Στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, ο Έλληνας υπουργός Σταύρος Παπασταύρου πήρε ξεκάθαρη θέση απέναντι στις απειλές της Σουηδίας για αποχώρηση από την ενεργειακή ένωση. Η σουηδική κυβέρνηση χρησιμοποίησε ως διαπραγματευτικό όπλο την απομόνωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεών της, προκαλώντας διπλωματική αναταραχή στην ευρωπαϊκή πρωτεύουσα.
Η αντίδραση του Σταύρου Παπασταύρου στη σουηδική στάση
Με διπλωματική αλλά σαφή γλώσσα, ο Σταύρος Παπασταύρου απηύθυνε μήνυμα προς τη σουηδική ομόλογό του κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης στις Βρυξέλλες. «Με όλο τον σεβασμό προς τον εκλεκτό συνάδελφό μου από τη Σουηδία, τα τελεσίγραφα δεν αποτελούν τον κατάλληλο τρόπο λειτουργίας αυτή τη στιγμή», υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο υπουργός Ενέργειας.
Η Σουηδή υπουργός Ebba Busch είχε προηγουμένως ανακοινώσει δραματικά μέτρα: πλήρη παύση νέων έργων ηλεκτρικής διασύνδεσης με την ηπειρωτική Ευρώπη και μη ανανέωση των υφιστάμενων συμβάσεων. Η απειλή ενεργειακής απομόνωσης της Σουηδίας προκάλεσε ανησυχία στις Βρυξέλλες για το μέλλον της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας.
Το όραμα για ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας
Ο Σταύρος Παπασταύρου επικεντρώθηκε στις τεράστιες διακυμάνσεις τιμών ηλεκτρικής ενέργειας που ταλανίζουν την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχουν αντιμετωπίσει εξαιρετικά υψηλές χονδρικές τιμές, δημιουργώντας ένα «τείχος τιμών» που υπονομεύει τη συνοχή της κοινής αγοράς.
Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα σήμερα απολαμβάνει από τις χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή επικράτεια, ο υπουργός τόνισε την ανάγκη συλλογικής αντιμετώπισης των ανισορροπιών. «Η οικοδόμηση μιας κοινής ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς είναι επιτακτική ανάγκη. Τα ενεργειακά δίκτυα και οι υποδομές αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο αυτής της προσπάθειας», δήλωσε ο Παπασταύρου στις Βρυξέλλες.
Το ιστορικό παράδειγμα του Ντελόρ
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Σταύρος Παπασταύρου επικαλέστηκε το παράδειγμα του Ζακ Ντελόρ, ενός από τους πρωταρχικούς οραματιστές της ευρωπαϊκής ενοποίησης. «Τι θα απαντούσε ο Ντελόρ αν βρισκόταν ανάμεσά μας; Θα υποστήριζε ότι πρέπει να προχωρήσετε άμεσα», ανέφερε, στέλνοντας μήνυμα για την ιστορική σημασία της στιγμής.
Νωρίτερα στη συνεδρίαση, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν είχε υπογραμμίσει την κρισιμότητα συντονισμένου ενεργειακού σχεδιασμού. Η έλλειψη κοινής στρατηγικής, όπως χαρακτηριστικά είπε, μοιάζει «με προσπάθεια συναρμολόγησης παζλ χωρίς να γνωρίζεις την τελική εικόνα».
Οι θέσεις της Σουηδίας για τα ηλεκτρικά δίκτυα
Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Montel, η Ebba Busch διατύπωσε σκληρές θέσεις: «Θα επαναξιολογήσουμε τη συμμετοχή της Σουηδίας στην ενεργειακή ένωση. Δεν το διατυπώνω αυτό επιπόλαια. Θα εξετάσουμε κάθε βιώσιμο εθνικό μέτρο, συμπεριλαμβανομένου ενός μορατόριουμ για νέες διασυνδέσεις με την ηπειρωτική Ευρώπη και για την ανανέωση των υπαρχόντων».
