Από το «Μητσοτάκης γιοκ», που είχε πει ο Ταγίπ Ερντογάν προ ολίγων ετών, φτάσαμε στο «φίλε Κυριάκο». Η συνάντηση του πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο, αλλά και η κοινή συνεδρίαση με εννέα υπουργούς από κάθε πλευρά, στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας – Τουρκίας, πραγματοποιήθηκε στην Αγκυρα σε εξαιρετικά καλό κλίμα και διήρκεσε μιάμιση ώρα. Θα έλεγε κανείς ότι η ατμόσφαιρα ήταν τόσο ήρεμη και το ύφος του κ. Ερντογάν τόσο… μειλίχιο, που δεν συνάδει με το κλίμα που επικρατούσε λίγες ώρες πριν από το ΑΣΣ, με τη σωρεία παράτυπων NAVTEX, NOTAM και προκλητικών δηλώσεων.
Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, εμφανίστηκαν αισιόδοξοι και κατέληξαν σε επτά συμφωνίες, βάσει της λεγόμενης «θετικής ατζέντας». Στις δηλώσεις τους, ωστόσο, αναδείχθηκε η μεγάλη απόσταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για το Αιγαίο.
Αρση του casus belli
Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν πρώτη φορά έπειτα από 18 μήνες και μια αναβολή στη Νέα Υόρκη. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι, ήταν εκείνος που υποδέχθηκε τον Ελληνα πρωθυπουργό στο αεροδρόμιο της Αγκυρας. Από τις ομολογουμένως «ήπιες» κοινές δηλώσεις τους στο Τύπο, αλλά και από τις πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευματινής» για ό,τι ειπώθηκαν κεκλεισμένων των θυρών, συγκρατείται το γεγονός ότι ο Κ. Μητσοτάκης έθεσε το ζήτημα του casus belli, ζήτησε άρση του και μίλησε για μια διαφορά στο Αιγαίο, εν αντιθέσει με τον Τ. Ερντογάν. «Είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή τυπική και ουσιαστική στις σχέσεις μας. Αν όχι τώρα, πότε;», διερωτήθηκε ο κ. Μητσοτάκης και προσέθεσε: «Η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αποτελεί τη μόνη διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, με βάση το Διεθνές Δίκαιο».
Ο κ. Ερντογάν, από την άλλη, έκανε λόγο για αλληλένδετα ζητήματα. Παρ’ όλ’ αυτά, είπε πως «μολονότι τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι ανεπίλυτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου». Το γεγονός ότι δημοσίως ο Ερντογάν έκανε αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο, πράγμα το οποίο δεν συνηθίζει, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στην ΕΡΤ, το χαρακτήρισε «τεράστια υπεραξία για τις σχέσεις των δύο χωρών». Βεβαίως, όπως αναμενόταν, ο κ. Ερντογάν ζήτησε εμμέσως να ξεμπλοκάρει η Ελλάδα τη συμμετοχή της Τουρκίας στα αμυντικά ευρωπαϊκά προγράμματα, ενώ «βάφτισε» ξανά «τουρκική» τη μειονότητα στη Θράκη, με τον κ. Μητσοτάκη να του απαντά: «Ξέρετε καλά ότι το καθεστώς προσδιορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάννης. Η οποία προβλέπει ρητά ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη παρερμηνεία». Εως εκεί. Δεν υπήρξε ανταπάντηση από τον Τούρκο πρόεδρο.
Γενικώς, επρόκειτο για μια πολύ προσεκτικά «σκηνοθετημένη» συνάντηση, για την οποία -σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευματινής»- τα υπουργεία Εξωτερικών των δύο χωρών δούλευαν εντατικά εδώ και μήνες, προετοιμάζοντας ακόμα και… plan B για τις δύο αντιπροσωπείες. Δεν είναι τυχαίο ότι δεν επετράπησαν ερωτήσεις στη συνέντευξη Τύπου. Αμφότεροι οι ηγέτες ήθελαν να εκπέμψουν το μήνυμα ότι μπορούμε να συνομιλούμε ακόμα κι αν διαφωνούμε, ώστε οι εντάσεις να μην οδηγούν σε κρίσεις.
