Απαντήσεις στις αποκαλύψεις της στήλης «Big Mouth» του powergame.gr για την υπόθεση που αφορά τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ, Γιάννη Παναγόπουλο, έδωσε η Νίκη Κεραμέως, μιλώντας στο Live News και επιχειρώντας να ξεκαθαρίσει το θεσμικό πλαίσιο γύρω από τα προγράμματα κατάρτισης και τη χρηματοδότησή τους.
Η υπουργός Εργασίας τόνισε πως οι όποιες καταγγελίες αφορούν συγκεκριμένα φυσικά πρόσωπα και όχι τη ΓΣΕΕ ως κοινωνικό εταίρο του κράτους, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι είναι απολύτως αναγκαίο να διερευνηθούν σε βάθος όλες οι πτυχές της υπόθεσης.
«Δύο διαφορετικά ζητήματα που δεν πρέπει να συγχέονται»
Η κ. Κεραμέως έκανε λόγο για «απόλυτη διαστρέβλωση» της πραγματικότητας όταν συγχέεται η πολυετής θεσμική συνεργασία της Πολιτείας με τους κοινωνικούς εταίρους με ενδεχόμενες ευθύνες προσώπων που διαχειρίζονται προγράμματα.
Όπως ανέφερε, η συνεργασία αυτή υφίσταται εδώ και δεκαετίες, με κυβερνήσεις διαφορετικών πολιτικών αποχρώσεων, και αφορά την υλοποίηση προγραμμάτων κατάρτισης και ενίσχυσης της απασχόλησης. Το κρίσιμο ερώτημα, όπως σημείωσε, είναι πώς γίνεται η διαχείριση αυτών των προγραμμάτων από τους φορείς και όσους βρίσκονται πίσω από αυτούς.
Σε αυτό το σκέλος, ξεκαθάρισε ότι πρέπει να χυθεί «άπλετο φως», κάτι που – όπως υπογράμμισε – εξηγεί και τη διενέργεια ερευνών.
Τι είπε για τα προγράμματα κατάρτισης του 2021-2023
Η υπουργός αναφέρθηκε αναλυτικά στα επίμαχα προγράμματα, τα οποία εντάχθηκαν το 2021 και το 2022, κατά την πρώτη κυβερνητική θητεία της Νέας Δημοκρατίας, με προθεσμία ολοκλήρωσης έως το τέλος του 2023.
Όταν έφτασε η καταληκτική ημερομηνία, όπως είπε, η υλοποίησή τους δεν είχε ολοκληρωθεί, ενώ το ελληνικό Δημόσιο είχε ήδη αναλάβει νομικές δεσμεύσεις. Αυτό δημιούργησε κίνδυνο αξιώσεων σε βάρος του κράτους, γεγονός που κατέστησε αναγκαία την εξεύρεση λύσης.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΓΣΕΕ προσέφυγε στο Ελεγκτικό Συνέδριο ζητώντας παράταση, κίνηση που – σύμφωνα με την κ. Κεραμέως – έγινε ορθά για την προστασία του Δημοσίου.
Η διαπραγμάτευση με την Κομισιόν και η μεταφορά στο νέο ΕΣΠΑ
Παράλληλα, είχε ξεκινήσει διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς ο όγκος των προγραμμάτων δεν μπορούσε να καλυφθεί πλήρως από το τότε ΕΣΠΑ.
Όπως εξήγησε η υπουργός, συμφωνήθηκε ότι περίπου 14 έως 15 προγράμματα θα ενταχθούν στο νέο ΕΣΠΑ 2021-2027, ενώ τα υπόλοιπα θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε επιστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Απρίλιο του 2024, η οποία προέβλεπε τη δυνατότητα κάλυψης μέρους των δράσεων με εθνικά κονδύλια.
Μετά την ανάληψη των καθηκόντων της στο υπουργείο το καλοκαίρι του 2024, η συμφωνία αυτή υλοποιήθηκε, με μεταφορά των προγραμμάτων στο νέο ΕΣΠΑ και ψήφιση σχετικής διάταξης για τη χρηματοδότηση των υπολοίπων μέσω εθνικών πόρων, η οποία – όπως σημείωσε – δεν καταψηφίστηκε από κανένα κόμμα στη Βουλή.
Οι αποκαλύψεις του Big Mouth
Υπενθυμίζεται ότι στο «Big Mouth» αποκαλύφθηκε ότι η δέσμευση των λογαριασμών της «παρέας» του Γιάννη Παναγόπουλου στάθηκε αφορμή για να αναδειχθεί το σκάνδαλο της ανάθεσης σε κοινωνικούς εταίρους, διάφορα επιμελητήρια και ομοσπονδίες που αφορά την υλοποίηση προγραμμάτων κατάρτισης ανέργων και εργαζομένων. Η εξέλιξη της ως άνω υπόθεσης φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα πλέγμα έργων, θεσμικών επιλογών και πολιτικών αποφάσεων, μέσω των οποίων δράσεις επαγγελματικής κατάρτισης –που πολλές είχαν κριθεί μη επιλέξιμες σε ευρωπαϊκό επίπεδο– υλοποιούνται με έναν ιδιότυπο και προβληματικό τρόπο, μέσω ενδιάμεσων φορέων και μεσαζόντων.
