Επειτα από μήνες πολιτικής στασιμότητας, οι Ευρωπαίοι νομοθέτες έκαναν ένα αποφασιστικό βήμα προς την υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ, ενός εγχειρήματος που θεωρείται ολοένα και πιο κρίσιμο για τη χρηματοοικονομική κυριαρχία και το τεχνολογικό μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Σύμφωνα με προσχέδιο κειμένου, που αποκαλύπτει το Euronews, οι διαπραγματευτές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία για βασικά στοιχεία της προτεινόμενης νομοθεσίας.
Ο συμβιβασμός αφορά τον σχεδιασμό του ψηφιακού ευρώ, το οποίο πλέον θα λειτουργεί ως ενιαίο σύστημα, ικανό να χρησιμοποιείται τόσο διαδικτυακά όσο και εκτός σύνδεσης· μια σημαντική αλλαγή που επαναφέρει δυναμική στο εγχείρημα.
Στον πυρήνα του προηγούμενου αδιεξόδου βρισκόταν πρόταση του Fernando Navarrete, εισηγητή του θέματος στο Κοινοβούλιο, να περιοριστεί το ψηφιακό ευρώ αποκλειστικά σε offline χρήση. Οι επικριτές υποστήριξαν ότι ένας τέτοιος περιορισμός θα υπονόμευε τη χρησιμότητά του σε μια ολοένα πιο ψηφιακή οικονομία. Η απόφασή του να αποσύρει τη θέση αυτή ουσιαστικά ξεμπλόκαρε τις διαπραγματεύσεις και επανεκκίνησε τη νομοθετική διαδικασία.
Τεχνική ετοιμότητα. Ενώ οι νομοθέτες διαπραγματεύονται τις τελικές λεπτομέρειες, η ΕΚΤ προχωρά με τις τεχνικές προετοιμασίες. Ο Piero Cipollone, επικεφαλής της ομάδας εργασίας για το ψηφιακό ευρώ, έχει τονίσει ότι οι υποδομές προχωρούν με ταχείς ρυθμούς, αλλά δεν μπορούν να προχωρήσουν χωρίς νομική βάση. «Το Ευρωσύστημα σημειώνει πρόοδο ώστε να διασφαλίσει ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί σε όλη την Ευρωζώνη και θα καλύπτει όλες τις απαιτήσεις», δήλωσε ενώπιον των ευρωβουλευτών. «Ωστόσο, η έκδοσή του θα εξεταστεί μόνο όταν τεθεί σε ισχύ η σχετική νομοθεσία», πρόσθεσε.
Πλατφόρμα DLT. Κομβικό ορόσημο αποτελεί η ανάπτυξη του «Pontes», μιας πλατφόρμας DLT, που αναμένεται να ξεκινήσει δοκιμές το 2026. Το σύστημα αυτό θα στηρίξει πανευρωπαϊκά δίκτυα πληρωμών, τα οποία φιλοδοξούν να αποτελέσουν εναλλακτική λύση απέναντι στους υφιστάμενους παγκόσμιους παρόχους, επιτρέποντας ασφαλείς και αποδοτικές συναλλαγές χωρίς την ανάγκη μεσαζόντων.
Προσοχή στο ψηφιακό πορτοφόλι. Παρά την πρόοδο, παραμένουν ανοιχτά ορισμένα κρίσιμα ζητήματα. Μεταξύ αυτών είναι τα «όρια κατοχής» -το μέγιστο ποσόν που μπορεί να διατηρεί ένας χρήστης σε ψηφιακό πορτοφόλι- και οι μηχανισμοί αποζημίωσης για τις εμπορικές τράπεζες που θα παρέχουν σχετικές υπηρεσίες.
Οι τρέχουσες προτάσεις κάνουν λόγο για όριο περίπου 3.000 έως 4.000 ευρώ ανά χρήστη. Στόχος είναι να αποτραπούν μαζικές μετακινήσεις καταθέσεων από τις παραδοσιακές τράπεζες, που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ιδίως σε περιόδους κρίσης. Παράλληλα, τα μοντέλα αποζημίωσης αποσκοπούν στο να διασφαλίσουν τη συμμετοχή των τραπεζών στο νέο οικοσύστημα. Τα ζητήματα αυτά θα βρεθούν στο επίκεντρο των επόμενων διαπραγματεύσεων, με την καθοριστική ψηφοφορία να αναμένεται στην Επιτροπή Οικονομικών του Ευρωκοινοβουλίου πριν από το καλοκαίρι.
Προσβασιμότητα. Πέρα από τα οικονομικά και γεωπολιτικά ζητήματα, η προσβασιμότητα αποτελεί επίσης βασική πρόκληση. Οι αρμόδιοι φορείς υπογραμμίζουν ότι το ψηφιακό ευρώ πρέπει να είναι διαθέσιμο σε όλους τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν είναι εξοικειωμένοι με τις ψηφιακές τεχνολογίες. Υπολογίζεται ότι περίπου 30 εκατομμύρια άτομα με προβλήματα όρασης ζουν στην Ε.Ε., ενώ περισσότεροι από ένας στους πέντε Ευρωπαίους δηλώνουν ότι δεν αισθάνονται άνετα με τη χρήση ψηφιακών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Η διασφάλιση της συμπερίληψης θα απαιτήσει στοχευμένες πολιτικές, εκστρατείες ενημέρωσης και φιλικό σχεδιασμό. «Το ψηφιακό ευρώ πρέπει να είναι προσβάσιμο σε όλους», υπογράμμισε ο Cipollone.
Εφόσον συνεχιστεί η πρόοδος, η ΕΚΤ σχεδιάζει να ξεκινήσει πιλοτικές δοκιμές γύρω στο 2027, με πλήρη εφαρμογή πιθανώς έως το τέλος της δεκαετίας. Αναμένεται μια σταδιακή υλοποίηση, που θα επιτρέψει την παρακολούθηση των επιπτώσεων και την προσαρμογή του συστήματος όπου χρειάζεται. Οι αξιωματούχοι επιμένουν ότι τα μετρητά θα παραμείνουν βασικός πυλώνας του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το ψηφιακό ευρώ προορίζεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά.
Στρατηγική «απεξάρτησης»
Πέρα από τις τεχνικές παραμέτρους, το ψηφιακό ευρώ αποκτά αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία. Οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για την εξάρτηση της Ενωσης από ξένους παρόχους πληρωμών, όπως η Visa και η Mastercard. Σήμερα, σχεδόν τα δύο τρίτα των συναλλαγών με κάρτες στην Ευρωζώνη διεκπεραιώνονται από μη ευρωπαϊκές εταιρείες, γεγονός που εγείρει ανησυχίες για την ανθεκτικότητα, την αυτονομία και την οικονομική ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός στον τομέα των ψηφιακών χρηματοοικονομικών εντείνεται. Οι ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει πιο ευνοϊκή στάση απέναντι στα κρυπτονομίσματα και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, ενώ οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως επιταχύνουν τα δικά τους σχέδια για CBDC (Ψηφιακά Νομίσματα Κεντρικής Τράπεζας).
Για την Ευρώπη, το ψηφιακό ευρώ θεωρείται πλέον απαραίτητο εργαλείο για τη διατήρηση της θέσης της στο εξελισσόμενο χρηματοοικονομικό σύστημα. Αυτή η αίσθηση επείγοντος υπογραμμίστηκε σε πρόσφατη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου οι ηγέτες της Ε.Ε. έθεσαν στόχο την ολοκλήρωση της σχετικής νομοθεσίας έως το τέλος του 2026.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