Οι συµφωνίες
Οσο η συνάντηση των ηγετών ήταν σε εξέλιξη στο Λευκό Παλάτι, στο περιθώριο οι υπουργοί είχαν συναντήσεις όπου «κλείδωσαν» τις συμφωνίες που υπεγράφησαν αργότερα, ενώ προγραμμάτισαν και ανταλλαγή επισκέψεων. Συγκεκριμένα, συμφώνησαν να ενθαρρύνουν μια ακτοπλοϊκή γραμμή μεταξύ Θεσσαλονίκης και Σμύρνης, να συνεργαστούν στον Οργανισμό Εύξεινου Πόντου, αλλά και στους τομείς της πολιτικής προστασίας, των επενδύσεων, των επιστημών και της τεχνολογίας, αλλά και του πολιτισμού.
Οι υπουργοί έκαναν πηγαδάκια και συνομιλούσαν, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, ο κ. Ερντογάν συνεχάρη -μέσα στο ΑΣΣ- τον Κυριάκο Πιερρακάκη για την ανάληψη της ηγεσίας του Eurogroup. Αυτό το πνεύμα συνεργασίας αποτυπώνεται και στο κοινό ανακοινωθέν που υπέγραψαν οι Μητσοτάκης και Ερντογάν, όπου αναφέρεται η ανάγκη να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας, ενώ προτάσσονται όλα τα θέματα της θετικής ατζέντας, με πρώτο τον στόχο να φτάσει το διμερές εμπόριο στα 10 δισ.
Το δείπνο και το κόκκινο κοµπολόι
Η πρώτη εικόνα που αντίκρισε η ελληνική αποστολή στην Αγκυρα ήταν ο μεγάλος φωτεινός πίνακας που έγραφε «Αξιότιμε πρωθυπουργέ της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη, καλώς ήρθατε στην Τουρκία». Ενώ, η τελευταία «γεύση» που πήραν οι Ελληνες αξιωματούχοι από το Λευκό Παλάτι ήταν οι νότες από το τραγούδι «Τέλι τέλι τέλι» του Μάνου Λοΐζου, που έπαιξε η ορχήστρα στο δείπνο των ηγετών. Ακόμα και το μενού ήταν «μοιρασμένο». Περιελάμβανε λαχανοντολμάδες με κάστανα και χόρτα του Αιγαίου, αρνίσια παϊδάκια και μοσχαρίσιο κεμπάπ.
Ο Ελληνας πρωθυπουργός με τον Τούρκο πρόεδρο κάθισαν στην ίδια ροτόντα και, σύμφωνα με πληροφορίες, μίλησαν για την τουρκική και την ελληνική κουζίνα, αλλά και για τις οικογένειές τους. Καλεσμένος στο δείπνο ήταν και ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, στον οποίον ο Κ. Μητσοτάκης έδειξε το κόκκινο κομπολόι που του δώρισε ο Τ. Ερντογάν.
Το «αύριο»
Σύμφωνα με αναλυτές, δεν προβλέπονται εντάσεις στα ελληνοτουρκικά στο εγγύς μέλλον, για δύο λόγους: Πρώτον, η Τουρκία προκαλεί συνήθως όταν είναι «αδύναμη». Στην παρούσα φάση δεν είναι. Δεύτερον, διότι η γείτων έχει πολλά ανοιχτά μέτωπα και εστιάζει αλλού (Συρία, Ισραήλ κ.λπ.).
Ως εκ τούτου, αναλυτές εκτιμούν ότι η νηνεμία θα διατηρηθεί τουλάχιστον μέχρι τις επόμενες εκλογές, που εκτός απροόπτου στην Ελλάδα θα γίνουν το 2027 και στην Τουρκία θεωρητικά το 2028. Αν και δεν αποκλείεται να στηθούν και νωρίτερα κάλπες. Σε περίπτωση που η τουρκική ηγεσία χρειαστεί προεκλογικά μια «νίκη» για το εσωτερικό της, δεν αποκλείεται να προκαλέσει την Ελλάδα κατά τη συνήθη πρακτική της.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
