Με την Αθήνα και την Άγκυρα να ανακοινώνουν από κοινού τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, που θα πραγματοποιηθεί στις 11 Φεβρουαρίου στην Τουρκία, η γειτονική χώρα κατά πάγια τακτική δυναμιτίζει εκ νέου τον διάλογο, επαναφέροντας στο προσκήνιο δύο κομβικά ζητήματα της αναθεωρητικής ατζέντας της: την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και την αμφισβήτηση της οριοθέτησης της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Ρεπορτάζ: Δημήτρης Κρικέλας
Με προκλητική ανακοίνωση το τουρκικό υπουργείο Άμυνας προτάσσει το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και απαντά στις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού για το δικαίωμα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Αγνοώντας το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Άγκυρα δηλώνει πως οι ελληνικές αποφάσεις «δεν παράγουν κανένα νομικό αποτέλεσμα» για την Τουρκία και επαναφέρει την έννοια των «θαλάσσιων τουρκικών ζωνών», βάζοντας στο τραπέζι το «καζάν – καζάν» περί «δίκαιης» κατανομής στο Αιγαίο.
Τι απαντά η Αθήνα
Στις νέες προκλήσεις η Αθήνα απαντά με ψυχραιμία, με τον Παύλο Μαρινάκη να τονίζει πως η Ελλάδα προσέρχεται στον διάλογο λαμβάνοντας υπόψη το Διεθνές Δίκαιο και χωρίς καμία απολύτως διάθεση υποχώρησης. Παράλληλα, διπλωματικές πηγές επαναλαμβάνουν τις εθνικές «κόκκινες γραμμές», στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα: η Αθήνα συζητά μία και μόνη διαφορά, την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας, ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν μπαίνουν στο τραπέζι.
Και ενώ η Άγκυρα επιδιώκει να κρατά ανοιχτό το πεδίο των ανυπόστατων αξιώσεών της, μία στρατηγική που η τουρκική διπλωματία ακολουθεί διαχρονικά, προσαρμόζοντάς την κάθε φορά στις διεθνείς και περιφερειακές συγκυρίες, η Αθήνα επιχειρεί να αποτρέψει προσπάθειες «συμψηφισμού» ή έμμεσης αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων, μετατοπίζοντας τη συζήτηση από το «τι διεκδικεί η Τουρκία» στο «τι δικαιούται και ασκεί η Ελλάδα». Η ελληνική διπλωματία απαντά επενδύοντας στην ενίσχυση των στρατηγικών συμμαχιών της, τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία όσο και με χώρες-κλειδιά της Ανατολικής Μεσογείου, όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος, με στόχο να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλέγμα αποτροπής και σταθερότητας.
Το χρονικό των προκλήσεων
Η χρονική συγκυρία των τουρκικών προκλήσεων δεν είναι τυχαία. Έρχεται έπειτα από παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου τον Δεκέμβριο και την πρώτη εμπλοκή ελληνικών και τουρκικών μαχητικών στο Ανατολικό Αιγαίο ύστερα από τρία χρόνια «ήρεμων νερών». Ακολούθησε η αναβάθμιση δύο NAVTEX σε «επ’ αόριστον» που αμφισβητούσαν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και ανακύκλωναν το αφήγημα περί αποστρατιωτικοποιημένων νησιών.
Διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι η στάση της Τουρκίας, σε συνδυασμό με το casus belli και τη διαρκή αναθεωρητική στρατηγική, όχι μόνο δεν περιορίζει αλλά και νομιμοποιεί την Ελλάδα να ασκεί το δικαίωμα νόμιμης άμυνας, όπως ορίζει το άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Λίγες ημέρες αργότερα, με αφορμή το τραγικό ναυάγιο στη Χίο, η Τουρκία επανήλθε αμφισβητώντας την ελληνική δικαιοδοσία. Ελληνικές στρατιωτικές πηγές τόνιζαν με νόημα τον παράνομο χαρακτήρα του υδρογραφικού σταθμού Σμύρνης, καθώς η αρμοδιότητα ανήκει αποκλειστικά στην Ελλάδα, ενώ το σημείο του ναυαγίου βρισκόταν μόλις 200 μέτρα από τις ακτές της Χίου, εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν θα πραγματοποιηθεί υπό τη σκιά αυτών των προκλήσεων, με την Ελλάδα να επιμένει στις θέσεις της και να διατηρεί τον έλεγχο του διαλόγου σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, ενώ η Τουρκία συνεχίζει την αναθεωρητική πολιτική της στο Αιγαίο.
