Εν μέσω μιας ασταθούς γεωπολιτικά περιόδου, όπου το δίκαιο του ισχυρού δείχνει να επικρατεί έναντι του ∆ιεθνούς ∆ικαίου, όπου οι συμμαχίες αλλάζουν και οι προκλήσεις διαδέχονται η μία την άλλη, η Ελλάδα, μη έχοντας το γεωγραφικό προνόμιο του… Λουξεμβούργου ή του Βελγίου, καλείται να θωρακίζεται και να επαγρυπνεί. Αφ’ ενός επειδή γειτνιάζει με την αναθεωρητική Τουρκία και αφ’ ετέρου γιατί βρίσκεται μια ανάσα από την κινούμενη άμμο της Μέσης Ανατολής.
Τούτων λεχθέντων, ο εφησυχασμός δεν υπάρχει -ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να υπάρχει- στο λεξιλόγιο των κυβερνώντων. Ως εκ τούτου, όσο στην Αθήνα προχωρούσαν οι προετοιμασίες για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας και Τουρκίας, που θα γίνει την Τετάρτη στην Αγκυρα, ένας Ελληνας υπουργός βρισκόταν στην Ουάσινγκτον και μάλιστα στο Πεντάγωνο.
Ο λόγος για τον Νίκο ∆ένδια, ο οποίος βρέθηκε στις ΗΠΑ για ένατη φορά ως υπουργός Εθνικής Αμυνας. Ούτε η χρονική συγκυρία του ταξιδιού ούτε η ατζέντα ήταν τυχαίες. Ο κ. ∆ένδιας φρόντισε να συναντήσει τον υπουργό Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ (τον οποίον προσκάλεσε στην Ελλάδα), τον υφυπουργό Πολέμου αρμόδιο για την Αμυντική Πολιτική, Ελμπριτζ Κόλμπι, τον γερουσιαστή Τζέρι Μόραν στα γραφεία της Γερουσίας και τον πρόεδρο της Επιτροπής Αμυνας της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Ρότζερς, στο Κογκρέσο.
Προκλήσεις
Η αγορά των αεροσκαφών F-35 από τη χώρα μας και οι προκλήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο κυριάρχησαν στις εν λόγω συναντήσεις. Εκτός, δηλαδή, από τα μαχητικά πέμπτης γενιάς που θα παραλάβει η Ελλάδα, με το πρώτο να αναμένεται το 2028, στις συνομιλίες πίσω από τις κλειστές πόρτες του αμερικανικού Πενταγώνου, της Γερουσίας και του Κογκρέσου συζητήθηκαν και οι συνεχείς προκλήσεις της Τουρκίας. «Είχα σ’ αυτήν τη συνάντηση τη δυνατότητα να εξηγήσω τις ελληνικές θέσεις σε μια σειρά από ευρύτερα προβλήματα που αφορούν την περιοχή μας, τις στρατηγικές προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζουμε και την προσπάθεια που κάνουμε να μεταρρυθμίσουμε τις ελληνικές Ενοπλες ∆υνάμεις, την ‘‘Ατζέντα 2030’’», δήλωσε ο υπουργός Αμυνας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτό το οποίο επεδίωξε ο κ. ∆ένδιας ήταν να εξηγήσει στους Αμερικανούς πως οι προκλήσεις της Αγκυρας συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, θέτοντας σε κίνδυνο την ούτως ή άλλως εύθραυστη σταθερότητα στην περιοχή μας. Αναλυτές χαρακτηρίζουν εύστοχη την τακτική ∆ένδια, εξηγώντας ότι είναι καλό να γνωρίζει η αμερικανική πλευρά τι αντιμετωπίζουμε και ας μη χρειαζόμαστε τη «διαιτησία» της, όπως προσφάτως είπε ο πρωθυπουργός στον Σκάι. «∆εν θεωρώ ότι χρειαζόμαστε επιδιαιτητές ή μεσολαβητές για να συζητήσουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Αρκετοί άκουσαν, αλλά ελάχιστοι παρατήρησαν ότι ο κ. ∆ένδιας, μιλώντας