Νέα ανησυχία προκαλεί στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου, οι οποίες ξεπέρασαν τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τα τέλη του 2022. Οι εξελίξεις ενισχύουν τους φόβους για έναν δύσκολο χειμώνα και επαναφέρουν στο προσκήνιο τις προειδοποιήσεις που είχαν διατυπώσει τους προηγούμενους μήνες ο επικεφαλής της AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, και ο πρόεδρος της METLEN, Ευάγγελος Μυτιληναίος.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα περιορισμένα ευρωπαϊκά αποθέματα, οι διαταραχές στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τη Μέση Ανατολή και η εξάρτηση της Ευρώπης από τις βραχυπρόθεσμες αγορές για την εξασφάλιση των αναγκαίων ποσοτήτων.
Φυσικό αέριο: Έντονη άνοδος και απότομη διόρθωση
Στις 20 Οκτωβρίου, τα συμβόλαια αναφοράς TTF στην Ολλανδία ξεπέρασαν προσωρινά τα 90 ευρώ/MWh, με την τιμή να φτάνει περίπου στα 89,6 ευρώ/MWh σε συγκεκριμένη φάση της συνεδρίασης. Στη συνέχεια, ωστόσο, ακολούθησε απότομη διόρθωση, καθώς οι επενδυτές προχώρησαν σε ρευστοποιήσεις για να κατοχυρώσουν τα κέρδη τους.
Τα συμβόλαια υποχώρησαν έως και 5,3% προς το τέλος της συνεδρίασης, διαγράφοντας τα προηγούμενα κέρδη. Η εξέλιξη συνέπεσε με την πτώση των τιμών του πετρελαίου, μετά τη δημοσιοποίηση ανεπιβεβαίωτων πληροφοριών για νέα διπλωματική πρωτοβουλία του Κατάρ και του Πακιστάν με στόχο την επανέναρξη συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν.
Παρά την υποχώρηση, οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου παραμένουν υπερδιπλάσιες σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Οι διαταραχές στις προμήθειες LNG από τη Μέση Ανατολή και η χαμηλή πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών διατηρούν την ανησυχία για την επάρκεια εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα.
Στα 247,82 ευρώ/MWh η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος στην Ελλάδα
Η άνοδος του φυσικού αερίου μεταφέρεται και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, επιβαρύνοντας τις χώρες που εξακολουθούν να βασίζονται σε σημαντικό βαθμό στο συγκεκριμένο καύσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή τους.
Στην Ελλάδα, η μέση χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώθηκε στις 19 Οκτωβρίου στα 247,82 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023. Για την επόμενη ημέρα, η τιμή είχε διαμορφωθεί στα 240,5 ευρώ/MWh.
Οι τιμές αποτυπώνουν την έκθεση της εγχώριας αγοράς στις διακυμάνσεις του φυσικού αερίου, παρά τη σημαντική διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Εξάρχου: Προειδοποιήσεις από την άνοιξη για ελλείψεις και ανατιμήσεις
Από τους πρώτους που είχαν επισημάνει τους κινδύνους για τον ευρωπαϊκό εφοδιασμό ήταν ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου.
Στις 23 Απριλίου 2026, μιλώντας στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, είχε προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη αντιμετώπιζε σοβαρό κίνδυνο ελλείψεων φυσικού αερίου τον επόμενο χειμώνα, με πιθανές συνέπειες την αύξηση των τιμών και την ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων.
Είχε ασκήσει κριτική στην ευρωπαϊκή στρατηγική, επισημαίνοντας ότι η υπερβολική εξάρτηση από την αγορά άμεσης παράδοσης LNG, χωρίς επαρκείς μακροπρόθεσμες συμφωνίες, αφήνει την Ευρώπη εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις.
Κατά την εκτίμησή του, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί σε μειονεκτική θέση στον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία LNG, ιδιαίτερα εάν αυξηθεί η ζήτηση από την Ασία ή επιδεινωθούν οι γεωπολιτικές συνθήκες. Για την αντιμετώπιση του κινδύνου είχε προτείνει την επιτάχυνση των μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας και την ανάπτυξη πρόσθετων υποδομών εισαγωγής, μεταξύ των οποίων νέοι πλωτοί σταθμοί αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG (FSRU) στην Ελλάδα.
Στις 4 Σεπτεμβρίου, στο Thessaloniki Metropolitan Summit, ο κ. Εξάρχου είχε εκτιμήσει ότι οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και τα 110 ευρώ/MWh. Είχε προειδοποιήσει, παράλληλα, ότι μια νέα ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία, με υψηλότερο πληθωρισμό, πιέσεις στα επιτόκια, αυξημένο κόστος χρηματοδότησης και επιβράδυνση των επενδύσεων.
