Η ανάγκη αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης και η ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου βρέθηκαν στο επίκεντρο της ομιλίας του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, στο Athens Alitheia Forum, που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης. Ο κ. Μαρινάκης ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η δημοκρατία λόγω των ψευδών ειδήσεων, καθώς και τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες για τη θωράκιση της ενημέρωσης και την ενίσχυση της διαφάνειας.
Στην αρχή της ομιλίας του, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη μεγάλη συμμετοχή στο συνέδριο, υπογραμμίζοντας τη σημασία του δημόσιου διαλόγου γύρω από την παραπληροφόρηση. «Είναι μεγάλη χαρά που βλέπω για δεύτερη συνεχόμενη μέρα αυτήν την αίθουσα γεμάτη… σε ένα συνέδριο που φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν σταθερό θεσμό δημόσιου διαλόγου γύρω από ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι το ζήτημα της αλήθειας στον δημόσιο λόγο είναι τελικά «ζήτημα δημοκρατίας».
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος ευχαρίστησε τους συμμετέχοντες από τον χώρο της πολιτικής, της δημοσιογραφίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της αλήθειας αποτελεί συλλογική ευθύνη. «Η προστασία της αλήθειας στον δημόσιο διάλογο δεν είναι υπόθεση ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης, είναι πρωτίστως και πάνω απ’ όλα συλλογική πρόκληση και ευθύνη», σημείωσε.
Αναφερόμενος στους επικριτές της πρωτοβουλίας, τόνισε ότι ακόμη και η αμφισβήτηση του συνεδρίου συνέβαλε στη διεύρυνση του διαλόγου. Παράλληλα, καλωσόρισε τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, επισημαίνοντας ότι από την πρώτη ημέρα η κυβέρνηση έχει θέσει ως προτεραιότητα την ενίσχυση των θεσμών ενημέρωσης, της διαφάνειας και της πραγματικής ελευθερίας των μέσων.
Τα ευρήματα της έρευνας MARC και οι κυβερνητικές παρεμβάσεις
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην παρουσίαση των ευρημάτων έρευνας της εταιρείας MARC. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 53,1% των ερωτηθέντων έχει πιστέψει κάποια στιγμή ψευδή είδηση, ενώ το 86,7% εκφράζει ανησυχία για τη διάδοσή τους. Το 77,1% θεωρεί ότι τα περισσότερα fake news αφορούν πολιτικά ζητήματα, ενώ υψηλά ποσοστά αναγνωρίζουν τον αντίκτυπό τους στην οικονομία και στις εκλογικές διαδικασίες.
«Το 92,8% θεωρεί ότι τα fake news είναι πρόβλημα για τη δημοκρατία μας», ανέφερε ο κ. Μαρινάκης, προσθέτοντας ότι τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν τη σημασία πρωτοβουλιών δημόσιου διαλόγου.
Ο κ. Μαρινάκης παρουσίασε επίσης τις παρεμβάσεις της κυβέρνησης στον χώρο των μέσων ενημέρωσης, με στόχο τη διαφάνεια και τη ρύθμιση ενός τοπίου που για χρόνια παρέμενε ασαφές. «Παραλάβαμε ένα χαρτοφυλάκιο που μέχρι και το 2019 δεν είχε γίνει απολύτως τίποτα, ένα άναρχο τοπίο», τόνισε, επισημαίνοντας ότι προχώρησαν συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της αξιοπιστίας στην ενημέρωση.
Διαφάνεια, ενυπόγραφη δημοσιογραφία και στήριξη περιφερειακού Τύπου
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αναμόρφωση των μητρώων έντυπου και ηλεκτρονικού Τύπου. Όπως εξήγησε, μέσω αυτής της διαδικασίας διασφαλίζεται ότι δημόσιο χρήμα δεν κατευθύνεται σε μέσα που δεν τηρούν κανόνες ή δεν σέβονται τους εργαζομένους τους. «Εδώ και δυόμισι χρόνια δεν πηγαίνει ούτε ένα ευρώ από τα χρήματα των φορολογουμένων σε μέσα τα οποία δεν σέβονται τους δημοσιογράφους και δεν τηρούν τους κανόνες», υπογράμμισε.
Αναφέρθηκε επίσης στην ενίσχυση της ενυπόγραφης δημοσιογραφίας, που αποτελούσε πάγιο αίτημα των δημοσιογραφικών ενώσεων, καθώς και στη στήριξη του περιφερειακού Τύπου. Όπως ανακοίνωσε, το 30% των κρατικών διαφημίσεων θα κατευθύνεται υποχρεωτικά σε περιφερειακά μέσα, ενισχύοντας την πολυφωνία και περιορίζοντας την επιρροή αμφίβολης αξιοπιστίας πηγών.
Ένα ακόμη βήμα προς τη διαφάνεια είναι η καθιέρωση πλήρους δημοσιοποίησης των κρατικών καμπανιών, πριν και μετά την υλοποίησή τους, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν πώς δαπανώνται τα χρήματα των φορολογουμένων.
Εκπαίδευση, ελευθερία του Τύπου και ευθύνη στον δημόσιο λόγο
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρθηκε και στην εκπαίδευση των νέων σε θέματα ενημέρωσης και παραπληροφόρησης, μέσω του πιλοτικού προγράμματος «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες». Στόχος του προγράμματος είναι να αναπτύξουν οι μαθητές δεξιότητες κριτικής αξιολόγησης πληροφοριών.
Ο κ. Μαρινάκης υπογράμμισε ότι η ελευθερία του Τύπου αποτελεί θεμέλιο της δημοκρατίας, χωρίς όμως να μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την παραπληροφόρηση. «Η ελευθερία του τύπου είναι θεμέλιο της δημοκρατίας. Όμως δεν είναι ασπίδα για την παραπληροφόρηση», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η δημοκρατία χρειάζεται την κριτική αλλά δεν οφείλει να ανέχεται το οργανωμένο ψέμα.
Αναφορά έγινε και στην ανωνυμία στο διαδίκτυο, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να επισημαίνει την ανάγκη οι αρχές να εντοπίζουν υπεύθυνους πίσω από παράνομες ενέργειες ή καμπάνιες παραπληροφόρησης. Διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για περιορισμό της ελεύθερης έκφρασης, αλλά για μέτρο προστασίας της κοινωνίας.
Η αλήθεια ως προϋπόθεση της δημοκρατίας
Κλείνοντας, ο κ. Μαρινάκης μοιράστηκε προσωπική εμπειρία από την περίοδο που εργαζόταν ως ασκούμενος δικηγόρος, περιγράφοντας υπόθεση δημόσιας στοχοποίησης ενός ανθρώπου που τελικά δικαιώθηκε, αλλά η ζημιά είχε ήδη γίνει. «Ενώ η σπίλωση ήταν πρωτοσέλιδο και πολλά πρωτοσέλιδα, η δικαίωση ήταν ένα μονόστηλο στις εφημερίδες», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για την αλήθεια αφορά κάθε πολίτη.
Όπως κατέληξε, η υπεράσπιση της αλήθειας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της δημοκρατίας. «Αν θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά για τη δημοκρατία πρέπει να μιλήσουμε σοβαρά και για την αλήθεια, γιατί χωρίς αλήθεια δεν υπάρχει δημόσιος διάλογος και χωρίς δημόσιο διάλογο δεν υπάρχει δημοκρατία».