Μητσοτάκης: «Θα πάω στην Τουρκία με ξεκάθαρα σημεία
«Με τον Κάθετο Διάδρομο θέλουμε να γίνουμε αρχιτέκτονες στη νέα δομή ενέργειας της Ευρώπης και θέλουμε επίσης να δούμε σύντομα κοιτάσματα με Chevron και Exxon»
Κυριάκος Μητσοτάκης
Ρεπορτάζ: Σπύρος Κάραλης
Με εκτενείς αναφορές στη νέα δυναμική ισχύος της Ελλάδας ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε ένα πρώτο μήνυμα με αποδέκτη τον Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο θα συναντήσει την ερχόμενη Τετάρτη, στην Άγκυρα, επαναλαμβάνοντας την πάγια εθνική θέση πως δηλαδή, υπάρχει μία και μόνο διαφορά στα ελληνοτουρκικά και αυτή αφορά την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Ο πρωθυπουργός μιλώντας στον αρχισυντάκτη του «Foreign Policy», Ράβι Άγκραουαλ τόνισε πως η Ελλάδα είναι σε πολύ πιο ισχυρή θέση απ’ ό,τι ήταν πριν από πέντε χρόνια καθώς έχουν ενισχυθεί σε σημαντικό βαθμό οι Ένοπλες Δυνάμεις, εκτιμώντας ταυτόχρονα πως ο ίδιος δεν βλέπει κλιμάκωση των εντάσεων στο Αιγαίο ή αλλού. «Και ο κ. Ερντογάν και εγώ είμαστε πεπειραμένοι ηγέτες», σημείωσε υπογραμμίζοντας τη σημασία που έχει η διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας. «Η γεωγραφία δεν αλλάζει. Υπάρχουν ήδη αρκετές προκλήσεις στην περιοχή και δεν χρειάζεται να προστεθούν νέες», πρόσθεσε και αναφερόμενος στο ταξίδι στην τουρκική πρωτεύουσα, τόνισε: «Στόχος είναι να έχουμε μια εποικοδομητική συζήτηση και μια ειλικρινή σχέση. Προσωπικά, θα πάω στην Άγκυρα με ξεκάθαρα σημεία».
Ο πρωθυπουργός έστειλε όμως, παράλληλα, ένα δεύτερο μήνυμα, αυτήν τη φορά με αποδέκτες τους μεγάλους γεωπολιτικούς πρωταγωνιστές σε μια συγκυρία κατά την οποία το διεθνές περιβάλλον αναδιατάσσεται δραματικά και με όρους που δεν παραπέμπουν τόσο στο Διεθνές Δίκαιο όσο στη δυναμική της αποτροπής. Ο κ. Μητσοτάκης πατώντας σε λεπτές ισορροπίες ως πρωθυπουργός χώρας-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης διατηρώντας όμως, ταυτόχρονα ισχυρή σχέση στρατηγικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μίλησε για τα ρήγματα στις ευρω-ατλαντικές σχέσεις αναγνωρίζοντας κατ’ αρχάς πως οι δεσμοί που διαμόρφωσαν τη δυτική παγκόσμια τάξη «έχουν εξασθενήσει», υπογραμμίζοντας πάντως ότι «είναι ακόμα εκεί». «Θα ήταν αφελές να πούμε ότι αυτήν τη στιγμή η Ευρώπη μπορεί να αμυνθεί για τον εαυτό της από μόνη της», είπε επισημαίνοντας παράλληλα την «προνομιακή αμυντική συνεργασία» της Ελλάδας με τις ΗΠΑ στο πλαίσιο της διμερούς αμυντικής συμφωνίας και διευκρινίζοντας πως μιλά «ως περήφανος Ευρωπαίος». Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε πως ο ίδιος θα συνεχίσει να εργάζεται για την υπέρβαση των προβλημάτων στις ευρωατλαντικές σχέσεις.
Μιλώντας για τον διεθνή ρόλο της χώρας αυτή την κρίσιμη περίοδο επανέλαβε πως η Ελλάδα είναι σταθερός υπερασπιστής του Διεθνούς Δικαίου, με την επισήμανση ότι ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ προτάσσει διαχρονικά την αρχή ότι οι περιφερειακές διαφορές μπορούν να επιλυθούν στη βάση των διεθνών κανόνων. Ξεκαθάρισε πάντως ότι δεν αγνοεί τις μεγάλες αλλαγές που συντελούνται. «Δεν είμαστε αφελείς, καταλαβαίνουμε ότι σε αυτούς τους ταραγμένους καιρούς είναι σημαντικό να χτίζουμε τις δικές μας αμυντικές ικανότητες», είπε προσθέτοντας ότι οι διεθνείς σχέσεις έχουν γίνει πιο συναλλακτικές και απαιτούν ενίσχυση τόσο της οικονομικής και αμυντικής ισχύος όσο και της ήπιας ισχύος.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στις συμφωνίες με τις ΗΠΑ για την ενέργεια, λέγοντας: «Η Ελλάδα είναι χώρα-ηγέτιδα στη μείωση των εκπομπών άνθρακα. Περάσαμε στις εξαγωγές ρεύματος, ενώ τα προηγούμενα χρόνια κάναμε εισαγωγές και βάλαμε ένα στοίχημα. Είπαμε στις ΗΠΑ να δουν τις υποδομές μας. Έχουμε εκατομμύρια πελάτες και γινόμαστε ο αρχιτέκτονας της νέας ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας». Και στη συνέχεια αναφέρθηκε στη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των γειτονικών χωρών και της Κεντρικής Ευρώπης, καθώς και στις γεωτρήσεις των αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών, λέγοντας: «Θέλουμε να γίνουμε αρχιτέκτονες στη νέα δομή ενέργειας της Ευρώπης. Αυτό που λέω είναι ότι η ενέργεια γίνεται πλέον στρατηγικό πολιτικό εργαλείο. Και σε αυτό το πλαίσιο θέλουμε να ενισχύσουμε και τις ευρωατλαντικές μας σχέσεις. Και θέλουμε επίσης να δούμε σύντομα κοιτάσματα με Chevron και Exxon». Σε ερώτηση αν θεωρεί ότι υπάρχει απειλή ασφαλείας από την Κίνα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε: «Οι Κινέζοι ελέγχουν το λιμάνι του Πειραιά, αλλά επένδυσαν στο λιμάνι του Πειραιά πριν από 20 χρόνια. Σεβόμαστε τα συμβόλαια που υπεγράφησαν από προηγούμενες κυβερνήσεις».
Εφημερίδα Απογευματινή