Στις 24 Σεπτεμβρίου επανήλθε, προειδοποιώντας για δύσκολο χειμώνα, με τις τιμές του φυσικού αερίου κοντά στα 100 ευρώ/MWh και ισχυρές πιέσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Στις 16 Οκτωβρίου, σε δηλώσεις του στην S&P Global Energy, ζήτησε πρόσθετες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις, όπως επιδοτήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και μειώσεις στα τέλη μεταφοράς φυσικού αερίου, προκειμένου να περιοριστούν οι συνέπειες της κρίσης.
Μυτιληναίος: Ο κίνδυνος να πληρώσει ακριβότερα η Ευρώπη το LNG
Αντίστοιχες προειδοποιήσεις είχε διατυπώσει από τις 13 Μαΐου ο πρόεδρος της METLEN, Ευάγγελος Μυτιληναίος, μιλώντας στο Energy Transition Summit των Financial Times και της «Καθημερινής» στην Αθήνα.
Ο κ. Μυτιληναίος είχε χαρακτηρίσει τη χαμηλή πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την ευρωπαϊκή οικονομία. Όπως ανέφερε τότε, τα αποθέματα βρίσκονταν περίπου στο 30%, έναντι 50% την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η καθυστέρηση στην αναπλήρωσή τους δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, τις προϋποθέσεις για νέες αυξήσεις τιμών, ιδιαίτερα σε περίπτωση μεταβολής των καιρικών συνθηκών ή ενίσχυσης της ζήτησης LNG στην Ασία.
Την περίοδο εκείνη, οι τιμές κινούνταν περίπου στα 40-45 ευρώ/MWh, επίπεδα που, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν αποτύπωναν πλήρως τους κινδύνους. Είχε προειδοποιήσει ότι, εάν περισσότερα φορτία LNG κατευθύνονταν προς την Άπω Ανατολή, η Ευρώπη θα αναγκαζόταν να προσφέρει υψηλότερες τιμές για να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες ποσότητες.
Ο επικεφαλής της METLEN είχε αποκαλύψει, επίσης, ότι ο όμιλος είχε προχωρήσει σε αντιστάθμιση κινδύνου για τις ανάγκες του σε φυσικό αέριο τόσο για το 2026 όσο και για το 2027. Η συγκεκριμένη κίνηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί βασική πρώτη ύλη τόσο για την ηλεκτροπαραγωγή όσο και για τις βιομηχανικές δραστηριότητες της εταιρείας.
Παράλληλα, είχε εκφράσει επιφυλάξεις για την ευρωπαϊκή απόφαση απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, υποστηρίζοντας ότι ο περιορισμός των διαθέσιμων πηγών εφοδιασμού, χωρίς την εξασφάλιση επαρκών εναλλακτικών ποσοτήτων, αυξάνει τους κινδύνους για τις τιμές και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
O αυξανόμενος ανταγωνισμός για LNG
Οι σημερινές εξελίξεις αναδεικνύουν δύο βασικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής αγοράς: τα περιορισμένα αποθέματα ενόψει του χειμώνα και τη μεγάλη εξάρτηση από τις βραχυπρόθεσμες αγορές LNG.
Στα μέσα Οκτωβρίου, η πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών παρέμενε περίπου στο 75%, σε χαμηλό επίπεδο για την εποχή. Στη Γερμανία, το αντίστοιχο ποσοστό μόλις ξεπερνούσε το 61%.
Οι ήπιες θερμοκρασίες του Οκτωβρίου διευκολύνουν την αναπλήρωση των αποθεμάτων, χωρίς όμως να εξαλείφουν τους κινδύνους. Εάν επικρατήσουν χαμηλές θερμοκρασίες ή συνεχιστούν οι διαταραχές στις παραδόσεις LNG από τη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί να ανταγωνιστεί εντονότερα τις ασιατικές αγορές για την εξασφάλιση φορτίων, ασκώντας νέες ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο, από όπου προερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Όσο οι εξαγωγές παραμένουν διαταραγμένες και η γεωπολιτική αβεβαιότητα συνεχίζεται, η ευρωπαϊκή αγορά αναμένεται να χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταβλητότητα.
Το κρίσιμο ερώτημα για τον χειμώνα
Η άνοδος του φυσικού αερίου δημιουργεί νέες πιέσεις στην οικονομία, στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητά τους και αυξάνοντας το κόστος λειτουργίας των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν οι τιμές θα ξεπεράσουν τα 100 ευρώ/MWh, πόσο διάστημα θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα και κατά πόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα καταφέρουν να περιορίσουν τις επιπτώσεις στην οικονομία.