στο οικονομικό φόρουμ Delphi Forum Washington την περασμένη Τρίτη και αναφερόμενος στην Τουρκία, παραδέχθηκε πως έχει καταγράψει μεν σημαντική γεωπολιτική διείσδυση τα τελευταία χρόνια -από τη Λιβύη έως την Αφρική και τον Καύκασο- αλλά, όπως είπε, λειτουργεί σε ένα πλαίσιο μη συνεργατικό, επιμένει σε συμμαχίες και συνεργασίες αντίθετες με τα δυτικά συμφέροντα και αγνοεί συστηματικά το ∆ιεθνές ∆ίκαιο και το ∆ίκαιο της Θάλασσας. Με μια εύστοχη μεταφορά, μάλιστα, ο υπουργός έθεσε το ζήτημα της στρατηγικής σύγκλισης μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Προτείνοντας ένα «απλό τεστ», όπως το χαρακτήρισε, κάλεσε την Ουάσινγκτον να αποτυπώσει πώς θα ήθελε, βάσει των δικών της συμφερόντων, να είναι η περιοχή σε βάθος δεκαετίας ή εικοσαετίας και στη συνέχεια να γίνει το ίδιο από την Αγκυρα. Οπως είπε, οι δύο αυτές εικόνες του μέλλοντος δύσκολα θα συνέπιπταν, υπογραμμίζοντας έτσι ότι τα στρατηγικά οράματα των δύο πλευρών είναι διαφορετικά. Με αυτόν τον τρόπο, έθεσε ευθέως το ερώτημα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για το ποια κατεύθυνση επιθυμούν να ακολουθήσουν. Ουσιαστικά τους κάλεσε να αναλογιστούν σε ποιον ΝΑΤΟϊκό σύμμαχό τους συμφέρει να ποντάρουν.
Παράνομες διεκδικήσεις
Από τη συνέντευξη του κ. ∆ένδια δεν έλειψαν και οι αναφορές στο αφήγημα της «γαλάζιας πατρίδας». Αναμφίβολα, το αφήγημα αυτό, το ενεργό casus belli, οι αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών και οι θεωρίες περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο ρίχνουν βαριά σκιά πάνω από την επικείμενη συνάντηση των Μητσοτάκη και Ερντογάν. Φυσικά η Αθήνα δεν εθελοτυφλεί ούτε θεωρεί ότι θα μπορούσε εν μια νυκτί η Αγκυρα να αποσύρει όλες τις παράνομες διεκδικήσεις που αναπαράγει εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, το γεγονός ότι τις βάζει στο τραπέζι και παράλληλα εκδίδει παράτυπες NAVTEX σαν κι αυτές του Ιανουαρίου, με τις οποίες grosso modo ζητά από την ελληνική πλευρά να συνεννοείται μαζί της για το πού θα κάνει έρευνες και ασκήσεις στο Αιγαίο, αλλά και NOTAM σαν την προχθεσινή, με την οποία εγκαλεί την Ελλάδα, επειδή διεξάγει δήθεν παράνομα αεροπορικές ασκήσεις βορειοδυτικά της Καρπάθου, κοντά σε ακατοίκητες βραχονησίδες, σίγουρα δεν καλλιεργεί υψηλές προσδοκίες για το ΑΣΣ.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κυριακάτικης Α», η Αθήνα απάντησε με δική της ΝΟΤΑΜ, απορρίπτοντας όπως πάντα τις τουρκικές αιτιάσεις και προσέρχεται στον διάλογο με ρεαλισμό. Το δόγμα φαίνεται πως είναι «διατηρούμε ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας, ώστε οι εντάσεις να μην καταλήγουν σε κρίσεις». Μέχρι εκεί. Ούτε συζήτηση για οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ είναι εφικτό να ξεκινήσει στο εγγύς μέλλον ούτε πρόκειται να υπογραφεί κάτι «θεαματικό», π.χ. μια νέα «∆ιακήρυξη των Αθηνών», στο πλαίσιο του ΑΣΣ.
Κυριακάτικη Απογευματινή
