Σε μια δημοκρατία, οι θεσμοί είναι οι πυλώνες που κρατούν όρθιο το κοινό μας σπίτι. Είναι το πλαίσιο που ξεχωρίζει την οργανωμένη πολιτεία από την αυθαιρεσία, την ευθύνη από την ασυδοσία, τη σοβαρότητα από τον τυχοδιωκτισμό. Χωρίς θεσμούς που λειτουργούν με κύρος, συνέχεια και κανόνες, καμία κοινωνία δεν μένει σταθερή για πολύ. Αποσυντίθεται αργά, ύπουλα, μέχρι τη στιγμή που η φθορά γίνεται κρίση. Γι’ αυτό και όσοι παίζουν με τους θεσμούς, παίζουν με την ίδια τη συνοχή της χώρας.
Το τελευταίο διάστημα παρακολουθούμε μια συστηματική προσπάθεια απαξίωσης κάθε έννοιας θεσμικού ορίου. Αλλοι το κάνουν από ιδιοτέλεια, άλλοι από μικροκομματικό υπολογισμό, άλλοι από πολιτική ανευθυνότητα. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι το ίδιο.
∆ηλητηριάζεται η εμπιστοσύνη των πολιτών. Υπονομεύεται η πίστη ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους. Καλλιεργείται η εντύπωση ότι όλα είναι σχετικά, όλα είναι διαπραγματεύσιμα, όλα μπορούν να γίνουν εργαλείο φθηνής αντιπαράθεσης. Αυτή είναι η αρχή της παρακμής.
Οι θεσμοί δεν φθείρονται μόνο όταν καταλύονται. Φθείρονται και όταν ευτελίζονται. Οταν χρησιμοποιούνται σαν σκηνικό πολιτικής παράστασης.
Οταν μετατρέπονται σε πεδίο φωνασκίας, σε όχημα προσωπικής προβολής, σε μηχανισμό εξυπηρέτησης στιγμιαίων εντυπώσεων. Μια δημοκρατία τραυματίζεται από τη διαρκή υποβάθμιση του σεβασμού προς τις διαδικασίες, προς τη ∆ικαιοσύνη, προς το Κοινοβούλιο, προς τους ανεξάρτητους θεσμούς, προς το ίδιο το ήθος της δημόσιας ζωής και τη λαϊκή βούληση και εντολή.
Και εδώ πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι. Αλλο η αυστηρή κριτική και άλλο η υπονόμευση. Αλλο η πολιτική αντιπαράθεση και άλλο η συστηματική απονομιμοποίηση κάθε θεσμικής λειτουργίας που δεν βολεύει το αφήγημά σου. Σε μια ώριμη δημοκρατία, έχεις χρέος να ελέγχεις, να καταγγέλλεις, να ζητάς απαντήσεις.
Η χώρα μας έχει πληρώσει ακριβά τις περιόδους τοξικότητας, διχασμού και γενικευμένης δυσπιστίας. Κάθε φορά που επικράτησε η λογική, ότι όλα είναι σάπια, τίποτε δεν αξίζει, κάθε αρχή είναι ύποπτη και κάθε κανόνας προσχηματικός, η κοινωνία βγήκε πιο κουρασμένη, πιο θυμωμένη, πιο εύθραυστη. Ο κυνισμός δεν είναι ένδειξη πολιτικής ωριμότητας. Είναι προθάλαμος αποσύνθεσης.
Γι’ αυτό χρειάζεται ένα μέτωπο πολιτικής σοβαρότητας, καθαρή θέση υπέρ της θεσμικής τάξης και υπέρ της θεσμικής συνέπειας. ∆εν αρκεί να επικαλούμαστε τους θεσμούς όταν μας εξυπηρετούν και να τους αμφισβητούμε όταν δεν μας βολεύει το αποτέλεσμα. Ο σεβασμός στους κανόνες δοκιμάζεται ακριβώς στις δύσκολες στιγμές. Εκεί φαίνεται ποιος πιστεύει στη δημοκρατία και ποιος απλώς τη χρησιμοποιεί.
Η υπεράσπιση των θεσμών είναι πατριωτικό καθήκον. Γιατί κράτος χωρίς κύρος, ∆ικαιοσύνη χωρίς εμπιστοσύνη, Κοινοβούλιο χωρίς αξιοπιστία και δημόσιος διάλογος χωρίς όρια δεν συνθέτουν ισχυρή δημοκρατία. Συνθέτουν ένα ασταθές περιβάλλον, όπου τελικά κερδίζει ο πιο θορυβώδης, ο πιο επιθετικός, ο πιο αδίστακτος.
*Βουλευτής ∆ωδεκανήσου με τη Ν.∆.
Κυριακάτικη Απογευματινή
