά το αμερικανικό επειδή φοβάται ότι επειδή το βαρέλι Brent διαμορφώνεται από τις διεθνείς συνθήκες, μπορεί να μη φτάσει ποτέ στον προορισμό του. Κι εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι και στις δύο αυτές περιόδους ο πρόεδρος των ΗΠΑ, που τις χειρίστηκε, ήταν ο Ντόναλντ Τραμπ.
Για την Ελλάδα και την Ευρώπη, αυτή η αντιστροφή δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι μια πανάκριβη γεωπολιτική αναγκαιότητα. Τα ελληνικά διυλιστήρια, που παραδοσιακά «κοιτούσαν» προς την Ανατολή και το Brent, αναγκάζονται πλέον να στρέψουν το βλέμμα στον Ατλαντικό, πληρώνοντας το αμερικανικό αργό με «καπέλο» ασφαλείας. Για εμάς τους Ευρωπαίους, όταν το WTI ξεπερνά το Brent, η αγορά μας στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: Η ασφάλεια του εφοδιασμού έχει πλέον μεγαλύτερη αξία από την ίδια την τιμή του προϊόντος.
*Οικονοµολόγος µε ειδικότητα την Οικονοµετρία
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