Οι υπουργοί στις Βρυξέλλες συζήτησαν τα μέτρα που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο στο πλαίσιο του πακέτου για τα δίκτυα. Στόχος είναι η αναβάθμιση των υποδομών, η εξάλειψη των σημείων συμφόρησης και η αποφυγή περικοπών στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Βάσει των προτάσεων της Επιτροπής, οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς θα υποχρεούνται να διαθέτουν περίπου το 25% των εσόδων από συμφόρηση για επενδύσεις σε διασυνδέσεις. Η Busch χαρακτήρισε «απαράδεκτο» να τιμωρούνται χώρες όπως η Σουηδία που «έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους».
Τα επιχειρήματα της Στοκχόλμης
Η σουηδική κυβέρνηση επισημαίνει ότι έχει δημιουργήσει εσωτερικές ζώνες προσφορών με σχεδόν 100% της ηλεκτρικής ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Αυτή η πολιτική συγκέντρωσε έσοδα 3 δισεκατομμυρίων ευρώ από συμφόρηση δικτύου, με το 75% να προέρχεται από εσωτερικά σημεία και όχι από διασυνδέσεις.
«Εξάγουμε το μεγαλύτερο όγκο ηλεκτρικού ρεύματος ανά κάτοικο στην ΕΕ. Αυτό δημιουργεί τεράστιες ροές ηλεκτρικής ενέργειας», τόνισε η Busch, προσθέτοντας ότι οι εξαγωγές ανανεώσιμης ενέργειας αύξησαν τις τιμές στη νότια Σουηδία. Το πεδίο χρήσης αυτών των εσόδων πρέπει να «διευρυνθεί» και η απόφαση να ανήκει αποκλειστικά στα κράτη μέλη, όχι στη νομοθεσία της ΕΕ.
Η σουηδική πλευρά επέκρινε επίσης την πρόταση της Επιτροπής για πιο κεντρικοποιημένη προσέγγιση στον σχεδιασμό νέων διασυνδέσεων. «Ανησυχούμε ότι το κεντρικό σενάριο κινδυνεύει να γίνει ακόμη ένα διοικητικό εμπόδιο για τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς και αυτά αποτελούν σκληρές κόκκινες γραμμές για εμάς», δήλωσε.
Η ελληνική θέση πριν τη Σύνοδο των Βρυξελλών
Πριν την είσοδό του στην αίθουσα του Συμβουλίου, ο Σταύρος Παπασταύρου είχε δηλώσει: «Μια διεθνής κρίση χτυπάει την πόρτα της Ευρώπης, δοκιμάζοντας τα αντανακλαστικά της. Οι τιμές της ενέργειας επηρεάζουν κάθε νοικοκυριό, κάθε επιχείρηση, κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας».
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι προετοιμασμένη με στοχευμένα μέτρα και ευελιξία για την προστασία πολιτών και επιχειρήσεων. Η Ελλάδα το πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου κατέγραψε την έκτη χαμηλότερη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, χάρη στο διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα, τις ανανεώσιμες πηγές και τα υδροηλεκτρικά έργα.
«Προχωράμε με σχέδιο και αποφασιστικότητα. Δεν εφησυχάζουμε για την ενεργειακή επάρκεια, τη σταθερότητα των τιμών και την προστασία των πολιτών και της οικονομίας», τόνισε ο Παπασταύρου.
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στις Βρυξέλλες, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισήμανε: «Τα δίκτυα είναι εξαιρετικά σημαντικά. Συνδέονται με την επίτευξη της ενιαίας, ανθεκτικής, διασυνδεδεμένης Ευρώπης προς όφελος όλων. Είναι η κατάλληλη στιγμή η Ευρώπη να κάνει το επόμενο βήμα, το επόμενο άλμα για να διαθέτουμε για πρώτη φορά μία πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας».
