Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Εσωτερικών. Κεντρική τομή του νομοσχεδίου είναι η κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές και η εισαγωγή συστήματος «εναλλακτικής ψήφου».
Το σχέδιο νόμου αριθμεί 761 άρθρα και επιχειρεί να συγκεντρώσει και να εκσυγχρονίσει περίπου 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία δήμων και περιφερειών.
Πώς θα εκλέγονται δήμαρχοι και περιφερειάρχες
Από τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028, οι πολίτες θα μπορούν να επιλέγουν όχι μόνο τον βασικό συνδυασμό προτίμησής τους, αλλά και έναν δεύτερο, μέσω της λεγόμενης «εναλλακτικής ψήφου».
Αν κάποιος συνδυασμός συγκεντρώσει από την πρώτη καταμέτρηση ποσοστό άνω του 50% + 1 ψήφο, εκλέγεται άμεσα. Σε διαφορετική περίπτωση, στη δεύτερη φάση περνούν οι δύο πρώτοι συνδυασμοί και προσμετρώνται οι δεύτερες επιλογές των ψηφοφόρων από τους συνδυασμούς που αποκλείστηκαν.
Το νέο σύστημα ουσιαστικά αντικαθιστά τη δεύτερη Κυριακή των εκλογών με δεύτερη καταμέτρηση ψήφων, επιδιώκοντας ταχύτερη ανάδειξη αποτελέσματος και περιορισμό του εκλογικού κόστους.
Ηλεκτρονική ψηφοφορία και δημοτικά δημοψηφίσματα
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης δυνατότητα προαιρετικής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου.
Παράλληλα, θεσμοθετείται η διεξαγωγή συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική διαδικασία, ενώ αναβαθμίζεται και ο θεσμός των συμβουλίων νέων με σαφέστερο πλαίσιο εκλογής και λειτουργίας.
Έξι βιβλία για όλη τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης
Ο νέος Κώδικας οργανώνεται σε έξι βασικά βιβλία και καλύπτει:
- τη συγκρότηση και εκλογή των αυτοδιοικητικών αρχών,
- τη λειτουργία δήμων και περιφερειών,
- τις αρμοδιότητες των ΟΤΑ,
- την οικονομική διαχείριση,
- το σύστημα εποπτείας και ελέγχου νομιμότητας,
- καθώς και γενικές διατάξεις για τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης.
Στόχος, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, είναι να αντιμετωπιστούν χρόνιες δυσλειτουργίες που προκαλεί η πολυνομία, να μειωθεί το διοικητικό κόστος και να επιταχυνθεί η λήψη αποφάσεων στους ΟΤΑ.
Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης παραμένει σε δημόσια διαβούλευση μέσω του opengov.gr έως τις 4 Ιουνίου 2026, ενώ η κατάθεσή του στη Βουλή αναμένεται μέσα στον Ιούνιο.
