oν νέο ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν η Ελλάδα, το Ισραήλ και η Κύπρος στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής σηματοδοτεί η σημερινή τριμερής σύνοδος στην Ιερουσαλήμ, παρουσία των Κυριάκου Μητσοτάκη, Μπενιαμίν Νετανιάχου και Νίκου Χριστοδουλίδη. Σε μια γεωπολιτική συγκυρία πολύ ιδιαίτερη όσο και ρευστή, καθώς αναζητούνται νέες γραμμές σταθερότητας και ισορροπίες σε μια γενικώς αποσταθεροποιημένη ζώνη μετά την κατάρρευση της Συρίας και την πρόσφατη πολεμική σύγκρουση του Ισραήλ με τη Χαμάς και το Ιράν. Και με την Τουρκία σε στρατηγική αμηχανία να διεκδικεί συχνά με σπασμωδικές κινήσεις θέση και ρόλο στο ενεργειακό παιχνίδι, βλέποντας ότι τα τεράστια αποθέματα υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες ζώνες Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου καθώς και η ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα των τριών χωρών την οδηγούν στη γωνία των περιφερειακών και ενεργειακών εξελίξεων. Με ό,τι συνέπειες θα έχει τέτοια εξέλιξη στην τουρκική οικονομία, η οποία σε μεγάλο βαθμό δείχνει να εξαρτάται από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Ο κ. Μητσοτάκης πριν από την τριμερή θα έχει κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ισραηλινό ομόλογό του, ενώ θα επισκεφθεί επίσης τη Ραμάλα, όπου θα έχει συνάντηση με τον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς. Ο πρωθυπουργός είχε επισκεφθεί το Ισραήλ και είχε συναντήσει τον Νετανιάχου καθώς και τον πρόεδρο του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, τον περασμένο Μάρτιο και ήταν από τους πρώτους ηγέτες που είχαν επισκεφθεί το Ισραήλ μόλις λίγες ημέρες μετά την 7η Οκτωβρίου του 2023. Κυβερνητικές πηγές υπογραμμίζουν ότι η Ελλάδα, ως έντιμος συνομιλητής των χωρών της περιοχής, είναι έτοιμη να συμβάλει στην επόμενη μέρα του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, τόσο ανθρωπιστικά και μέσω της συμμετοχής της στην ανοικοδόμηση όσο και μέσω της συμμετοχής της στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης. Σημειώνεται πως η πρόθεση της Τουρκίας να συμμετάσχει στρατιωτικά σε αυτήν τη δύναμη αντιμετωπίζεται από την ισραηλινή πλευρά περίπου ως εχθρική ενέργεια. Και αυτό βεβαίως καθώς η Άγκυρα τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της Χαμάς στην πρόσφατη πολεμική σύγκρουση, ενώ και με την υπογραφή της στη συμφωνία ειρήνης ως εγγυήτρια δύναμη αντιμετωπίζεται με μεγάλη επιφυλακτικότητα από τη Δύση και ειδικότερα από την Ουάσινγκτον.
Σε αυτήν τη συγκυρία έρχεται η στρατηγική σχέση Ελλάδας – Ισραήλ, μέσω και του τριμερούς άξονα συνεργασίας με την άμυνα και την ασφάλεια στο επίκεντρο και ακολούθως την ενέργεια. Την ώρα που η Αθήνα και η Λευκωσία τρέχουν με μεγάλες ταχύτητες εξοπλιστικές συμφωνίες με την ισραηλινή πολεμική βιομηχανία, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται η εγκατάσταση της αντιαεροπορικής άμυνας Barak MX στην Κύπρο και των αντιαρματικών συστημάτων Spike NLOS στον Έβρο και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Και τα δύο αυτά αμυντικά συστήματα έχουν ήδη αρχίσει να εντάσσονται σε επιχειρησιακό και τακτικό επίπεδο.
Ταυτόχρονα αναμένεται να συζητηθεί και η προοπτική περαιτέρω ενίσχυσης του σχήματος «3+1» με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, ως μέρος μιας ευρύτερης δυναμικής περιφερειακής ενσωμάτωσης για ενίσχυση του ρόλου της ΝΑ Μεσογείου ως γέφυρας στρατηγικής, ενεργειακής και οικονομικής διασύνδεσης. Η σύνοδος του τριμερούς σχήματος σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών στην Αθήνα είχε προσδώσει νέα δυναμική στη συνεργασία, ενώ πρόσφατα συνεδρίασε και το σχήμα «3+1» σε επίπεδο υπουργών Ενέργειας.
