Χωρίς αμφιβολία, το Ιράν και προφανώς η Μέση Ανατολή εισέρχονται σε αχαρτογράφητα ύδατα. Η περιοχή βρίσκεται σε αναβρασμό, με τις προβλέψεις για το άμεσο μέλλον να θεωρούνται επισφαλείς. Οι συγκρούσεις σταδιακά εξαπλώνονται, γεγονός που επιτείνει την περιφερειακή αβεβαιότητα. Στην Τεχεράνη, μετά την επίθεση των αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων, φαίνεται να δημιουργείται ένα προσωρινό κενό εξουσίας, παρά την επιλογή της Συνέλευσης των Ειδικών να τοποθετήσει στην ηγετική πυραμίδα της χώρας τον Αραφί.
Τρία είναι τα επικρατέστερα σενάρια για την επόμενη μέρα στο Ιράν. Το πρώτο, διάσωση του καθεστώτος και ανάδειξη νέας συντηρητικής ελίτ. Το δεύτερο, στροφή του καθεστώτος σε ηγεσία περιορισμένων μεταρρυθμίσεων, που θα μπορεί να συνθηκολογήσει για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Και το τρίτο, αποσταθεροποίηση, κυρίως λόγω της απουσίας οργανωμένης αντιπολίτευσης, με κίνδυνο εσωτερικών συγκρούσεων. Η καλή εκδοχή του σεναρίου αυτού είναι η συγκρότηση ενός Συμβουλίου Εθνικής Συμφιλίωσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Επαναστατικοί Φρουροί ελέγχουν μέσω πελατειακού συστήματος ως και το 40% της οικονομίας. Παράλληλα, στο Ιράν υπάρχει ισχυρή μεσαία τάξη σε όλη τη χώρα. Για την ώρα, το καθεστώς στην Τεχεράνη παραμένει μετέωρο -άλλωστε, είχε χάσει το μεγαλύτερο μέρος της αίγλης του κατά τις επιθέσεις του 2025- και με μειωμένο λαϊκό έρεισμα.
Η Τεχεράνη οφείλει να συνεργαστεί με τη διεθνή κοινότητα για το πυρηνικό οπλοστάσιο και να επιδείξει διάθεση συνεργασίας, όπως ορίζουν το Διεθνές Δίκαιο και οι συνθήκες. Εκτός αυτού του μεγάλου στόχου, οι επιμέρους επιδιώξεις των δρώντων δεν είναι απολύτως ίδιες. Η Ουάσινγκτον επιθυμεί ένα σταθερό και συνεννοήσιμο Ιράν, το Ισραήλ θα επιθυμούσε ένα απολύτως αποδυναμωμένο καθεστώς που δεν θα μπορεί στο εξής να απειλεί τη δική του κρατική υπόσταση, ενώ οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου θα προτιμούσαν ένα εξουθενωμένο καθεστώς με μεταρρυθμιστές στο τιμόνι. Η διάρκεια των επιχειρήσεων θα εξαρτηθεί από το κατά πόσον οι μυστικές υπηρεσίες ΗΠΑ και Ισραήλ επικοινωνούν με τα ηγετικά κλιμάκια στην Τεχεράνη προκειμένου να επιτευχθεί μια κατ’ αρχήν συμφωνία. Ή από το πόσο γρήγορα θα αποκεφαλιστεί ο διοικητικός ιστός των Επαναστατικών Φρουρών σε επίπεδο κορυφής και μεσαίων στελεχών. Επιπλέον, θα εξαρτηθεί και από την ετοιμότητα της Τεχεράνης, με την όποια ηγεσία, να δώσει εγγυήσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Εκείνο που εντυπωσιάζει είναι οι ιρανικές επιθέσεις στις χώρες του Κόλπου ως αντίποινα για την κοινή επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ. Είναι σαφές ότι το καθεστώς θεωρεί τις γειτονικές χώρες ως συνεργάτες της Δύσης. Εκτός από την προφανή στόχευση σε αμερικανικές βάσεις της περιοχής, το Ιράν επιχειρεί να δοκιμάσει τον βαθμό της αμερικανικής υποστήριξης μεσοπρόθεσμα αλλά και να πλήξει την οικονομική ευημερία και την τουριστική ταυτότητα των χωρών του Κόλπου. Οι αραβικές χώρες παραμένουν διαχρονικά επιφυλακτικές, αξιολογώντας το πιθανό χάος που μπορεί να επικρατήσει. Το Ιράν αναβαθμίζει τα διλήμματα, σε μια λογική πολιτικής «στην άκρη του γκρεμού».
Η επίθεση στη βρετανική βάση Ακρωτηρίου στην Κύπρο προκάλεσε εύλογη ανησυχία σε όλες τις χώρες της περιοχής. Είναι σαφές ότι η Ελλάδα δεν έχει καμία ανάμειξη στις πολεμικές επιχειρήσεις που λαμβάνουν χώρα στη Μέση Ανατολή. Όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέδειξε άμεσα αντανακλαστικά και επικοινώνησε εκ νέου με τον Κύπριο Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη. Μετά την απρόκλητη επίθεση στην Κύπρο, η Ελλάδα ορθώς συμβάλλει στην ενίσχυση της αμυντικής προστασίας της Μεγαλονήσου. Οι δύο χώρες μας, πλήρη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στέλνουν μήνυμα για την ανάγκη σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για μία προδραστική κίνηση στο πλαίσιο της αδελφικής σχέσης που μας ενώνει.
Ο κ. Χατζηβασιλείου είναι βουλευτής Σερρών και γραμματέας Διεθνών Σχέσεων της ΝΔ, επίκουρος καθηγητής HAU
Εφημερίδα Απογευματινή
