Διαχρονικά έχω εκφράσει τη θέση για ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού. Θα πρέπει να υπάρχει πλήρης διαχωρισμός της νομοθετικής με την εκτελεστική εξουσία.
Θα πρέπει αυτός ο οποίος είναι βουλευτής να γνωρίζει ότι αντιστοίχως δεν θα γίνει υπουργός και να επιλέγει να ανήκει στο νομοθετικό σώμα και αντίστοιχα αυτός ο οποίος θα είναι υπουργός να γνωρίζει ότι δεν θα μπορεί μετά να πολιτευτεί ως βουλευτής. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε σε μεγάλο βαθμό και να ισχυροποιηθεί ο ρόλος του βουλευτή, καθώς θα γνωρίζει ότι τα καθήκοντά του συνδέονται αποκλειστικά και μόνο με το νομοθετικό έργο. Επιπλέον, θα μπορεί να ελέγχει πολύ πιο αυστηρά τον υπουργό αφού δεν θα έχει κάποια φιλοδοξία να μεταπηδήσει από το Κοινοβούλιο στην υπουργική θέση, με αποτέλεσμα όταν θα πρέπει να ελέγχει την κυβέρνηση και τον ίδιο τον υπουργό να μπορεί να είναι αυστηρός ακόμα και αν είναι στο ίδιο κόμμα.
Αντίστοιχα, ο υπουργός δεν θα έχει την πίεση ότι επειδή θα συμμετέχει σε εκλογικές διαδικασίες θα πρέπει να ικανοποιεί ακόμα και αθέμητα αιτήματα ψηφοφόρων και από την άλλη πλευρά θα γνωρίζει ότι ελέγχεται από τους βουλευτές. Επομένως, ενώ ο ίδιος δεν θα έχει πλήρη επαφή με τη λαϊκή κυριαρχία υπό την έννοια ότι θα ψηφίζεται επειδή ακριβώς θα ελέγχεται από τους βουλευτές θα υποχρεώνεται να λογοδοτεί και στη λαϊκή κυριαρχία για τις τυχόν αποφάσεις. Αυτός ο ξεκάθαρος διαχωρισμός κατά την άποψή μου θα μπορούσε να συνιστά μία σημαντική θεσμική καινοτομία.
Ο πρωθυπουργός σε πρώτη φάση αναφέρεται σε κάτι που είναι εξίσου σημαντικό. Θέλει να κατοχυρώσει ένα ιδιότυπο ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργού και βουλευτή.
Δηλαδή δίνει τη δυνατότητα στον υπουργό να συμμετέχει κανονικά σε εκλογικές διαδικασίες, γνωρίζει όμως ότι κατά τη διάρκεια που είναι υπουργός δεν μπορεί ταυτόχρονα να νομοθετεί και θα αντικαθίσταται από τον επιλαχόντα βουλευτή.
Μπορεί αυτό το σχήμα να μην είναι το ξεκάθαρο ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού, αλλά και πάλι μπορεί να ενισχύσει θεσμικά και να κατοχυρώσει τη δημοκρατία μας. Και τούτο επειδή ο υπουργός δεν λειτουργεί παράλληλα και ως βουλευτής και ξέρει ότι υπάρχει πρόσωπο από την Περιφέρειά του που μπορεί και να τον ελέγχει, στο πλαίσιο του υπουργικού του έργου. Αυτό δημιουργεί συνθήκες τέτοιες ώστε να μην συμπεριφέρονται -πολλές φορές- οι υπουργοί με αμετροέπεια υπό την έννοια ότι παράλληλα είναι και βουλευτές και υπουργοί και ενδεχομένως είναι πανίσχυροι στην Περιφέρειά τους. Αντιθέτως, δίνει τη δυνατότητα κατά τη διάρκεια που είναι υπουργοί να υπάρχουν παραπάνω βουλευτές οι οποίοι θα μπορούν να ελέγχουν όλη τη διαδικασία. Συνεπώς πρόκειται για μία θεσμική καινοτομία, η οποία έχει ως στόχο να πάει τη χώρα ένα βήμα πιο μπροστά ως προς τους ξεκάθαρους όρους. Πολλές φορές έχουμε συζητήσει για την ανάγκη της ανεξαρτησίας και της αυτόνομης λειτουργίας της δικαστικής εξουσίας πιστεύοντας στη διάκριση των εξουσιών.
Λίγες φορές όμως έχουμε συζητήσει για την ανάγκη διαχωρισμού της εκτελεστικής με τη νομοθετική εξουσία. Οι εξουσίες είναι τρεις και οποιαδήποτε θεσμική πρωτοβουλία προσπαθεί να δημιουργήσει μία καλύτερη δυνατή αυτονομία και λειτουργία, ενισχύει και τη διάκριση των εξουσιών. Συνεπώς, κατά την εκτίμησή μου, θα έπρεπε το πλαίσιο του βουλευτή με του υπουργού να συνιστά ένα απόλυτο ασυμβίβαστο όπως το περιέγραψα στην αρχή, αλλά σε κάθε περίπτωση ένα μεταβατικό στάδιο το οποίο θα δοκιμάσει τη δυνατότητα να έχουμε ένα μερικό ασυμβίβαστο κατά τη διάρκεια που ο βουλευτής είναι υπουργός, να μην ασκεί και παράλληλα νομοθετικά καθήκοντα. Το συγκεκριμένο πλαίσιο σίγουρα θα έχει να δώσει πολλά στη δημοκρατία μας.
* Ο κ. Πλεύρης είναι υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου
Εφημερίδα Απογευματινή
