Σε μια προσπάθεια να τεθούν οι βάσεις για την επόμενη μέρα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, με βασικό στόχο την αποφυγή νέων εντάσεων στο Αιγαίο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ταγίπ Ερντογάν συναντώνται αύριο Τετάρτη στην Άγκυρα. Οι δύο ηγέτες φέρεται να επιθυμούν να κινηθούν στο πνεύμα της «Διακήρυξης των Αθηνών», η οποία είχε σηματοδοτήσει μια περίοδο σχετικής αποκλιμάκωσης και «ήρεμων νερών», καλλιεργώντας προσδοκίες για σταθερότητα και συνέχιση του διαλόγου, παρά τις εκατέρωθεν πάγιες «κόκκινες γραμμές».
Ωστόσο, σχεδόν τρία χρόνια μετά την επαναπροσέγγιση Αθήνας και Άγκυρας, που ακολούθησε τον καταστροφικό σεισμό στην Τουρκία, το γεωπολιτικό περιβάλλον έχει μεταβληθεί. Η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης έχει αναδείξει εκ νέου τη στρατηγική σημασία των θαλάσσιων οδών και των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, καθιστώντας τον διάλογο, αλλά και τον ανταγωνισμό μεταξύ των δύο χωρών, πιο σύνθετο.
Στην παρούσα χρονική στιγμή, η πλάστιγγα γέρνει προς την Ελλάδα, η οποία αποτελεί πυλώνα ασφάλειας και αξιόπιστο εταίρο στην περιοχή, έχοντας και την πρόσφατη επιβεβαίωση της Ουάσινγκτον μέσω της ανάδειξης της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης ως κρίσιμων κόμβων για τη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Επιπλέον, στο διάστημα που ακολούθησε τη «Διακήρυξη των Αθηνών», η Ελλάδα έχει ενισχύσει τις στρατηγικές της σχέσεις με χώρες όπως η Γαλλία και το Ισραήλ, τόσο στον τομέα της άμυνας όσο και στον τομέα της ενέργειας.
Από την πλευρά της, η Άγκυρα μετά την εκλογή Τραμπ στον Λευκό Οίκο εμφανίζει δείγματα επαναπροσέγγισης με τη Δύση, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείπει τις παράνομες διεκδικήσεις της, τόσο στο Αιγαίο όσο και την Ανατολική Μεσόγειο. Και αυτά τη στιγμή που ο Τούρκος πρόεδρος δέχεται έντονη κριτική από την αντιπολίτευση για την εξωτερική πολιτική που ακολουθεί.
Σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα, οι ελληνοτουρκικές διαφορές δεν αποτελούν πλέον μόνο διμερές ζήτημα, αλλά συνδέονται με ευρύτερες διεθνείς ισορροπίες. Και πλέον η ανάγκη οι δύο χώρες να εμφανιστούν ικανές να συνομιλούν απευθείας, χωρίς παρεμβάσεις τρίτων, καθίσταται επιτακτική. Το μήνυμα αυτό έστειλε άλλωστε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ξεκαθαρίζοντας ότι οι σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας είναι αυτοτελείς. Δεν χρειαζόμαστε -όπως υπογράμμισε- «κάποιον επιδιαιτητή ή κάποιον διαμεσολαβητή για να συζητήσουμε ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες», εκτιμώντας ότι την ίδια θέση συμμερίζεται και η τουρκική πλευρά.
Τι θα συζητήσουν Μητσοτάκης – Ερντογάν
Η συζήτηση θα κινηθεί στους τρεις άξονες που έθεσαν οι δύο ηγέτες στο Βίλνιους της Λιθουανίας. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στην αντιμετώπιση του Μεταναστευτικού και της δράσης των παράνομων κυκλωμάτων διακίνησης στο Αιγαίο, με φόντο και όσα συνέβησαν ανοιχτά της Χίου. Από την πλευρά της η Άγκυρα φέρεται να έχει ψηλά στην ατζέντα τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα SAFE, για το οποίο η Αθήνα έχει βάλει έναν απαράβατο όρο, την άρση του casus belli.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσο η σύγκληση του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας θα περιοριστεί σε συμφωνίες χαμηλής πολιτικής ή οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν εκ νέου να ανοίξουν τη «βαριά» ατζέντα του Πολιτικού Διαλόγου, με την ελληνική διπλωματία να είναι έτοιμη για όλα τα σενάρια. Η Αθήνα, ξεκαθαρίζοντας πως δεν συζητά ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων όπως η «λύση-πακέτο» και το «καζάν καζάν» στο Αιγαίο που έβαλε ξανά στο τραπέζι η Άγκυρα, διαμηνύει προς πάσα κατεύθυνση πως μοναδική διαφορά με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Σε κάθε περίπτωση, πρόοδος έχει καταγραφεί στο πλαίσιο της Θετικής Ατζέντας και σχετικές συμφωνίες, όπως όλα δείχνουν, θα υπογραφούν την Τετάρτη στην Άγκυρα.
Η κυβερνητική αποστολή
Τον Κυριάκο Μητσοτάκη αναμένεται να συνοδεύσουν ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο διπλωματικός σύμβουλος Μίλτων Νικολαΐδης, ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης και ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης. Με την ατζέντα να διαμορφώνεται έως την τελευταία στιγμή, δεν έχουν «κλειδώσει» όλα τα πρόσωπα. Στη λίστα ωστόσο βρίσκονται οι υπουργοί Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης Γιάννης Κεφαλογιάννης, και ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας. Από την ελληνική αποστολή θα απουσιάζει η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, η οποία ταλαιπωρείται από πρόβλημα υγείας.
Δημήτρης Κρικέλας
Εφημερίδα Απογευματινή
