Οι περιφερειακές ανακατατάξεις που πραγματοποιούνται με τη σύγκρουση Ιράν – ΗΠΑ επηρεάζουν όλες τις εμπλεκόμενες χώρες σε μεγάλο ή μικρό βαθμό, είτε άμεσα είτε έμμεσα, στην επιδίωξη της 47ης προεδρίας για την αλλαγή του status quo σε μια περιοχή που έχει συνδεθεί στο παρελθόν με τις τραγωδίες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Στον δεύτερο γύρο της πολεμικής αναμέτρησης αναδεικνύεται εκ νέου η γεωπολιτική υπεραξία του ελληνισμού. Η Ελλάδα και η Κύπρος, που αποτελούν χώρες πρώτης γραμμής στον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό στο υποσύστημα της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής και ειδικότερα στην περιφέρεια της Ανατολικής Μεσογείου, έχουν συνεισφέρει τα μέγιστα στην επικοινωνία, στον εφοδιασμό, στην ηλεκτρονική επιτήρηση και στη μεταστάθμευση των αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων της υπερδύναμης. Και οι δύο χώρες μετατρέπονται τάχιστα από απαραίτητους σε αναντικατάστατους συμμάχους των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα αποτελούμε το γεωστρατηγικό βάθος του Ισραήλ, όπου τελευταία υπάρχει εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας χωρίς προηγούμενο, μετασχηματίζοντας σταδιακά το Σχήμα «3+1» από ενεργειακή και πολιτική σύζευξη σε σκληρή συμμαχική σχέση αλληλεξάρτησης.
Ο αμφίσημος ρόλος της Μεγάλης Βρετανίας και της Τουρκίας στην παρούσα φάση επιβεβαίωσε τον αναπόσπαστο ρόλο των δύο ελληνικών κρατών για την επίτευξη των αμερικανικών στόχων στην περιοχή. Ειδικότερα, η Τουρκία προσπάθησε διακαώς ως «ουδέτερος διαμεσολαβητής» μαζί με το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, που απαρτίζουν το σουνιτικό τόξο, να αποτρέψουν την αμερικανική και ισραηλινή επίθεση στο Ιράν, ώστε το τελευταίο να μην αποδυναμωθεί περεταίρω. Η αλλαγή του θεοκρατικού καθεστώτος, το οποίο θα διαδεχθεί ένα Ιράν που δεν θα ανήκει στον ευρασιατικό συνασπισμό ή θα έχει φιλοδυτικό προσανατολισμό, αποτελεί ένα εφιαλτικό ενδεχόμενο για την Τουρκία.
– Καταρχήν αποδυναμώνεται ο απεχθής άξονας Ιράν – Κίνα – Ρωσία, που απαρτίζεται από τρεις πρώην αυτοκρατορίες με τις οποίες ο Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται σε στενό εναγκαλισμό, τόσο γεωστρατηγικά όσο και γεωοικονομικά.
– Δεύτερον, η Τουρκία χάνει την προνομιακή της θέση ως προκεχωρημένο μέλος του ΝΑΤΟ, αφού θα πάψει να είναι πια το ίδιο χρήσιμη στον αμερικανικό σχεδιασμό, μειώνοντας το αποτύπωμά της στη δυτική συμμαχία.
– Τρίτον, η Τουρκία θα βρεθεί εκτεθειμένη και ευάλωτή στο Ισραήλ, που τη θεωρεί επίσημα πια υπαρξιακή απειλή, πιέζοντάς την ακόμη περισσότερο.
– Τέταρτον, στον βαθμό που το Ιράν μετατραπεί σε ένα κανονικό έθνος-κράτος με δημοκρατικό πολίτευμα, θα υπάρξουν φυγόκεντρες τάσεις για τις δέκα κύριες καταγεγραμμένες εθνότητες, αλλά πρωτίστως για τους Κούρδους.
Με τους τελευταίους να έχουν πρόσφατα ενοποιηθεί πολιτικά σε μεγάλο βαθμό στις επαρχίες του ιρανικού Κουρδιστάν, αναμένουν την κατάλληλη ευκαιρία για την αυτονόμησή τους. Η προοπτική αυτή θα ανοίξει ένα νέο μέτωπο για την Τουρκία.
– Πέμπτον, σε περίπτωση παρατεταμένης εσωτερικής αστάθειας και εμφύλιων συγκρούσεων, πιθανές μεταναστευτικές ροές θα επηρεάσουν αναπόφευκτα τα τουρκικά σύνορα, επαναλαμβάνοντας καταστάσεις ανάλογες με αυτές της συριακής κρίσης.
– Τέλος, η πτώση μιας δικτατορικής ισλαμικής διακυβέρνησης είναι προμήνυμα και για το αυταρχικό πολιτικό σύστημα της Τουρκίας, το όποιο έχει μετατραπεί, ύστερα από 23 χρόνια αδιάλειπτης διακυβέρνησης από ένα μόνο πρόσωπο, σε άτυπα μονοκομματικό.
Από το Σάββατο οι ΗΠΑ αξιολογούν για ακόμη μία φορά την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα συμμάχων και φίλων. Και σε αυτήν την περίπτωση οι εξελίξεις είναι υπέρ μας, συνεχίζοντας να διανύουμε μια ευνοϊκή γεωπολιτική συγκυρία διαρκείας που έχει την απαρχή της στο 2011.
Ο Πέτρος Τασιός είναι διεθνολόγος με ειδίκευση στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ
Εφημερίδα Απογευματινή
