Οι πρόσφατες συµφωνίες µε τη Chevron αποτελούν κοµβική εξέλιξη για τη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας. Ενισχύουν την ελληνική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, αποδυναµώνουν έµπρακτα το τουρκολιβυκό µνηµόνιο και δηµιουργούν τις προϋποθέσεις για το επόµενο βήµα: την ενεργή αξιοποίηση της λεκάνης του Ηροδότου και την οριοθέτηση ΑΟΖ µε Κύπρο και Αίγυπτο. Η εµπλοκή αµερικανικών ενεργειακών κολοσσών, όπως και της ExxonMobil, λειτουργεί ως έµµεση αναγνώριση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωµάτων και µεταβάλλει τους γεωπολιτικούς συσχετισµούς. Ωστόσο, υπάρχουν προκλήσεις.
Το 2019 η κυρίαρχη πολιτική γραµµή απέκλειε το πετρέλαιο και προέκρινε αποκλειστικά το φυσικό αέριο, ενώ περιβαλλοντικές προσφυγές στο ΣτΕ καθυστέρησαν επί 3,5 χρόνια σεισµικές έρευνες της Exxon. Το αφήγηµα σήµερα έχει αλλάξει και αναµένεται γεώτρηση στο Block 2 το 2026. Το κρίσιµο, όµως, δεν είναι απλώς η εξαγγελία, αλλά η υλοποίηση. Μια γεώτρηση µπορεί να δώσει σαφή απάντηση έως το 2027 για το αν υπάρχει εµπορεύσιµο κοίτασµα. Η µετάθεση της πρώτης παραγωγής στο 2032-35 δείχνει αργούς ρυθµούς· η χώρα χρειάζεται επιτάχυνση. Η παρουσία της Exxon στο Block 2 συνδέεται µε τη γεωλογική οµοιότητα της περιοχής µε τα τεµάχια νότια της Κρήτης. Τα βάθη είναι µικρότερα συγκριτικά µε άλλες περιοχές, γεγονός που µειώνει το τεχνικό ρίσκο. Παράλληλα, η τουρκική
προσέγγιση προς τη Chevron, παρά την ύπαρξη δικών της γεωτρύπανων, υποδηλώνει τεχνολογικές ή επιχειρησιακές ανάγκες που δεν µπορεί να καλύψει µόνη της.
Σε ευρύτερο επίπεδο, η αξιοποίηση των ελληνικών υδρογονανθράκων θα µπορούσε να αλλάξει ριζικά την
οικονοµική προοπτική της χώρας. Με βάση τον νόµο του 2011 για το Ταµείο Γενεών, µέρος των εσόδων θα
µπορούσε να στηρίξει το Ασφαλιστικό, την Παιδεία και την Υγεία, ενώ θα συνέβαλλε και στη µείωση του δηµόσιου χρέους. Παρά ταύτα, διαχρονικά υπήρξαν πολιτικές επιφυλάξεις, είτε για περιβαλλοντικούς λόγους είτε λόγω άλλων οικονοµικών ισορροπιών.
Σε διεθνές επίπεδο, η Ευρώπη δεν έδειχνε πάντα πρόθυµη να δει την Ελλάδα να εξελίσσεται σε ισχυρό παραγωγό και εξαγωγέα ενέργειας. Στις ΗΠΑ, η στάση της διοίκησης Τζο Μπάιντεν απέναντι στον EastMed ανέδειξε τις γεωπολιτικές µεταβλητές που επηρεάζουν τα ενεργειακά σχέδια. Η σηµερινή συγκυρία φαίνεται ευνοϊκότερη για επανεκκίνηση.
Η λεκάνη του Ηροδότου εκτιµάται ότι διαθέτει αποθέµατα µεγαλύτερα ακόµη και από εκείνα της Λεβαντίνης. Γεωτρήσεις από την πλευρά Κύπρου και Αιγύπτου έχουν ήδη αποδώσει σηµαντικά κοιτάσµατα και οι εταιρείες επιθυµούν σταθερό πλαίσιο και σαφή οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Η Ελλάδα καλείται να κινηθεί ταχέως
προς συµφωνίες ΑΟΖ και ανάπτυξη αγωγών. Ο «πόλεµος των αγωγών» αναδιατάσσεται, µε τη µεταφορά ενεργειακών ροών να περνά αυξανόµενα µέσω ελληνικού εδάφους, ενισχύοντας τη γεωστρατηγική της ισχύ.
Το διακύβευµα πλέον δεν είναι αν υπάρχουν κοιτάσµατα, αλλά αν η πολιτεία θα επιδείξει συνέπεια και
ταχύτητα. Οι προσδοκίες είναι υψηλές· η επιτυχία θα εξαρτηθεί από την πολιτική βούληση, τη θεσµική σταθερότητα και τη στρατηγική διορατικότητα της χώρας.
*ΓΡΑΦΕΙ Ο ΑΒΡΑΑΜ ΖΕΛΗΛΙΔΗΣ*Καθηγητής Γεωλογίας και διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνας Υδρογονανθράκων
Κυριακάτικη Απογευματινή