Η στήλη του powergame.gr έφερε στο φως έγγραφα-ντοκουμέντα, σύμφωνα με τα οποία η αρμόδια Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με ένα έγγραφο-καταπέλτη (αρ. πρωτ. 424581/19/1/2024), απέρριψε ρητά το αίτημα μεταφοράς των προγραμμάτων κατάρτισης των ανέργων σε προγράμματα ΕΣΠΑ, αναφέροντας ζητήματα νομιμότητας και μη συμμόρφωσης με το άρθρο 73 του Κανονισμού Κοινών Διατάξεων, μη τήρησης μιας πλήρως ανταγωνιστικής διαδικασίας και, κυρίως, ότι «ο μεγάλος αριθμός ενδιάμεσων φορέων και εταίρων υλοποίησης ενδέχεται να μην παρέχει τα απαραίτητα οφέλη αποδοτικότητας σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης των Ταμείων της ΕΕ, καθώς ένας έλεγχος θα μπορούσε να προσδιορίσει εάν οι πράξεις θα μπορούσαν να είχαν σχεδιαστεί ή υλοποιηθεί με άλλο τρόπο (δηλαδή, διοχετεύοντας πόρους απευθείας σε εκπαιδεύσεις αντί σε πολλαπλούς συνεργαζόμενους φορείς), που θα είχε ως αποτέλεσμα χαμηλότερο κόστος. Αυτό δεν πτόησε τους υπογράφοντες γραμματείς, που έστειλαν νέο έγγραφο προς την ΕΕ (αρ. πρωτ. 326/22/3/2024) ώστε να προχωρήσει η έγκριση αυτών των «εξαιρετικών» προγραμμάτων εκπαίδευσης ανέργων. Τελικά, η ΕΕ, με μεταγενέστερο έγγραφο (αρ. πρωτ. 2808834/17/4/2024) συμφώνησε να προχωρήσει (υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις) η υλοποίηση ενός μέρους των προγραμμάτων, με προϋπολογισμό λίγο πάνω από 200 εκατ. ευρώ. Η παρτίδα των προγραμμάτων εκπαίδευσης των «συμπραττόντων φορέων» κρίθηκαν μη επιλέξιμα και κόπηκαν, για τους λόγους που αναφέρονταν σε προηγούμενο έγγραφο.
Παρ’ όλα αυτά, με πρώτη νομοθετική παρέμβαση, το άρθρο 54 του Ν. 5255/2025, τέσσερα έργα μεταφέρθηκαν στο εθνικό σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και εντάχθηκαν στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2021–2025 του υπουργείου Εργασίας. Λίγους μήνες αργότερα, με δεύτερη νομοθετική παρέμβαση, το άρθρο 97 του Ν. 5264/2025, το ίδιο ακριβώς σχήμα επεκτάθηκε σε δύο ακόμα έργα, τα οποία προβλέπεται να ενταχθούν στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030, αρμοδιότητας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Μάλιστα, όπως προκύπτει από τα ντοκουμέντα της στήλης, οι αποφάσεις ένταξης για τα τέσσερα έργα της πρώτης νομοθετικής παρέμβασης φέρουν την υπογραφή της νυν υπουργού Εργασίας, Νίκης Κεραμέως, ενώ στα προοίμιά τους καταγράφεται η σύμφωνη γνώμη του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ). Στη δεύτερη, τώρα, νομοθετική παρέμβαση, η πολιτική ευθύνη μεταφέρεται πλέον εξ ολοκλήρου στο σκέλος του ΕΠΑ.
Σε αυτό το σημείο πρέπει να επισημανθεί ότι οι ρυθμίσεις προβλέπουν ρητά ότι η χρηματοδότησή τους γίνεται χωρίς επανάληψη της διαδικασίας αξιολόγησης! Τώρα, πώς είναι δυνατόν να εντάσσεται ένα έργο προς χρηματοδότηση χωρίς να αξιολογείται, αυτό θα πρέπει να μας το απαντήσει ο αναπληρωτής υπουργός Νίκος Παπαθανάσης. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να επισημανθεί ότι η αλληλουχία είναι συγκεκριμένη: Ευρωπαϊκό «όχι», ειδική νομοθέτηση, κατάργηση επανελέγχου και, στη συνέχεια, δρόμος ανοιχτός για συμβάσεις.
Βέβαια, η Νίκη Κεραμέως και ο Νίκος Παπαθανάσης ξέχασαν (ή τους διέφυγε) ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο, όταν ενέκρινε τις συμβάσεις αυτές, είχε θέσει ως όρο ότι «αυτονόητη προϋπόθεση για την υλοποίηση του έργου είναι η μεταφορά του σε πρόγραμμα του ΕΣΠΑ για την περίοδο 2021–27». Άρα, η δαπάνη θα καλυφθεί αποκλειστικά από ενωσιακούς πόρους. Τώρα, θα πει κάποιος, τι σημασία έχουν οι αποφάσεις του Ελεγκτικού μπροστά στο συμφέρον των ανέργων, βέβαια. Προφανώς και καμία.
