Η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης αποτελεί πλέον απόλυτη προτεραιότητα, καθώς οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ενώνουν τις δυνάμεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη διασφάλιση αξιόπιστου και διαφοροποιημένου εφοδιασμού φυσικού αερίου. Η κοινή δήλωση που υπογράφηκε από δώδεκα χώρες και τις ΗΠΑ σηματοδοτεί μια νέα εποχή στρατηγικής συνεργασίας, με στόχο την απεξάρτηση από μονοπωλιακές πηγές ενέργειας και την ενίσχυση της περιφερειακής ανθεκτικότητας. Αυτή την ώρα βρίσκεται σε εξέλιξη ξεχωριστή σύσκεψη στο πλαίσιο της διάσκεψης, ειδικά για τον Κάθετο Διάδρομο.
Στρατηγική συνεργασία για την ενεργειακή ανεξαρτησία
Οι Υπουργοί Ενέργειας από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, την Κροατία, τη Λιθουανία, τη Σερβία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, καθώς και εκπρόσωποι των Ηνωμένων Πολιτειών, συμφώνησαν σε ένα φιλόδοξο πλαίσιο συνεργασίας. Η συμφωνία αυτή αναγνωρίζει τη μακροχρόνια διατλαντική εταιρική σχέση στους τομείς της ενέργειας, του εμπορίου και της ασφάλειας, ενισχύοντας παράλληλα την υφιστάμενη συνεργασία μέσω της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών και της Διατλαντικής Ενεργειακής Συνεργασίας.
Η διαφοροποίηση των προμηθειών φυσικού αερίου αναδεικνύεται ως καθοριστικός παράγοντας για την ενεργειακή ασφάλεια. Οι προηγούμενες κρίσεις εφοδιασμού το 2006, 2009, 2014, 2018 και από το 2022 έως σήμερα υπογράμμισαν την ανάγκη για ανθεκτικές και πολυδιάστατες ενεργειακές πηγές. Η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που διαθέτουν σημαντική ενεργειακή αφθονία, προσφέρει στην Ευρώπη ασφαλή και αξιόπιστη πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές φυσικού αερίου.
Υγροποιημένο φυσικό αέριο ως πυλώνας ασφάλειας
Τα έργα υγροποιημένου φυσικού αερίου σε χώρες όπως η Κροατία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία αποτελούν κρίσιμες επενδύσεις για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής. Οι εγκαταστάσεις LNG λειτουργούν ως σημεία εισόδου διαφοροποιημένων προμηθειών, συμβάλλοντας στην οικονομική ευημερία και την περιφερειακή ολοκλήρωση. Η αύξηση της ρευστότητας των περιφερειακών αγορών φυσικού αερίου επιτυγχάνεται μέσω εμπορικών συμβάσεων με αμερικανούς προμηθευτές LNG, δημιουργώντας ένα δίκτυο ασφαλείας για ολόκληρη την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η Ουκρανία, που διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ήπειρο. Η ενσωμάτωση αυτής της υποδομής στις περιφερειακές αγορές και η μετατροπή της σε εμπορικό κόμβο συναλλαγών θα υποστηρίξει την οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση της χώρας, ενώ ταυτόχρονα θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.
Επαναβιομηχάνιση και ενεργειακή υποδομή
Η κοινή δέσμευση για την επαναβιομηχάνιση της μεταποιητικής ικανότητας αποτελεί κεντρικό άξονα της συμφωνίας. Μέσω στρατηγικής πολιτικής, διάθεσης κεφαλαίων και μείωσης των κινδύνων της εφοδιαστικής αλυσίδας, οι συμμετέχουσες χώρες στοχεύουν στην ανάπτυξη και επέκταση των ενεργειακών συστημάτων και υποδομών. Αυτή η προσέγγιση προωθεί την αμοιβαία ευημερία, την οικονομική ανθεκτικότητα και την εθνική ασφάλεια.
Δεσμεύσεις για ενισχυμένη συνεργασία
Οι συμμετέχοντες δεσμεύονται να αξιοποιήσουν πλήρως τις υφιστάμενες υποδομές φυσικού αερίου, προβαίνοντας σε απαραίτητες προσθήκες για την αύξηση των παραδόσεων και τη δημιουργία οικονομιών κλίμακας. Η συνεργασία επικεντρώνεται στην προώθηση διαφανούς και μη διακριτικής πρόσβασης στις υποδομές, ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού για όλους τους υπογράφοντες.
Βασικοί στόχοι της συμφωνίας περιλαμβάνουν:
- Αύξηση της διαφάνειας της αγοράς φυσικού αερίου και εναρμόνιση των χρηματιστηρίων
- Προώθηση αποδοτικών και οικονομικά συμφερουσών ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης
- Μετριασμό ή εξάλειψη κανονισμών που παρεμποδίζουν τις εισαγωγές και την κατασκευή νέων υποδομών
- Διασφάλιση μακροπρόθεσμης σταθερότητας του εμπορίου φυσικού αερίου
Χρηματοδότηση και υλοποίηση
Η κινητοποίηση χρηματοδότησης από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη των εθνικών και περιφερειακών ενεργειακών στόχων. Οργανισμοί εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα καλούνται να συμβάλουν στη διασφάλιση ασφαλούς και οικονομικά προσιτού εφοδιασμού φυσικού αερίου σε ολόκληρη την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Οι συμμετέχοντες εκφράζουν την πρόθεσή τους για τακτικές διαβουλεύσεις σχετικά με την εφαρμογή των αρχών συνεργασίας. Η κοινή δέσμευση επικεντρώνεται στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της διαφοροποίησης, στη διασφάλιση σταθερού και ανθεκτικού ενεργειακού εφοδιασμού απαλλαγμένου από χειραγώγηση ή εξαναγκασμό, και στην καλλιέργεια αμοιβαία επωφελών ευκαιριών για αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες.