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στον τομέα των διασυνδεδεμένων ενεργειακών υποδομών και στην ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ – Κύπρου και Ελλάδας, με στόχο την παροχή πολιτικής ώθησης σε υφιστάμενα και νέα ενεργειακά έργα, αξιοποιώντας και το πρόσφατο θετικό μομέντουμ που δημιουργεί η υπογραφή της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου και Λιβάνου. Ειδικότερα, όσον αφορά την Κύπρο, η αναβάθμιση των σχέσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κυπριακής Δημοκρατίας αλλάζει τα γεωστρατηγικά δεδομένα και αυτό καθώς η Κύπρος λόγω και της γεωγραφικής θέσης της μπορεί να λειτουργήσει ως προκεχωρημένο φυλάκιο της Δύσης στη ΝΑ Μεσόγειο. «Η σύνοδος αποτελεί ευκαιρία επιβεβαίωσης του ευρύτερου στρατηγικού πλέγματος συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί μεταξύ των τριών χωρών», ανέφερε σχετικά ο Κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης,
Δύναμη ταχείας αντίδρασης από Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρο
Γενική ταραχή και ανθελληνική και αντισραηλινή υστερία έχουν προκαλέσει στην Τουρκία δημοσιεύματα σε ελληνικά και ισραηλινά ΜΜΕ για την υπό διαμόρφωση δύναμη ταχείας αντίδρασης Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου, με στόχο την ανάσχεση της τουρκικής επιθετικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η δύναμη -βάσει των δημοσιευμάτων- θα αποτελείται αρχικά από 2.500 άνδρες: 1.000 στρατιώτες από το Ισραήλ, 1.000 από την Ελλάδα και 500 από την Κύπρο, με ανάπτυξη σε νησιά όπως η Ρόδος και η Κάρπαθος και υποστηρικτική υποδομή σε ισραηλινό και κυπριακό έδαφος. Το σχέδιο θεωρητικά θα περιλαμβάνει συνδυασμό χερσαίων, αεροπορικών και ναυτικών όπλων με τουλάχιστον μία μοίρα της ισραηλινής και μία της Ελληνικής Αεροπορίας να τίθενται υπό κοινή διοίκηση, καθώς και πολεμικά πλοία και υποβρύχια των δύο χωρών που θα επιχειρούν σε συντονισμένες περιπολίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αθήνα και Τελ Αβίβ δεν επιβεβαιώνουν τις πληροφορίες αυτές τουλάχιστον για την ώρα, ενώ ο Κύπριος υπουργός Άμυνας, Βασίλης Πάλμας, προχώρησε σε… μισή διάψευση. Και ενώ η προοπτική συγκρότησης του άξονα αποτροπής ταχείας αντίδρασης φαίνεται να συζητείται και να βρίσκει θετική απήχηση σε πολιτικούς κύκλους και στις τρεις χώρες. «Τέτοιο ενδεχόμενο δεν έχει, μέχρι σήμερα, τεθεί επίσημα προς συζήτηση ούτε έχει εξεταστεί σε επίπεδο σχεδιασμού η συγκρότηση οποιουδήποτε στρατιωτικού σχηματισμού», ανέφερε ο κ. Πάλμας. «Μια τέτοια πρωτοβουλία θα συνιστούσε πρωτίστως μια μεγάλη πολιτική απόφαση από τις τρεις χώρες και όχι αποτέλεσμα διαβούλευσης μεταξύ στρατιωτικών. Πρόκειται για ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας», συμπλήρωσε ο Κύπριος υπουργός Άμυνας επισημαίνοντας ότι, επί του παρόντος, δεν είναι δυνατόν να προεξοφληθεί κατά πόσο ο τριμερής σχηματισμός θα προχωρήσει και θα υλοποιηθεί στο μέλλον. Αφήνοντας ουσιαστικά, ανοιχτή αυτήν την προοπτική, η οποία αν τελικά πάρει σάρκα και οστά στο αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα αναμένεται να δημιουργήσει νέα γεωστρατιωτικά δεδομένα.
Σε δημοσίευμά της η «Milliyet» περιγράφει τη συγκρότηση τριμερούς στρατιωτικής δύναμης ταχείας αντίδρασης, ως «επιθετικό δόγμα» έναντι της Τουρκίας και κάνει αναφορά σε δημοσίευμα του ισραηλινού «Ynet», το οποίο αναφέρει ότι η ενισχυμένη συνεργασία Τελ Αβίβ–Αθήνας–Λευκωσίας στοχεύει στη δημιουργία ενός νέου άξονα αποτροπής απέναντι στη διαρκώς αυξανόμενη τουρκική στρατιωτική ισχύ. Η Τουρκία περιγράφεται ως δύναμη με διευρυμένη ναυτική κινητικότητα, αυξημένη αεροπορική ισχύ και ενισχυμένη θέση μετά τη συμφωνία με τη Λιβύη, Το ισραηλινό δημοσίευμα δίνει ιδιαίτερο βάρος στην προστασία των ενεργειακών διαδρομών με αναφορά ως παράδειγμα στο σαμποτάζ του αγωγού Nord Stream στη Βαλτική και στην ανησυχία που υπάρχει σε Ελλάδα, Ισραήλ, Κύπρο για ανάλογες επιχειρήσεις κατά υποθαλάσσιων υποδομών. Αναφέρεται επίσης στην πρόθεση της Λευκωσίας για αξιοποίηση της Κύπρου ως ευρύτερου logistics hub, καθώς και η επιδίωξη της Αθήνας να εγκαταστήσει σταθερό χώρο ασκήσεων στον άξονα Ρόδου – Καρπάθου.
Εφημερίδα Απογευματινή