Η συμφωνία αυτή σηματοδοτεί μια νέα εποχή διατλαντικής ενεργειακής συνεργασίας, με την Ευρώπη να προχωρά αποφασιστικά προς την ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια, διασφαλίζοντας παράλληλα την οικονομική ανάπτυξη και την περιφερειακή σταθερότητα.
Ακολουθεί η κοινή δήλωση για την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη:
“Οι υπουργοί Ενέργειας και οι εκπρόσωποι της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, της Ουκρανίας, της Δημοκρατίας της Κροατίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Σερβίας, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, εφεξής αναφερόμενοι ως οι «Συμμετέχοντες»,
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ τις στρατηγικές σχέσεις μεταξύ των Συμμετεχόντων και τη μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ των Συμμετεχόντων στους τομείς της ενέργειας, του εμπορίου, της ασφάλειας και άλλους τομείς·
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ τη συνεχιζόμενη ισχυρή συνεργασία στο πλαίσιο της Συνεργασίας για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) και της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (3SI)·
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι η διαφοροποίηση των προμηθειών και των οδεύσεων φυσικού αερίου είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και ότι οι προηγούμενες εξαρτήσεις από τον εφοδιασμό υπογράμμισαν τη σημασία ανθεκτικών και διαφοροποιημένων ενεργειακών πηγών, και ότι η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα ενισχύσει την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης και θα διασφαλίσει ασφαλή και αξιόπιστη πρόσβαση στο φυσικό αέριο·
ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ τις απειλές για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης το 2006, το 2009, το 2014, το 2018 και από το 2022 και εξής·
ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ την ηγετική θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στην ενεργειακή αφθονία, τους στόχους της ενισχυμένης περιφερειακής ολοκλήρωσης και της ενισχυμένης διατλαντικής ενεργειακής εμπορικής συνεργασίας·
ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ την αυξανόμενη σημασία των έργων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες όπως η Κροατία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία ως σημαντικών επενδύσεων που συμβάλλουν στην ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ευημερία στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη·
ΕΠΑΙΝΩΝΤΑΣ τις περιφερειακές προσπάθειες για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας μέσω της αύξησης της ρευστότητας των περιφερειακών αγορών φυσικού αερίου και μέσω της σύναψης εμπορικών συμβάσεων με προμηθευτές LNG των Ηνωμένων Πολιτειών· και
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι η Ουκρανία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη, η οποία θα πρέπει να ενταχθεί στις περιφερειακές αγορές φυσικού αερίου και σε εμπορικό κόμβο συναλλαγών, υποστηρίζοντας την οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση της Ουκρανίας·
ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ την κοινή αίσθηση επείγοντος για την επαναβιομηχάνιση της μεταποιητικής ικανότητας μέσω στρατηγικής πολιτικής, διάθεσης κεφαλαίων και μείωσης των κινδύνων της εφοδιαστικής αλυσίδας, ιδίως για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης και επέκτασης των ενεργειακών συστημάτων και υποδομών ως μέσο προώθησης της αμοιβαίας ευημερίας, της οικονομικής ανθεκτικότητας και της εθνικής ασφάλειας·
ΚΑΤΕΛΗΞΑΝ ΣΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ:
Οι Συμμετέχοντες επιδιώκουν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των αγορών φυσικού αερίου, αξιοποιώντας πλήρως τις υφιστάμενες υποδομές, ενώ προβαίνουν σε προσθήκες, εφόσον απαιτείται, προκειμένου να αυξηθούν οι παραδόσεις και να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας ώστε να ικανοποιηθούν οι στρατηγικές ενεργειακές προτεραιότητες.
Οι Συμμετέχοντες επιδιώκουν να συνεχίσουν τη συνεργασία τους για την προώθηση διαφανούς και μη διακριτικής πρόσβασης στις υποδομές φυσικού αερίου στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, με σκοπό την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού φυσικού αερίου για τους Υπογράφοντες.
Οι Συμμετέχοντες προτίθενται να εργαστούν για την αύξηση της διαφάνειας της αγοράς φυσικού αερίου, την εναρμόνιση των χρηματιστηρίων φυσικού αερίου, την προώθηση αποδοτικών και οικονομικά συμφερουσών ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης και τον μετριασμό ή, όπου είναι δυνατόν, την εξάλειψη κανονισμών που θα παρεμποδίσουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου, την κατασκευή νέων υποδομών φυσικού αερίου και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου φυσικού αερίου.
Οι Συμμετέχοντες δεσμεύονται να κινητοποιήσουν χρηματοδότηση από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για την επίτευξη του εθνικού και περιφερειακού ενεργειακού στόχου της διασφάλισης ασφαλούς και οικονομικά προσιτού εφοδιασμού φυσικού αερίου σε ολόκληρη την κεντρική και ανατολική Ευρώπη.
Οι Συμμετέχοντες εκφράζουν την πρόθεσή τους και την επιθυμία τους να διαβουλεύονται τακτικά για την εφαρμογή των αρχών συνεργασίας που επιβεβαιώνονται στην παρούσα Κοινή Δήλωση.
Οι Συμμετέχοντες είναι ενωμένοι στη δέσμευσή τους να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση της Ευρώπης, να διασφαλίσουν έναν σταθερό και ανθεκτικό ενεργειακό εφοδιασμό απαλλαγμένο από χειραγώγηση ή εξαναγκασμό και να καλλιεργήσουν αμοιβαία επωφελείς ευκαιρίες για αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες”.
